Το νομοσχέδιο που ψηφίστηκε προχθές και καταργεί κάθε προϋπόθεση για την εκτός επικράτειας άσκηση του εκλογικού δικαιώματος είναι πρωτοφανές. Θα έπρεπε να είναι και αδιανόητο. Για πρώτη φορά, ψηφίζεται νόμος για τον οποίο δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε, έστω κατ’ εκτίμηση, ποιους και πόσους αφορά. Δηλαδή ποιο θα είναι το εκλογικό σώμα στις επόμενες εκλογές. Το νομοσχέδιο εκπονήθηκε εσπευσμένα, χωρίς καμία προηγούμενη διαβούλευση και, κυρίως, χωρίς να συνοδεύεται από οποιαδήποτε τεκμηρίωση. Το στοιχειώδες που έπρεπε να είχε προηγηθεί είναι η καταγραφή του αριθμού των εκλογέων που αφορά.
Για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης, ο ν. 4648/2019, τις προϋποθέσεις του οποίου το ψηφισθέν νομοσχέδιο καταργεί, έτασσε ως προϋπόθεση την υποβολή φορολογικής δήλωσης στην Ελλάδα. Ο νόμος αυτός αφορά κατά βάση Έλληνες πολίτες που υπάγονται στη ΔΟΥ Κατοίκων Εξωτερικού, ο αριθμός των οποίων είναι εύκολο να διαπιστωθεί. Πέραν αυτών, αφορά εκλογείς που διαμένουν προσωρινά ή βρίσκονται περιστασιακά στο εξωτερικό και άρα έχουν έτσι κι αλλιώς μόνιμη κατοικία στην Ελλάδα. Το νομοσχέδιο που ψηφίστηκε θα μεταβάλει την εκλογική ανθρωπογεωγραφία κατά τρόπο παντελώς απρόβλεπτο και ανεπίδεκτο οποιασδήποτε εκτίμησης. Οι νέοι εκλογείς μπορεί να είναι κάποιες δεκάδες χιλιάδες ή εκατοντάδες χιλιάδες ή ακόμα και εκατομμύρια. Δεν έχουμε καν εκτίμηση ως προς την τάξη μεγέθους.
Η Ελλάδα είναι χώρα με μεγάλη διασπορά. Εκτός της επικράτειας ζουν κάποια εκατομμύρια Έλληνες. Δε γνωρίζουμε πόσοι εξ αυτών έχουν την ελληνική ιθαγένεια. Ούτε γνωρίζουμε πόσοι απ’ όσους δεν έχουν ελληνική ιθαγένεια, έχουν πάντως διατηρήσει ελληνική εθνική συνείδηση, ώστε να μπορούν να πολιτογραφηθούν ως ομογενείς. Αν λάβουμε υπόψη ότι για την ολοκλήρωση μιας πολιτογράφησης απαιτείται ένα διάστημα ενάμισι ή δύο ετών περίπου, δεν αποκλείεται καθόλου στις βουλευτικές εκλογές του 2027 –αν και όχι στις ευρωεκλογές του ερχόμενου Απρίλη– να βρεθούμε με ένα ριζικά διαφορετικό εκλογικό σώμα από το σημερινό. Δηλαδή, εφόσον θα έχει αλλάξει ο δήμος, με μια διαφορετική δημοκρατία.
Δεν αποκλείεται, αλλά ούτε και είναι εγγυημένο. Απλούστατα δε γνωρίζουμε. Κανείς δεν έχει ιδέα –ούτε οι συντάκτες του διαβόητου νομοσχεδίου– πόσοι τελικά, έστω κατ’ εκτίμηση, θα ψηφίσουν από τον τόπο κατοικίας τους, κάνοντας χρήση των διευκολύνσεων του νέου νόμου. Το νομοσχέδιο του υπουργείου Εσωτερικών υπήρξε ένας αδιανόητα απερίσκεπτος θεσμικός πειραματισμός που αγγίζει την καρδιά της δημοκρατίας. Το υπουργείο βάζει το κάρο μπροστά από το άλογο: Πρώτα νομοθετούμε και μετά βλέπουμε ποιους και πόσους αφορά ο νόμος.
Γιατί το έκανε αυτό; Δυστυχώς, διότι επικράτησε η εθνικά μικρόψυχη, αντιθεσμική και αντιδημοκρατική λογική ότι, είτε λίγοι είναι είτε πολλοί οι νέοι εκλογείς, βάσει του νόμου, σε κάθε περίπτωση θα είναι κέρδος, αφού όπως έδειξαν οι δύο πρόσφατες εκλογικές αναμετρήσεις, οι εκτός επικράτειας Έλληνες ψηφίζουν κατά πλειοψηφία το κυβερνών κόμμα. Από την αμερικανική πολιτική επιστήμη έχει γίνει διεθνώς γνωστός ο όρος gerrymandering. Σημαίνει την κακόβουλη μεταβολή των γεωγραφικών ορίων των εκλογικών περιφερειών, προκειμένου να εξυπηρετηθούν εκλογικές σκοπιμότητες της κυβερνώσας παράταξης. Το ψηφισθέν νομοσχέδιο, δήθεν για τη διευκόλυνση της ψήφου των εκτός επικράτειας Ελλήνων, είναι ένα είδος δημογραφικού gerrymandering. Συνιστά κακόβουλη μεταβολή –όχι των γεωγραφικών ορίων, αλλά– της ανθρωπογεωγραφίας του εκλογικού σώματος.
1: Η κακόβουλη μεταβολή των γεωγραφικών ορίων των εκλογικών περιφερειών προκειμένου να εξυπηρετηθούν εκλογικές σκοπιμότητες της κυβερνώσας παράταξης
* Αν. καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου ΑΠΘ
