Θεωρούσα ότι η πάση θυσία αποφυγή αυτοκριτικής χαρακτήριζε μόνον ή κυρίως ανθρώπους που ασκούσαν –και ακόμα ασκούν– εξουσία σε ολοκληρωτικά καθεστώτα πάσης φύσεως και αποχρώσεως. Για τους ανθρώπους αυτούς η αυτοκριτική αφορούσε αποκλειστικά τους άλλους. Και δεν σήμαινε απλώς την αποδοχή ευθύνης για οποιοδήποτε σφάλμα τους, αλλά τον εξαναγκασμό τους –με βασανιστήρια, εκβιασμούς και άλλα ανάλογα μέσα– σε ομολογία για εγκλήματα που δεν έχουν διαπράξει. (Οι δίκες της Μόσχας βρίσκονται επ’ αυτού σε περίοπτη θέση.) Μια τέτοια κατάσταση επηρέαζε και τους «κανονικούς» ανθρώπους, που διδαγμένοι από τους ισχυρούς, αρνούνταν να ομολογήσουν ακόμα και «εγκλήματα» όπως ο πλημμελής καθαρισμός ενός δρόμου, είτε η απόκρυψη δύο κιλών λαδιού.
Γεγονότα που συμβαίνουν στη χώρα μας, ιδίως κατά την τελευταία περίοδο, με κάνουν να αναθεωρήσω σε σημαντικό βαθμό τις ιδέες αυτές. Η απέχθεια για την αυτοκριτική παρατηρείται όλο και πιο πολύ στον τόπο μας, όπου οι εκπρόσωποι μεγάλου μέρους του πολιτικού φάσματος επιτίθενται ακάθεκτοι κατά των αντιπάλων τους καταλογίζοντάς τους όχι μόνο σφάλματα αλλά και εγκλήματα, ενώ αρνούνται κάθε δική τους ευθύνη για συμμετοχή στα όσα υπαρκτά καταγγέλλουν. Οι ευθύνες, οι συμπεριφορές και οι λέξεις δεν είναι ίδιες για όλους, αλλά το φαινόμενο είναι γενικευμένο.
Η Νέα Δημοκρατία όχι μόνον αρνείται οποιαδήποτε ουσιαστική αυτοκριτική για υποθέσεις σαν τα Τέμπη, την Πύλο, τις παρακολουθήσεις, τη διαχείριση φυσικών καταστροφών και την απαξίωση της Ελλάδας, αλλά πρόσφατα προχώρησε και σε ακόμη ένα βήμα. Πιεσμένη από μετρήσεις που μιλούν για την κατάρρευση της δημοτικότητάς της καταγγέλλει τους κριτές της για υπόσκαψη, όχι πια μόνον της κυβέρνησης, αλλά όλης της χώρας, με την οποία προφανώς, όπως συμβαίνει ακριβώς σε ολοκληρωτικά καθεστώτα, ταυτίζεται. Λίγο απέχει από το να ενοχοποιήσει την όλο και πιο δριμεία πολιτική κριτική που υφίσταται ως εθνική προδοσία.
Από τη δική της πλευρά η αντιπολίτευση παρουσιάζει και αυτή μια αλλεργία στην αυτοκριτική: Το ΠΑΣΟΚ ακόμα και όταν δεν επαίρεται για τα πεπραγμένα των κυβερνήσεών του σχετικά με το Χρηματιστήριο, τα κοστοβόρα ολυμπιακά και άλλα έργα με το αποτύπωμα της βουλιμίας και της ασκήμιας τους κ.λπ., αποφεύγει την παραμικρή αυτοκριτική για τα αδιάβαστα μνημόνια με τις συνέπειές τους στη φτωχοποίηση του λαού μας. Με πιο πρόσφατες και εξίσου βαριές κυβερνητικές ευθύνες για τα μνημόνια, τους σιδηροδρόμους, τη διεθνή απαξίωση και την εσωτερική κατάντια της χώρας, ο ΣΥΡΙΖΑ δηλώνει άμωμος και, αφαιρώντας το ανελέητο ναι στο όχι του λαού μας, πολυέλεος, έτοιμος να οδηγήσει τη χώρα σε ένα ολόφωτο μέλλον.
Ανήκω σε αυτούς που πιστεύουν ότι η αυτοκριτική, ακόμη και σκληρή, δεν είναι για τους άλλους. Αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση ανάκαμψης. Για να τελειώσει ο φαύλος κύκλος του ψέματος, του κυνισμού, του τέλματος.
