Μια πρωτοποριακή παράσταση με βάση έναν προφητικό λόγο

Το έργο το επέλεξε ο Κώστας Κουτσολέλος και το συνδημιούργησε μαζί με τη Δώρα Στυλιανέση. Το παρουσίασαν με τον ίδιο τίτλο πέρσι τον Ιούλιο στο πλαίσιο του θεσμού «Ολη η Ελλάδα ένας πολιτισμός», μα αυτό που ανεβάζουν τώρα είναι μια άλλη παράσταση. Το ίδιο κείμενο, «Ο γιατρός Ινεότης» του Γιώργου Χειμωνά, ο ίδιος τίτλος, αλλά μια εντελώς διαφορετική παράσταση. «Απολύτως τίποτα δεν κρατήσαμε από τότε» μας λέει η Δώρα Στυλιανέση και γελάει. Γελάει με την τρελάρα τους προφανώς, η οποία όταν πάει χέρι χέρι με το ταλέντο και τη συνεργασία ως ένωση και όχι ως ανταγωνιστική διαδικασία, τότε αυτά είναι τα αποτελέσματα: «Δεν είμαι η Τανάγκε» λέει σαν τη ρωτάμε (σ.σ. είναι η ηρωίδα στο συγκεκριμένο έργο του Χειμωνά). «Εγώ είμαι η Δώρα και ο Κώστας είναι ο Κώστας.

Το κείμενο είναι μια αφορμή για να στηθεί αυτή η περφόρμανς. Ο Χειμωνάς έγραψε το έργο στις αρχές της χούντας, πριν από σχεδόν 60 χρόνια, και λέει πράγματα τα οποία κουμπώνουν εξαιρετικά στο σήμερα: μιλάει για το παλιό ανθρώπινο είδος που τελειώνει και για το νέο που έρχεται. «Πρόκειται να έρθει το νέο είδος των ανθρώπων, ένα άλλο είδος ξαφνικό. Αυτοί δεν θα είναι σαν εμάς, έγινε μια τρομερή αλλαγή. Οι παληοί άνθρωποι κι αυτός ο τρομαγμένος λαός πρέπει να εξαφανιστούν» γράφει σε αυτό το πολύ ιδιαίτερο και δύσκολο κείμενο. Ισως από τα πιο προσωπικά του… Ερχεται μια νέα ράτσα με αφάνταστη τελειότητα. Ετσι λέει και έτσι γίνεται: έρχεται ο μετα-άνθρωπος. Ο άνθρωπος της AI (Τεχνητή Νοημοσύνη). Ο φόβος και ο τρόμος κυριαρχούν. Ο παλιός άνθρωπος πεθαίνει -πάει προς τον θάνατο. Είτε αυτοκτονεί, είτε σκοτώνει, είτε σκοτώνεται από άλλους του είδους του. Αυτά δεν ζούμε; Κάποιοι, επίσης του ίδιου είδους των παλαιών ανθρώπων, ακόμα αντιστεκόμαστε, αλλά για πόσο ακόμα;» Στην παράσταση γίνεται κάτι το μοναδικό: από τη μια έχουμε έναν Κώστα Κουτσολέλο, που όσοι τον ξέρουν, τον παρακολουθούν διαδικτυακά (είναι πασίγνωστο το προφίλ του στο fb με ατάκες που συγκεντρώνουν χιλιάδες θετικές ανταποκρίσεις και κοινοποιήσεις) ή τον ξέρουν καλλιτεχνικά γνωρίζουν τη μεγάλη του αγάπη για την ελεύθερη περφόρμανς. Και πράγματι «Ο γιατρός Ινεότης» είναι μια avant-garde παράσταση.

Είναι πραγματική πρωτοπορία. Αν δεν υπήρχε ο όρος, θα έπρεπε να τον εφεύρουμε για να τη χαρακτηρίσουμε. Γιατί την πραγματική πρωτοπορία -και όχι τη μούφα όπως μας την πουλάνε δεξιά κι αριστερά στο και καλά «σύγχρονο» θέατρο στη χώρα αλλά και στο εξωτερικό, αν και πολύ λιγότερο εκεί-, την πραγματική πρωτοπορία λοιπόν δεν είναι τόσο ότι την καταλαβαίνεις. Ούτε ότι την αισθάνεσαι. Τη νιώθεις στο πετσί σου -αυτό γίνεται.

