Υπάρχουν σακιά στα οποία βάζουμε σκουπίδια. Υπάρχουν σακιά στα οποία βάζαμε ανθρώπους. Υπάρχουν σακιά στα οποία βάζαμε και βάζουμε, δυστυχώς, κι άλλα πλάσματα. Σαν εκείνα στη Μακρόνησο που ο εξόριστος και η γάτα αντιπάλευαν τις στιγμές φριχτής αγωνίας του πνιγμού τους. Αλλά στις δημοκρατίες κανένα από τα σακιά στο πεδίο των αναπαραστάσεων, στη λογοτεχνική γραφή κάθε είδους που χρησιμοποιεί σύμβολα γνωρίζοντας την απόσταση από την πραγματικότητα, εκτρέποντας περισσότερο κι όχι εκθρέφοντας τα αρνητικά καθώς μας έδειξαν μελέτες της κοινωνιολογίας, της ψυχανάλυσης, της παιδαγωγικής, δεν γνώρισε εκφοβισμό και δεν μηνύθηκε. Ιδίως από όσους κι όσες δεν καταδίκασαν ποτέ τα άλλα, τα πραγματικά σακιά. Ο,τι χρώμα κι αν είχαν.
Γιατί η ελευθεριότητα της καλλιτεχνικής έκφρασης ενόχλησε συχνά ιεροεξεταστές κάθε είδους και προφανώς ανθρώπους που θέλουν να κερδίσουν προσωπική προβολή ως θύματα. Αλλιώς μπορούμε ακόμη να κάνουμε μήνυση από τους τραγωδούς ώς τους επιθεωρησιογράφους, στον Αίσωπο, στον Χ.-Κ. Αντερσεν και στους εκδοτικούς τους οίκους. Γιατί όλα τα λαϊκά παραμύθια που οικειοποιήθηκαν ή δημιούργησαν είναι γεμάτα κανιβαλισμό, δολοφονίες, κακοποίηση, συμβολικές αναπαραστάσεις συλλογικών φόβων και προσωπικών δυσκολιών στη μακρά, αντιφατική κι όμως συνεχή πορεία των ατόμων και της ανθρωπότητας για ενηλικίωση. Αυτό δεν σημαίνει πως οι αναπαραστάσεις δεν κρίνονται, σημαίνει πως δεν -πρέπει να- κρίνονται στα μέτρα των δυνατών.
Αυτό είναι η ηθική της τέχνης που στο τέλος προστατεύει όλες και όλους, καθώς οι ρόλοι κάποτε αντιστρέφονται και καθώς όποτε χρειαστεί οι εκάστοτε δυνατοί ξεχνούν τον ηθικισμό που εξαπολύουν στη συμβολική γραφή και τη μετατρέπουν σε πράξη εναντίον των αδύναμων στην πραγματική ζωή.
Υπάρχουν και αναγνώσεις για τη συμβολική γραφή της τέχνης και επειδή επηρεάζονται από το περικείμενο λένε συχνά περισσότερά για μας που τις κάνουμε παρά για τον συμβολισμό. Π.χ., όπως σωστά σχολιάστηκε, για όσους κι όσες όντως απορρίπτουν την εγκληματική βία σε κάθε περίπτωση, (και όταν αφορά «πολιτικούς αντιπάλους» τα απειλητικά γράμματα εναντίον των οποίων επί Πρεσπών π.χ. ειρωνεύονταν και δεν καταδίκαζαν) τα σακιά παραπέμπουν σε κάδο και όχι σε φόνο.
Κανένας άνθρωπος, κανένα πλάσμα, όσο κι αν διαφωνούμε μαζί του ή μας ενοχλεί, δεν είναι σκουπίδι, αλλά η συμβολική γραφή μπορεί να βλέπει ως αντάξιες του κάδου τις απόψεις του. Βέβαια θα μου πείτε, όταν πιστεύεις πως μοναδικός κριτής σου είναι ο Θεός (ποιος ακριβώς; Αυτός που θα άπλωνε το χέρι να βοηθήσει πνιγόμενους/ες ή ο κυνικός της real politic;) τότε γιατί κατεβαίνεις στον δημόσιο βίο; Οχι μόνο για να κρίνεις, ως θεότητα, αλλά και για να κριθείς. Ως δημόσιο πρόσωπο. «It’s part of the job»…
