Με δόσεις αποκαλύπτει η κυβέρνηση τα σχέδιά της για διαχείριση εκατομμυρίων στρεμμάτων δημόσιων δασών από ιδιώτες, στο όνομα της προστασίας τους από τις πυρκαγιές και μέσα από ένα περίπλοκο σύστημα οικονομικών κινήτρων που θα πρέπει να νομοθετηθεί και να οργανωθεί τα επόμενα χρόνια.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) Θεόδωρος Σκυλακάκης θέλησε χθες να δώσει το περίγραμμα αυτής της «μεταρρύθμισης», την οποία μάλιστα χαρακτήρισε «επαναστατική». Δεχόμενος, όμως, πλήθος δημοσιογραφικών ερωτήσεων, κατέληξε να αποφεύγει πολλές απαντήσεις, παραπέμποντας στις νομοθετικές ρυθμίσεις που θα ακολουθήσουν για να καθορίζουν κρίσιμες παραμέτρους.
Ο σχεδιασμός στηρίζεται πάνω σε πραγματικά δεδομένα. Μέσα στην τριετία 2021-2023 κάηκαν πάνω από 3 εκατομμύρια στρέμματα δάσους, όσα δηλαδή είχαν καεί από το 2008 έως το 2020. Το σχέδιο του ΥΠΕΝ όμως δεν αφορά το αποτυχημένο μοντέλο πυρόσβεσης (η αρμοδιότητα ανήκει στο υπουργείο Πολιτικής Προστασίας), ούτε καν τις ανύπαρκτες αναδασώσεις παρά τις εξαγγελίες για σχέδιο 700 εκατομμυρίων ευρώ το 2020. Ο κ. Σκυλακάκης επικεντρώνεται στην έλλειψη οργανωμένης διαχείρισης των δασών που έχει αποτέλεσμα, όντως να γεμίζουν από όγκους ξυλείας που μετατρέπεται σε προσάναμμα με τη βοήθεια της κλιματικής αλλαγής.
Παλαιότερα, όταν οι δασικές υπηρεσίες είχαν προσωπικό και λειτουργούσαν κανονικά, οργάνωναν προγράμματα «απόληψης ξυλείας» ανά 10ετία. Καθόριζαν δηλαδή ποιες συστάδες δέντρων είχαν ωριμάσει ηλικιακά και ανέθεταν σε δασικούς συνεταιρισμούς (ΔΑΣΕ) να υλοτομήσουν με συγκεκριμένο οικονομικό αντάλλαγμα. Πλέον, διαχείριση αυτής της μορφής γίνεται μόνο στη Βόρεια Ελλάδα, ενώ στη Νότια (Στερεά Ελλάδα, Πελοπόννησο, νησιά, Κρήτη) δεν γίνεται κανένας καθαρισμός καθώς δεν υπάρχουν καν δασικοί συνεταιρισμοί.
Ο κ. Σκυλακάκης απέδωσε την αναποτελεσματικότητα του συστήματος στην έλλειψη οικονομικών κινήτρων που έχει συνέπεια να εισάγει η Ελλάδα προϊόντα ξύλου καθώς οι ΔΑΣΕ στερούνται προσωπικό αλλά και κεφάλαια για εκσυγχρονισμό της εργασίας τους. Ως αντίδοτο στην παραπάνω κατάσταση, ο υπουργός ΠΕΝ υποσχέθηκε ότι:
● Θα συνταχθούν διαχειριστικές μελέτες για όλα τα δάση, βάσει των οποίων θα γίνεται η διαχείρισή τους. Οπως ανέφερε, η ανάθεση των μελετών θα συνεχίσει να γίνεται από το ΤΑΙΠΕΔ.
● Θα οργανωθεί ένα σύστημα πιστοποίησης για τη βιομάζα που παράγεται η οποία θα επιδοτείται από το κράτος. Οταν λειτουργήσει το σύστημα, όπως είπε, η επιδότηση αυτή θα φτάνει τα 150 εκατ. ευρώ ετησίως. Σημειώνεται ότι σήμερα, τα παραγόμενα δασικά προϊόντα φτάνουν σε αξία τα 200 εκατ. ευρώ ετησίως.
