Αυτό που λείπει συχνά από πολλές αναλύσεις είναι το πραγματικό, όταν έχει να κάνει με το επώδυνο. Πολιτικοί, επιστήμονες, άνθρωποι των Μέσων τονίζουν ότι οι απόψεις τους βασίζονται σε αντικειμενικά κριτήρια. Πόσο αντικειμενικός όμως μπορεί να είναι ο πόνος, η αίσθηση του τίποτα, όταν ένας άνθρωπος στερείται το δικαίωμα στο ανθρώπινο, που είναι η προϋπόθεση για όλα τα άλλα;
Στα ναζιστικά στρατόπεδα εξόντωσης στην Πολωνία, στο Σόμπιμπορ και την Τρεμπλίνκα, για να οδηγηθούν τα θύματα στην «τελική λύση», την εξόντωση στους θαλάμους αερίων, έπρεπε να απεκδυθούν το ανθρώπινο. Να χάσουν την υπόστασή τους μαζί με τα ρούχα και τα όσα είχαν πάρει για το ταξίδι τους, μη γνωρίζοντας για πού ταξιδεύουν. Εχαναν πρώτα τους ανθρώπους τους, καθώς χωρίζονταν οι άντρες από τα γυναικόπαιδα.
Ετσι, ανυποψίαστοι προχωρούσαν στη δοκιμασία της κουράς, με τα μαλλιά τους να γεμίζουν τα στρώματα (στη Γερμανία ή αλλού). Και τέλος περνούσαν ολόγυμνοι στον διάδρομο προς τον θάλαμο αερίων. Αυτή η έκθεση των γυμνών σωμάτων στο κορεσμένο από τα συνεχή φορτία βλέμμα των δραστών ήταν ο απόλυτος ευτελισμός του ανθρώπινου. Κανένα δέος, καμία τύψη από τους δημίους για το χωρίς ιδιότητες κοπάδι.
Και οι άλλοι, αυτοί που δεν μετείχαν ενεργά στο έγκλημα; Οχι μόνον όσοι ζούσαν γύρω από τα στρατόπεδα (και από τον πλούτο που αυτά συσσώρευαν από τα θύματά τους) που υποτίθεται δεν αντιλαμβάνονταν τη δυσωδία των καιόμενων σωμάτων. Αλλά και οι άλλοι; Ο Πάπας, οι δημοκρατικές κυβερνήσεις και κοινωνίες, που δεν έπραξαν σώζοντας ζωές όσο ακόμα πρόφταιναν; Να τους οδήγησε σε αυτή την ένοχη απάθεια η ιδεολογία, το συμφέρον ή απλώς να ίσχυσαν τα πικρά λόγια του Τ.Σ. Ελιοτ ότι «το γένος των ανθρώπων δεν αντέχει πάρα πολλή πραγματικότητα»;
Τα αντικειμενικά κριτήρια μάς λένε ότι τα έξι εκατομμύρια του Ολοκαυτώματος των Εβραίων και όλα τα άλλα θύματα του Β’ Παγκοσμίου είναι ασύγκριτα περισσότερα από τα «λίγα» θύματα του πολέμου της Ουκρανίας, ή της ριζικής εκκαθάρισης στη Γάζα. Τα κριτήρια όμως αυτά σφάλλουν όχι από αριθμητική αλλά από ουσιαστική άποψη. Από διαφορετικούς αλλά όχι εντελώς άσχετους δρόμους στη βάση της αδιαφορίας, της παθητικότητας και του κυνισμού, εξαπλώνεται μια σύγχρονη διαδικασία αποανθρωποποίησης.
Κινδυνεύουμε να λειτουργήσουμε όπως αυτοί που θεωρούσαν ότι οι Εβραίοι μπορούν να καταλήγουν στα κρεματόρια, γιατί, με τα ίδια τους τα μάτια ή με τα μάτια της προπαγάνδας, τους είχαν δει γυμνούς, μια μάζα χωρίς ιδιότητες. Μόνο αν νιώσουμε ότι όσοι πεθαίνουν δεν είναι Ουκρανοί, Ρώσοι, Παλαιστίνιοι, Εβραίοι αλλά άνθρωποι, υπάρχει ελπίδα να σταματήσουμε το κακό που εξαπλώνεται.
