Παλιές και νέες ιστορίες ανθρώπων και πόλεων της Ιεράς Οδού

Στην αρχαιότητα ήταν μια κατάφυτη έκταση με ελαιόδεντρα, σήμερα αποτελεί μία από τις πιο υποβαθμισμένες ζώνες του Δήμου Αθηναίων, με την ελπίδα να αναγεννηθεί μέσα από ένα σχέδιο ανάπλασης που βρίσκεται σε εξέλιξη. Ο περίφημος Ελαιώνας επί Πεισίστρατου, που στο πέρασμα του χρόνου και μέσα από τις ανθρώπινες επιλογές εξελίχθηκε στη γόνιμη αγροτική γη της Αθήνας μέχρι τη δεκαετία του ’60 και μετά μετατράπηκε σταδιακά σε νεκρή γη από τα απόβλητα της άναρχης εκβιομηχάνισης. Αυτή η περιοχή αποτελεί το πεδίο μελέτης αλλά και το σημείο τέλεσης και αναφοράς της εικαστικής έκθεσης «Ελαιώνας ’23 – Χθόνιο και Ανθρωπόκαινος» που εγκαινιάζεται στις 29 Σεπτεμβρίου και περιλαμβάνει τα έργα 41 σημαντικών καλλιτεχνών, ενώ συνοδεύεται από ένα πλούσιο δημόσιο πρόγραμμα, performances και άλλες δράσεις.

Η έκθεση που οργανώνει η ΑΜΚΕ «Ρίζες πολιτισμού» σε επιμέλεια του Δημήτρη Τρίκα έχει στόχο να αναδείξει τις κρίσιμες και σύνθετες καταστάσεις που έχει προκαλέσει η διαχρονική συνομιλία αλλά και σύγκρουση φύσης και ανθρώπου – τα δίπολα που κυριαρχούν στην περιοχή ως αποτέλεσμα του σκληρού ανθρώπινου αποτυπώματος, τη σχέση του παρελθόντος με το παρόν και αντιστρόφως.

Στο αστικό πεδίο, όπου η οδός Μαρκόνι ως «σύνορο» του Δήμου Αθηναίων με τον Δήμο Αιγάλεω τέμνει την Ιερά Οδό, βρίσκονται ο αρχαιολογικός χώρος με τις βάσεις της αρχαίας γέφυρας του Κηφισού, ο σταθμός «Ελαιώνας» του μετρό, κοντέινερ και αποθήκες στο παρακείμενο οικόπεδο της ΣΤΑΣΥ από την περίοδο της εκσκαφής και επέκτασης του μετρό, ο χώρος «Souzy Τros» της Μαρίας Παπαδημητρίου και η γειτονιά Μαρκόνι ως ένας μοναδικός κοινωνικός θύλακας της περιοχής.

Οι χώροι αυτοί θα φιλοξενήσουν το πρότζεκτ και θα αξιοποιήσουν τη συνομιλία της σύγχρονης τέχνης, του αρχειακού και φωτογραφικού υλικού από την ευρύτερη περιοχή της Μάνιας Μπενίση και της Μαρίας Παπαδημητρίου και τον επιστημονικό λόγο των ομιλητών/τριών με την ιστορία και το παρόν της περιοχής, με σκοπό να αναδειχτούν το στρωματογραφικό υπόβαθρο της αθηναϊκής μητρόπολης και το ανθρωπογενές αποτύπωμα που συνεχίζει να υπάρχει στην αίσθηση και στο σώμα της.

«Οι εν λόγω χώροι θα λειτουργήσουν ως πεδία έρευνας και σύγχρονα Wunderkammer, που μέσω των έργων και των συζητήσεων θα αφηγηθούν και θα ερμηνεύσουν παλιές και νέες ιστορίες των ανθρώπων και των πόλεων της Ιεράς Οδού μέσα από το συνομιλείν και το συνυπάρχειν, μέσα από τις καταστροφές και τις μεταμορφώσεις του τοπίου και της ανθρωπογεωγραφίας της περιοχής», υπογραμμίζει ο Δημήτρης Τρίκας.