● Από μια συνολική έκταση 76 εκατομμυρίων στρεμμάτων δημόσιων δασών, το σύστημα ξεκινά από το μηδέν για περίπου τα μισά στη Νότια Ελλάδα καθώς δεν υπάρχουν ούτε διαχειριστικές μελέτες ούτε ΔΑΣΕ. Εάν παρατηρηθεί έλλειψη ενδιαφέροντος για αυτά, θα αδελφοποιούνται μαζί με εκείνα του Βορρά για να τα αναλαμβάνουν οι ιδιώτες σε ομάδες.
● Θα δημιουργηθεί σύστημα «πιστώσεων άνθρακα»-carbon credits (κάτι αντίστοιχο με τα δικαιώματα ρύπων) τις οποίες θα αγοράζουν εταιρείες που παράγουν διοξείδιο του άνθρακα από τη δραστηριότητά τους. Αυτά τα χρήματα θα επιστρέφουν ως πρόσθετη επιδότηση για τους φορείς (ΔΑΣΕ και υβριδικά σχήματα ΔΑΣΕ-ιδιωτών) που θα διαχειρίζονται δάση, παράγοντας προϊόντα ξύλου. Εκτιμάται ότι μέσα από αυτό το σύστημα μπορεί να δημιουργηθεί «κουμπαράς» 2 δισεκατομμυρίων ευρώ σε βάθος 20ετίας. Εννοείται ότι για να συμβεί αυτό και να αγοράσει, για παράδειγμα, μια ναυτιλιακή ή αεροπορική εταιρεία τα carbon credits θα πρέπει να οργανωθεί σε εθνικό επίπεδο ένα αξιόπιστο σύστημα που θα πιστοποιεί ότι όντως γίνονται εργασίες που μειώνουν τα αέρια του θερμοκηπίου.
● Μαζί με τη διαχειριστική μελέτη θα εφαρμόζεται και η αντίστοιχη αντιπυρική μελέτη, ενώ θα προβλέπεται οι φορείς διαχείρισης να παρεμβαίνουν και σε περιπτώσεις μεγάλων πυρκαγιών, αντί για δασοκομάντος…
● Θα αξιοποιηθούν οι 293 δασικοί συνεταιρισμοί που λειτουργούν σήμερα με τα 9.000 μέλη (δεν είναι όλα ενεργά), αλλά ο κ. Σκυλακάκης εκτίμησε ότι ο αριθμός των ατόμων που θα μπαίνουν στα δάση θα τετραπλασιαστεί όταν το σύστημα λειτουργήσει.
● Θα γίνουν προσλήψεις 500 μονίμων στην αποψιλωμένη Δασική Υπηρεσία καθώς και 1.200 εποχικών σε ετήσια βάση.
«Η αγορά θα δώσει τις απαντήσεις» ήταν η αποστροφή του κ. Σκυλακάκη στα ερωτήματα για το εάν θα υπάρξει τελικά ενδιαφέρον από ιδιώτες και πώς θα λειτουργήσουν τα οικονομικά κίνητρα. Δεν ξεκαθάρισε εάν θα υπάρξει ασυμβίβαστο, παραδείγματος χάρη, για εταιρείες ενέργειας από ορυκτά καύσιμα που θα θελήσουν να μπουν στα δάση για να κερδίσουν δικαιώματα ρύπων.
Επίσης, ο υπουργός χρειάστηκε να ερωτηθεί επί τούτου για να επισημάνει ότι τα καμένα δάση θα εξαιρούνται από τη διαχείριση που θα αποδίδει δικαιώματα ρύπων, ώστε να μη λειτουργεί ως κίνητρο εμπρησμού. Είπε επίσης ότι κάθε πράξη αναδάσωσης θα δημιουργεί νέα δικαιώματα ρύπων, χωρίς όμως να απαντά στο ποιες θα είναι οι επιπτώσεις από τα δάση που καίγονται στις πυρκαγιές.
