Ο κόσμος διάβηκε ξανά το ίδιο μονοπάτι: «φούσκες» και κρίσεις, εκκίνηση της διαδικασίας παρακμής αυτοκρατοριών, ύστερα δασμοί και νομισματικοί πόλεμοι, στο τέλος πραγματικοί πόλεμοι. Από τις αρχές του 20ού αιώνα μέχρι και το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου η ανθρωπότητα δοκίμασε όλες τις γεύσεις αυτού του «μενού».
Πρώτα, ένιωσε ότι πέρασε από το ανώτερο σημείο της καμπύλης ισχύος της η βρετανική αυτοκρατορία και, πριν από την αυγή του 20ού αιώνα, δοκίμασε να αντιστρέψει την αναπόφευκτη πτώση της επιβάλλοντας δασμούς. Πέτυχε το αντίθετο αποτέλεσμα: επιτάχυνε την πτώση της. (Η Ιστορία διδάσκει ότι η επιβολή δασμών στην ιστορικά ανοδική φάση μιας μεγάλης δύναμης λειτουργεί θετικά, προστατεύοντας την ανοδική της δυναμική από πρόωρη φθορά· η επιβολή δασμών στην καθοδική φάση επιταχύνει τη φθορά.)
Υστερα, στην 25ετία μέχρι και τη Μεγάλη Κρίση του 1929, είχαμε τα -γνώριμα και στη δεκαετία μέχρι και το 2008- «συμπτώματα»: χρηματιστηριακή φρενίτιδα, «φούσκες» μετοχών και ακινήτων, μια μεγάλη χρηματοπιστωτική κρίση που εξελίχθηκε σε βαθιά κρίση της οικονομίας εν γένει με μαζικές χρεοκοπίες, δεκάδες εκατομμύρια ανέργων στις ΗΠΑ -και όχι μόνο- και πρωτοφανούς έκτασης φτωχοποίηση. Στο μέσον αυτής της περιόδου, είχαμε το σοκ και τις τρομακτικές συνέπειες του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Στην κρίση του 1929 ο Αμερικανός πρόεδρος απάντησε με δασμούς, οι δασμοί γενικεύτηκαν από όλους προς όλους κι αυτό επιδείνωσε τρομακτικά την κρίση, κι ύστερα από μερικά χρόνια ήρθε ο επανεξοπλισμός της Γερμανίας, η στροφή στη στρατιωτική οικονομία και ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος.
Αν σχεδόν όλα αυτά κάτι σας θυμίζουν από όσα ζήσαμε και ζούμε με την κρίση του 2008, την πρώτη προεδρία Τραμπ, τον πόλεμο στην Ουκρανία και το ιστορικών διαστάσεων έγκλημα στη Γάζα, τον πόλεμο δασμών που κήρυξε ο Τραμπ, δεν έχετε άδικο.
Κάποιοι χαρακτήρισαν τη δεκαετία του ’90 «Μεσοπόλεμο σε slow motion». Αποδείχτηκε ότι ήταν νωρίς για να ειπωθεί. Σήμερα όμως δεν είναι νωρίς. Ολα τα συστατικά υπάρχουν, «εδώ και τώρα», αν και όχι (ακόμη) στο πλήρες ανάπτυγμά τους. Ολα όμως οδηγούν εκεί και με ανησυχητικές ταχύτητες: σε μια νέα μεγάλη οικονομική κρίση και στον Μεγάλο Πόλεμο.