Και πώς να μην τη νιώσεις ως τέτοια αυτή την παράσταση, που διαρκεί μόνο μία ώρα, αλλά από τη μια ο Κώστας Κουτσολέλος παίζει κι εγώ δεν ξέρω πόσους ρόλους κυρίως με το σώμα του, που το μεταμορφώνει όπως θέλει (μας θύμισε τον αείμνηστο Μοσχίδη, σαν τον είχαμε δει πριν από πολλά χρόνια στο Εθνικό, να μεταμορφώνεται μπροστά στα μάτια μας σε Ρινόκερο στο ομώνυμο έργο του Ιονέσκο) και απαγγέλλει λόγια και στίχους τραγουδιστά ή σε πρόζα, τα οποία δεν ακούγονται απλώς, αλλά ερμηνεύονται. Και δίπλα μια Δώρα Στυλιανέση η οποία ερμηνεύει και η ίδια με τη σειρά της το τραγούδι της Σία Φέρλερ, «Chandelier», βγάζοντας στα υψηλά φωνητικά του κομματιού μια απόκοσμη κραυγή. Δεν υπάρχει θεατής (και είμαι σίγουρη γι’ αυτό) που θα φύγει από την παράσταση και δεν θα θυμάται αυτή την κραυγή για πάντα. Οσο για τα λόγια, το μόνο που ακούμε να βγαίνει από το στόμα της είναι μία και μόνη φράση: «Θέλω να ζήσω».

«Θέλω να ζήσω!»… «Μέσα σε όλη αυτή την απελπιστική κατάσταση, με νεκρούς, με ζωντανούς-νεκρούς, η γυναίκα αυτή θέλει να ζήσει. Η φράση δεν ανήκει στο κείμενο του Χειμωνά. Εμείς την προσθέσαμε γιατί θελήσαμε να υπάρχει αυτή η επιθυμία για ζωή» εξηγεί η Δώρα. Από τη μία μια τραγική, βαθιά όσο και απόλυτα ερωτική κραυγή (με την ολιστική έννοια του ερωτικού) και από την άλλη ένα «θέλω να ζήσω» που μένει στ’ αυτιά μας και μας συνοδεύει και στον κόσμο εκτός παράστασης, εκτός θεάτρου Φούρνου όπου ανεβαίνει, στον έξω κόσμο που είναι ακριβώς ό,τι η παράσταση περιγράφει -απλώς κάπως χειρότερος.

Την ερώτηση την κάνουμε σε κάθε καλλιτέχνη που έχει κερδίσει τον σεβασμό μας. Τι είναι avant-garde; «Δεν ξέρω τι είναι πρωτοπορία. Για εμένα είναι κάθε τι που έχει από πίσω μια σοβαρή δουλειά και που δεν σε νοιάζει τελικά αν το αποτέλεσμα θα πετύχει. Αν θα σου φέρει χρήματα, αν θα σε κάνει γνωστό, αν θα πάρεις το χειροκρότημα. Αυτό θεωρώ πρωτοπορία στο θέατρο, είτε αυτό γίνεται σε έναν μικρό χώρο όπως ο Φούρνος είτε σε μεγάλους θεατρικούς οργανισμούς του εξωτερικού» απαντά η Δώρα. «Το θέμα είναι να αντιστέκεσαι. Και να μη σταματήσεις να το κάνεις. Ο,τι παλιό κι αν πεθαίνει, ό,τι καινούργιο κι αν έρχεται» καταλήγει.

—

♦ Πληροφορίες: Εως και την Κυριακή 1/10, στις 21.00, στο θέατρο Φούρνος (Μαυρομιχάλη 168, τηλ. 210-6460748, fournos-culture.gr).