Κάντε τανκς, όχι T-shirts

«Make love, not war», έλεγε ένα διάσημο αντιπολεμικό σύνθημα της δεκαετίας του 1960. «Make tanks, not T-shirts», είπε πρόσφατα ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ¹. Και δεν μπορούσε να υπάρξει πιο ωμή, κυνική σύνοψη των κατευθύνσεων που παίρνουν σήμερα ο παγκόσμιος καπιταλισμός και οι κυρίαρχες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις του.

Εχοντας συζητήσει σε άλλα κείμενά μας στην «Εφημερίδα των Συντακτών» το θέμα του μιλιταρισμού από διάφορες πλευρές θα δώσουμε εδώ μια συνοπτική εικόνα όσων συμβαίνουν ήδη και όσων έρχονται αναφορικά με τις στρατιωτικές δαπάνες.

Το 2024, σύμφωνα με το Stockholm International Peace Research Institute, είδε ένα νέο ρεκόρ στις παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες μετά το πέρας του Ψυχρού Πολέμου, με μια απόλυτη αύξηση κατά 9,3%, στα 2,718 τρισ. δολάρια. Από αυτά 1,635 τρισ. ή το 60% αντιστοιχούσαν σε πέντε χώρες, ΗΠΑ, Κίνα, Ρωσία, Γερμανία και Ινδία. Οι δαπάνες της Ρωσίας έφτασαν τα 150 δισ., αύξηση 100% από το 2015. Ολες οι χώρες της Ευρώπης αύξησαν τις στρατιωτικές δαπάνες τους, με τον μέσο ετήσιο ρυθμό να φτάνει το 17% (στη Ρωσία 38%). Στις ΗΠΑ η αύξηση ήταν 5,7% με τις στρατιωτικές δαπάνες να αγγίζουν το 1 τρισ. δολάρια. Στη Μέση Ανατολή έφτασαν τα 243 δισ., αύξηση 15%, με το Ισραήλ να έχει τα πρωτεία με 65%. Μεγάλες ήταν οι αυξήσεις και στην Κίνα (που έχει πια το 50% των στρατιωτικών δαπανών της Ασίας και της Ωκεανίας) και την Ιαπωνία².

Οσο και αν είναι εντυπωσιακοί, αυτοί οι αριθμοί ωχριούν μπροστά σε όσα έρχονται. Για το 2025 προβλέπεται μια πραγματική αύξηση 3,6%, με τις στρατιωτικές δαπάνες να εκτοξεύονται το 2030 στα 3,5 τρισ. δολάρια. Οι ΗΠΑ ήδη απαιτούν από τις χώρες του ΝΑΤΟ να αυξήσουν το ποσοστό τους στις κρατικές δαπάνες από τα τωρινά επίπεδα του 2% σε 5% τα επόμενα χρόνια, κάτι που υποσχέθηκε προ ημερών ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών. Για τη Γερμανία, αυτό μεταφράζεται σε 1 τρισ. πρόσθετων δαπανών για εξοπλισμούς στην επόμενη δεκαετία, προς τέρψη της Rheinmetall και άλλων κολοσσών της πολεμικής βιομηχανίας³. Ταυτόσημες είναι οι τάσεις στην Ε.Ε., με τις συζητήσεις για τα εξοπλιστικά προγράμματα να φουντώνουν την ίδια ώρα που οι ευρωπαϊκές οικονομίες παραπαίουν.

Ολα αυτά σε ένα φόντο παραπέρα όξυνσης και πολλαπλασιασμού των ανά τον κόσμο διενέξεων. Σύμφωνα με μια έκθεση του CBSbutler⁴, ήδη σήμερα διεξάγονται στον κόσμο 110 (!) ένοπλες τοπικές και περιφερειακές συγκρούσεις. Αυτές περιλαμβάνουν 45 στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, πάνω από 35 στην υπόλοιπη Αφρική, 21 στην Ασία, 7 στην Ευρώπη και 6 στη Λατινική Αμερική.

Οι εξοπλισμοί συνδέονται φυσικά με νέα παχυλά κέρδη για την πολεμική βιομηχανία. Η παραπάνω έκθεση, από ένα συστημικό ίδρυμα, περιέχει συμβουλές στους επενδυτές πώς να εκμεταλλευτούν τις ευκαιρίες. Οπως αναφέρει, οι μεγαλύτερες θα είναι στο ΑΙ, τα ντρόουν, την κβαντική κρυπτογράφηση πληροφοριών κοκ. «Τα ενδιαφερόμενα μέρη που επιθυμούν να αξιοποιήσουν τις επερχόμενες τάσεις θα πρέπει να επικεντρωθούν στη μεγιστοποίηση των επενδύσεών τους σε αμυντικές τεχνολογίες όπως οι αναφερόμενες» («Recommendations for stakeholders»). Τα ίδια ακριβώς σύστησε και ο Τραμπ.

Η δήλωση του Τραμπ αποκάλυψε κυνικά τις προθέσεις των μεγιστάνων του κεφαλαίου, που και οι ίδιοι άλλωστε δεν τις κρύβουν. Μόνο οι λαοί, για τους οποίους οι εξοπλισμοί δεν σημαίνουν ευκαιρίες για κέρδη αλλά βάσανα και σφαγές, μπορεί να τις ματαιώσουν, βάζοντας τέρμα στο ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα.

Σημειώσεις:

1. J. Mason, «Trump says US wants to make tanks, not T-shirts», reuters.com, 26.5.2025.
2. Στοιχεία από «Unprecedented rise in global military expenditure as European and Middle East spending surges», sipri.org, 28.4.2025.
3. A. Noll, «Germany eyes strongest EU army by 2031», dw.com, 18.5.2025.
4. Βλέπε «The future of defence 2030: spending projections», cbsbutler.com.

*Συγγραφέας και αρθρογράφος