Από την αρχή

Στο παρόν άρθρο επαναφέρω τις προτάσεις που κατέθεσα δημόσια* τον Ιούλιο του 2023 για το μέλλον του ΣΥΡΙΖΑ, πολύ πριν από την κατάθεση της υποψηφιότητας του Στέφανου Κασσελάκη για την προεδρία του κόμματος.

Ξεκινώ από μια βασική παραδοχή: Η εκλογική κατάρρευση του ΣΥΡΙΖΑ το 2023 ήταν κυρίως αποτέλεσμα του τεράστιου ελλείμματος συνεκτικού μηνύματος και άρα αξιοπιστίας του κόμματος. Και αυτό το έλλειμμα γιγαντώθηκε μετά το 2019, όταν ο Αλέξης Τσίπρας απέτυχε να ηγηθεί μιας διαδικασίας μετατροπής του ΣΥΡΙΖΑ από άθροισμα ομάδων πίεσης που θύμιζε συνδικαλιστική ομοσπονδία με αντιμαχόμενες παρατάξεις, σε ένα σύγχρονο, ενιαίο κόμμα εξουσίας της Αριστεράς του 21ου αιώνα. Μια οργανωτική και πολιτική επανίδρυση, συνοδευόμενη από την εκπόνηση ενός κυβερνητικού προγράμματος χωρίς ιδεοληψίες που οδήγησαν σε μεγάλη φθορά την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, όπως π.χ. η αντίληψη των σημερινών στελεχών της Νέας Αριστεράς, περί φορολογίας και μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας.

Ο κομματικός οργανισμός του ΣΥΡΙΖΑ χαρακτηρίστηκε όλα τα τελευταία χρόνια από σχεδόν μηδενική ψυχική ενότητα, à la carte εφαρμογή του καταστατικού του και από παράλληλες εκφωνήσεις αντιφατικών απόψεων για σειρά σημαντικών ζητημάτων της πολιτικής ατζέντας. Από πέρυσι ισχυρίζομαι ότι έχει κλείσει ο ιστορικός κύκλος του ΣΥΡΙΖΑ, όπως τον γνωρίσαμε. Κι αυτή η διαδικασία επιταχύνθηκε από το γεγονός ότι μετά την παραίτηση Τσίπρα υπερίσχυσε η πρόταση των υποστηρικτών της κυρίας Αχτσιόγλου, για διεξαγωγή fast track προεδρικών εκλογών πριν από τη διεξαγωγή συνεδρίου, στο οποίο θα μπορούσε να γίνει αναλυτική εκτίμηση για τα αίτια των διαδοχικών ηττών και να χαραχθεί νέα στρατηγική υπέρβασης της ήττας.

Ας αφήσουμε όμως τις ευθύνες αυτών που διέσπασαν τον ΣΥΡΙΖΑ. Ο αριστερός κόσμος τούς τιμώρησε παραδειγματικά στις ευρωεκλογές, κατατάσσοντάς τους στο πολιτικό περιθώριο. Να δούμε τι μπορούμε να κάνουμε εμείς. Ισχυρίζομαι ότι μπορούμε να ανατάξουμε τη σημερινή άσχημη εικόνα, μόνο εφόσον βρούμε το πολιτικό θάρρος να προχωρήσουμε σε βαθύτατες τομές. Επαναλαμβάνω τις προτάσεις που κατέθεσα τον Ιούλιο του 2023:

1. Ο ΣΥΡΙΖΑ οφείλει να μετατραπεί σ’ ένα προοδευτικό big tent κόμμα κι όχι να περιορίζεται σε στρατολογήσεις προσωπικοτήτων από το σοσιαλδημοκρατικό κέντρο ή τη λαϊκή κεντροδεξιά. Η στροφή αυτή δεν σημαίνει τη μετατροπή του ΣΥΡΙΖΑ σε ένα ασπόνδυλο κόμμα με σοσιαλφιλελεύθερο ιδεολογικό πρόσημο, όπως κατέληξε το ΠΑΣΟΚ από την περίοδο Σημίτη μέχρι σήμερα. Ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει πάση θυσία να αποφύγει αυτόν το δρόμο και να μελετήσει την εξέλιξη των μεγάλων προοδευτικών κομμάτων εξουσίας της Λατινικής Αμερικής, που σε πολλές περιπτώσεις κατόρθωσαν να επανέλθουν στην εξουσία μετά από σκληρές ήττες και ακόμα πιο σκληρές δικαστικές διώξεις, συνδυάζοντας χαρισματικές ηγεσίες, κοινωνική γείωση (συνδικάτα, αυτοδιοίκηση, θεματικά κινήματα), αναγκαίους συμβιβασμούς και την αναγκαία λαϊκότητα, που οι αντίπαλοί μας (και όχι μόνο) ξορκίζουν ως «λαϊκισμό».

Ενα σύγχρονο, προοδευτικό κόμμα εξουσίας μπορεί να ενσωματώνει αποτελεσματικά ευρύτερα κοινωνικά στρώματα με αποκλίνουσες πολιτικές και πολιτισμικές αφετηρίες, με σημείο σύγκλισης ένα «κοινωνικό συμβόλαιο» που χτίζει και αναθεωρεί μέσω της σταθερής του παρουσίας σε χώρους συλλογικής έκφρασης των ανθρώπων, ώστε αυτό να είναι γειωμένο, αξιόπιστο, να μπορεί να γίνει κατανοητό και κυρίως πιστευτό.

2. Ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να ενσωματώσει πλήρως την ψηφιακή διάσταση στη λειτουργία του. Να γίνει ένα κόμμα «φιλικό προς τον χρήστη», που θα δίνει την ευκαιρία σε όλα του τα μέλη να συμμετέχουν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο στη διαβούλευση και τη λήψη αποφάσεων. Δεν μπορεί να μιλάμε για τον κόσμο της εργασίας και τη νεολαία, αλλά στις διαδικασίες μας να «καθρεφτίζεται» μόνο ο κόσμος των συνταξιούχων και των κομματικών στελεχών, αν θέλουμε να παίρνουμε γνήσια ανατροφοδότηση από τα κοινωνικά μέτωπα που διακηρυκτικά μας ενδιαφέρουν.

3. Ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να ανοίξει νέο ιστορικό κύκλο και σε επίπεδο συμβολισμών. Να αποσυνδεθεί από ένα brand name που «καθρεφτίζει» μια πρότερη φάση του, που δεν υπάρχει πια και θυμίζει τις αλλεπάλληλες εκλογικές ήττες των τελευταίων χρόνων.

Οι προτάσεις αυτές απαιτούν πολιτική γενναιότητα, είναι επώδυνες και ενέχουν ρίσκο. Ομως κάθε γέννα έχει ωδίνες. Ακόμη κι αν αρχικά τέτοιες κινήσεις μπορεί να προκαλέσουν αντιδράσεις, έχω την ταπεινή άποψη ότι μεσομακροπρόθεσμα μπορούν να οδηγήσουν σε ολική επαναφορά της αριστερής και προοδευτικής παράταξης σε θέση αντίπαλου δέους απέναντι στη Δεξιά. Αν δεν βρούμε αυτή την ύστατη ώρα την τόλμη που απαιτείται για να έχουμε ελπίδες ανάκαμψης και ανάκτησης του ρόλου μας ως δύναμη διακυβέρνησης, τότε δεν θα την βρούμε ποτέ ξανά στο μέλλον, γιατί πολύ απλά θα είναι πολύ αργά.

* www.avgi.gr

* Σύμβουλός στρατηγικής και επικοινωνίας, μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.