«(…) Όσο διαρκεί αυτή η μουσική
Θα πιστεύουμε στην ελευθερία της εκλογής
Αυτή την ψευδαίσθηση κάθε στιγμής.
Όσο διαρκεί αυτή η μουσική
Θα ξέρουμε ότι το πλοίο του Οδυσσέα θα επιστρέψει στην Ιθάκη (…)
Όσο διαρκεί αυτή η μουσική
Θα είμαστε άξιοι των κοινών πραγμάτων
Που τώρα δεν είναι κοινά.(…)
Όσο διαρκεί αυτή η μουσική
Θα πιστεύουμε στο έλεος του λύκου
Και στη δικαιοσύνη των δικαίων(…)
Όσο διαρκεί αυτή η μουσική
Θα αξίζουμε να έχουμε δει από μια κορυφή
τη γη της επαγγελίας».
Musica Griega/ Ελληνική Μουσική, μετ. Μιγέλ Καστίγιο Ντιντιέρ στο Τα μονοπάτια της Ιθάκης, Ινστιτούτο Θερβάντες, Αθήνα (εκτός εμπορίου)
Τέτοιες ώρες αναμετρήσεων, που η πάντα διαφεύγουσα αλήθεια είναι ένα ζητούμενο, η ποίηση του Μπόρχες, αυτός ο λαβύρινθος μιας κοινής μνήμης, γίνεται το νήμα της Αριάδνης, για να μη χαθούμε στους διαδρόμους του. Οι λέξεις ακουμπάνε λες τα κατάλληλα κουμπιά και πλημμυρίζουν με νόημα τις σκοτεινές και άνυδρες στοές. Ένας υπόγειος πόνος τότε συνωστίζεται για να πάρει αντίδωρο παρηγοριάς. Δεν εκλιπαρεί. Απλώς σημαίνει τη βουβή παρουσία του με ασκήσεις σωματικές απολύτου ακριβείας. Χωρίς επικύψεις μιας ατελέσφορης ικεσίας. Χωρίς επιδείξεις μιας μονότονης απειλής, που αλλάζει μορφές μέσα στον χρόνο, με πιο πρόσφατη αυτήν της αφυλοποίησης με το παιγνιώδες παράδειγμα των σημερινών NFT στον χώρο της τέχνης, των άυλων δηλαδή μη ανταλλάξιμων τεκμηρίων που υπόσχονται υλική κατίσχυση, μέχρι τις προειδοποιήσεις για τους κινδύνους χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης. Το παίγνιο και το παιγνιώδες συχνά, ήδη από τους ρευστούς χρόνους του θεού Διονύσου, ήταν και παγίδα. Με τα παιχνίδια τους παγίδευσαν τον μικρό Διόνυσο, χαρίζοντας του παιχνίδια οι εκπεσόντες Τιτάνες, εκτελεστικά όργανα της Ήρας και τον διαμέλισαν χωρίς να ολοκληρώσουν, χάρη στην παρέμβαση του Δία το έργο τους. Ο διαμελισμός του έτσι ταλαντεύεται ανάμεσα στον θάνατο και τη ζωή και εγγράφεται στον μύθο του νευρόσπαστου, του παράξενου όντος που αναλαμβάνει τον επικίνδυνο ρόλο τού «μεταξύ», ανάμεσα στο θείο και το ζώον.
Η σύντροφος του Μπόρχες, Μαρία Κοδάμα, που πέθανε πρόσφατα, γράφει γι’ αυτόν τον λάτρη των βιβλίων ότι αν και τυφλός δε σταμάτησε να τα αγοράζει, γιατί θεωρούσε ότι με αυτά πετυχαίνει κανείς μια «επέκταση της μνήμης και της φαντασίας». Με τη δαιδαλώδη σκέψη του αγγίζει κάθε μόριο, κάθε ιστό, η εμμονή του στη μνήμη αντλεί από τους τόπους της φαντασίας και του ονείρου που γι’ αυτόν είναι, όπως λέει η Κοδάμα, πραγματικότητα.
Όσο διαρκεί αυτή η μουσική, αυτή η φούγκα που κυνηγάμε και μας ξεφεύγει, του τι ήμασταν, τι είμαστε και ποια είναι η αλήθεια στον τόπο του ονείρου, όπου εκ τύχης ή συγκυρίας έχουμε κατασκηνώσει, μπορούμε να γίνουμε άξιοι κάποιων λίγων κοινών πραγμάτων.
