Το μακρύ καλοκαίρι της μεταπολιτικής

Εχει περάσει ένας μήνας από τη διεξαγωγή των ευρωεκλογών (9 Ιουνίου 2024) και ο πολιτικός κόσμος στη χώρα έχει περιέλθει σ’ ένα καθεστώς στασιμότητας και αμηχανίας. Οι όροι: «στασιμότητα» και «αμηχανία» δεν είναι ρευστοί και απροσδιόριστοι όροι που γεννήθηκαν προσφάτως, δηλ. μετά τις ευρωεκλογές. Είναι όροι δεικτικού ορισμού κατά τον Πλάτωνα, ο οποίος ορίζει τα κοινωνικά και πολιτικά πράγματα όταν αυτά δεν συγκροτούν αισθητές υποστάσεις των ιδεών του.

Είτε το έχουμε αντιληφθεί ως πολιτική κοινωνία είτε όχι βιώνουμε μια συνθήκη κατάρρευσης των πολιτικών υποκειμένων. Από μια τέτοιου τύπου συνθήκη, από την οποία απουσιάζουν τα υποκείμενα που μπορούν να στοχαστούν, δεν μπορεί κανείς να μας βγάλει εάν οι ίδιοι οι ενδιαφερόμενοι δεν συγκροτήσουν το νέο πολιτικό υποκείμενο.

Μετά απ’ αυτές τις πολιτικές και γνωστικές εισαγωγικές παρατηρήσεις ας εξετάσουμε πώς και γιατί η ελληνική πολιτική κοινωνία διανύει το «μακρύ καλοκαίρι της μεταπολιτικής της»! Σ’ ένα προηγούμενο κείμενό μου στις φιλόξενες στήλες της «Εφ.Συν.» είχα μιλήσει για τον «μεταδημοκρατικό κοινοβουλευτισμό» που χαρακτηρίζει το πολίτευμά μας. Η Βουλή έχει παύσει να είναι πολιτικό υποκείμενο. Εχει μετατραπεί σε γραφειοκρατικό μόρφωμα το οποίο ψηφίζει(;) ή μάλλον επικυρώνει τις κυβερνητικές αποφάσεις! Αραγε η κυβέρνηση συγκροτείται ως πολιτικό υποκείμενο; Ή μήπως και αυτή διεκπεραιώνει έργα άλλων κέντρων εξουσίας και επιρροής;

Εκεί όμως που τα πολιτικά πράγματα του τόπου μας έχουν γίνει πραγματικά εκρηκτικά είναι η «κατάσταση των κομμάτων». Εδώ και δεκαπέντε χρόνια (μετά το έτος 2010) τα υφιστάμενα πολιτικά κόμματα της μεταπολίτευσης ρευστοποιήθηκαν. Δεν προτίθεμαι να διατυπώσω αναλυτικές και ερμηνευτικές θέσεις για το πρόβλημα των κομμάτων στην Ελλάδα. Μόλις ένας μήνας έχει περάσει από τις ευρωεκλογές και τα τρία κόμματα (για να περιοριστούμε μόνο σ’ αυτά), δηλ. Ν.Δ., ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ., ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. με τις επιδόσεις τους έχουν αυτοκαταργηθεί. Δεν υφίστανται ως πολιτικά κόμματα κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Λειτουργούν ως «ενώσεις προσώπων» που αγωνιωδώς ψάχνουν να «κατασκευάσουν» γέφυρες αντιπροσώπευσης σε μια κάποια προ-πολιτική συνθήκη. Οταν στην πολιτική φιλοσοφία μιλάμε για κόμματα εννοούμε τα πολιτικά εκείνα υποκείμενα που επιφορτίζονται να κάνουν δύο πράγματα: πρώτον, να λειτουργούν ως αντιπρόσωποι των συμφερόντων των αντιπροσωπευόμενων και, δεύτερον, μέσω ενδοκομματικών διαδικασιών να εκφράζουν το «κοινό καλό» της κοινωνίας. Τίποτε απ’ αυτά δεν κάνουν τα κόμματα στον τόπο μας σήμερα και γι’ αυτό υποστηρίζω ότι έχουν αυτοκαταργηθεί.

Για να θεμελιώσω αυτή τη θέση μου δεν χρειάζεται να «πάμε μακριά». Δείτε τι γίνεται στο ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ. Αποφασίζουν να κάνουν για ακόμη μία φορά εκλογές για νέο πρόεδρο. Το ίδιο το ΠΑΣΟΚ εδώ και χρόνια δεν υφίσταται ως πολιτικό κόμμα. Εχει μετατραπεί σε «ένωση προσώπων», η οποία δεν έχει άλλες διαστάσεις παρά την αυτοαναφορά της. Μέχρι να τελειώσει το «μακρύ καλοκαίρι της μεταπολιτικής» (αρχές Οκτωβρίου 2024) θα ακολουθήσουν η Ν.Δ. και ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. Τότε θα επιβεβαιωθεί ότι η μεταπολιτική δεν ήταν καλοκαιρινή ενδημική συνθήκη, αλλά θα έχει μετατραπεί στο κατεξοχήν πραγματολογικό πλαίσιο άσκησης της πολιτικής στον τόπο μας.

* Πολιτικός φιλόσοφος