«Παρόντα είναι τα πεδία του χθόνιου και της αρχαιολογίας με τη γονιμότητα του εδάφους και την τελετουργική διάσταση της διαδρομής των μυστών όσο και της Ανθρωποκαίνου εποχής με την ανθρώπινη δραστηριότητα που αντανακλά λοιπόν στην πολιτική και την οικονομική εξέλιξη της περιοχής στη χρονική της διαδρομή, με τις καταστρεπτικές συνέπειες στη φύση και το τοπίο που άφησε το ανθρώπινο αποτύπωμα, αλλά και το κρίσιμο ερώτημα που αφορά το σήμερα και το μέλλον της περιοχής (και όχι μόνον): “και τώρα τι κάνουμε;”», συνεχίζει ο επιμελητής, αφήνοντας τους επισκέπτες να προβληματιστούν βλέποντας «το ασκούπιστο ρημαγμένο» έδαφος του Ελαιώνα, τα «φερτά ή απορριφθέντα υλικά ατάκτως ερριμμένα». Και να αναλογιστούν την ανθρωπογεωγραφία που «κυριαρχείται από “απορριφθέντες” πληθυσμούς με μικρούς χρόνους παραμονής, χωρίς καμία προοπτική δημιουργίας ριζωματικής σχέσης με τον τόπο αυτόν, κάτι που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την εγγενώς γόνιμη και πάντοτε φιλόξενη γη του».

► Συμμετέχουν οι καλλιτέχνες:

Δημήτρης Αληθεινός, Δημήτρης Αμελαδιώτης (performance), Αύγουστος Βεϊνόγλου, Μπάμπης Βενετόπουλος, Δημήτρης Γεωργακόπουλος, Γιώργος Γυπαράκης, Collectif MASI (Madlen Anipsitaki & Simon Riedler), Campus Novel, Μάρθα Δημητροπούλου, Θοδωρής Ζαφειρόπουλος, Γιώργος Ζαμπουλάκης (performance), Βάσια Ζόρμπαλη (performance), Κάπτεν, Μιχαήλ Καρίκης, Κατερίνα Κατσιφαράκη, Νίκος Κεσσανλής, Ζήσης Κοτιώνης, Μάνια Μπενίση, Νίκος Μόσχος, Πανδώρα Μουρίκη, Δάφνη Νίτσου, Μαρία Οικονομοπούλου, Μαρία Παπαδημητρίου, Νίκος Παπαδημητρίου, Μυρτώ Παπαδοπούλου, Κώστας Παππάς, Ελένη Πανουκλιά, Βιβή Περυσινάκη, Δανάη Στράτου, Στεφανία Στρούζα, Σάββας Στρούμπος με Ελη Ιγκλίζ (performance), Θόδωρος Τερζόπουλος (ομιλία/performance), Τάσσος Τριανταφύλλου, Γιώργος Τσακίρης, Γιώργος Τσεριώνης, Φίλιππος Τσιτσόπουλος (performance), Δημήτρης Τσουμπλέκας, Μάριος Φούρναρης, Παντελής Χανδρής, Βιβέττα Χριστούλη, Διονύσης Χριστοφιλογιάννης.

► Επιστημονικοί σύμβουλοι: Μάνια Μπενίση, φωτογράφος, Καλλιόπη Παπαγγελή, αρχαιολόγος.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: Από 29 Σεπτεμβρίου μέχρι 3 Δεκεμβρίου. Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή: 14.30-20.30. Εκθεσιακοί χώροι: Εσωτερικοί χώροι σταθμού μετρό «Ελαιώνα»/ Εργοστάσιο μετρό-ΣΤΑΣΥ (Μαρκόνι 1)/ Αρχαία γέφυρα στον Κηφισό ποταμό (Σταθμός μετρό «Ελαιώνα»)/ Souzy Tros, (Μαρκόνι 8)/ Γειτονιά Μαρκόνι/ Εργοτάξιο Β.