O αριθμός των γυναικών που χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο επειδή ο αερόσακος του αυτοκινήτου τους δεν είναι σχεδιασμένος στα μέτρα τους είναι ανησυχητικός. Ο κίνδυνος που διατρέχουν οι γυναίκες πυροσβέστες επειδή οι στολές τους δεν εφαρμόζουν σωστά ή, πολύ συχνότερα, οι γυναίκες που παίρνουν φάρμακα ή υποβάλλονται σε ιατρικές πράξεις που προορίζονται για τον Καυκάσιο άνδρα μέτριου ύψους και βάρους είναι κίνδυνοι εντελώς αδικαιολόγητοι στον 21ο αιώνα.
Δεν θα έπρεπε να υπάρχουν. Ομως υπάρχουν, γιατί ο κόσμος μας έχει μετρηθεί για τον άνδρα και όχι για τη γυναίκα – με εξαίρεση τη μόδα, την υπόδηση και τις δίαιτες αδυνατίσματος.
Για εμάς τους μηχανικούς του ΕΜΠ, ειδικά τους αρχιτέκτονες και τις αρχιτεκτόνισσες, για αρκετές γενιές τώρα υπάρχει το βιβλίο του Γερμανού Ernst Neufert όπου θα βρεις τη σωστή διάσταση για ό,τι σχεδιάζεται. Κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1936 κι έκτοτε καθιέρωσε πρότυπα και στάνταρ για τoν σωστό εργονομικό σχεδιασμό. Ο Neufert, όπως και ο Le Corbusier μερικά χρόνια αργότερα με το Modulor σχεδιάζουν κατά κανόνα για τον Καυκάσιο άνδρα μέτριου ύψους και βάρους. Σε πιο επικαιροποιημένες εκδόσεις, μεταπολεμικά, υπάρχουν οδηγίες και για ΑμεΑ. Ωστόσο, όταν σχεδιάζουμε χώρους στάθμευσης απουσιάζουν οι θέσεις για τις εγκύους που πρέπει να φτάσουν στο γραφείο στην ώρα τους, ακόμα κι αν πρόκειται για τη Cheryl Sandberg, που κατάφερε να γίνει COO του Facebook.
Είναι φανερό, λοιπόν, ότι η έρευνα σε θέματα ισότητας έχει κάθε λόγο να εκπονείται σ’ ένα Πολυτεχνείο, παρόλο που κάποιοι θα πουν «μα, οι εννιά σχολές του Πολυτεχνείου δεν βγάζουν κοινωνιολόγους, παιδαγωγούς, ιατρούς ή ψυχολόγους, παρά μόνο μηχανικούς». Εξ ορισμού, ο μηχανικός καλείται να λύσει προβλήματα εντός και εκτός θεωρητικού πλαισίου.
Βέβαια, το γεγονός ότι οι περισσότερες σχολές του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου είναι ανδροκρατούμενες μπορεί να κάνει την ισότητα των φύλων να φαίνεται περισσότερο σαν ισότητα των άλλων. Με εξαίρεση, ίσως, τη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, όπου η αναλογία γυναικών-ανδρών μελών ΔΕΠ είναι ισορροπημένη και οι θέσεις του κοσμήτορα και αναπληρωτή κοσμήτορα ανήκουν και οι δύο σε γυναίκες. Η Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ διοικείται από κοσμητόρισσα και αναπληρώτρια κοσμητόρισσα.
Μερικά ακόμη στοιχεία για αυτό το θέμα: Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα στα θέματα ισότητας στη Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών – ΕΜΠ, στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου CALIPER – Gender Equality in STEM Research, το 63% του ακαδημαϊκού προσωπικού που συμμετείχε θεωρεί «μάλλον απίθανο» και «απολύτως απίθανο» να ενσωματωθεί η διάσταση του φύλου στο ερευνητικό του αντικείμενο, ενώ μόλις το 38% το θεωρεί «πιθανό» και «πολύ πιθανό». Οι σπουδαστές είναι πιο απαισιόδοξοι, πράγμα που δείχνει ότι ακόμα και τα ζητήματα που θα έπρεπε να είναι αυτονόητα για τους νέους δεν είναι.
Το ερευνητικό πρόγραμμα «Mistresses» της Σχολής Αρχιτεκτονικής του Pratt Institute της Νέας Υόρκης προχωρά στην επίρρωση αυτού του κενού – του επονομαζόμενου έμφυλου κενού δεδομένων, καθώς καθίσταται σαφές ότι όλες οι «βίβλοι» τυποποίησης αναφέρονται στο αντρικό σώμα. Ενας Neufert ή ένα Modulor για τη γυναίκα ανοίγουν νέους ορίζοντες. Ή, αν δεν θέλουμε να μετρήσουμε το γυναικείο σώμα με αντρικό τρόπο, τότε οι ορίζοντες διανοίγονται ακόμα πιο προκλητικά. Πίστευε και ερεύνα. Αν όχι τώρα, τότε πότε;
*Αναπληρώτρια καθηγήτρια Αρχιτεκτονικής στο ΕΜΠ και πρόεδρος της Επιτροπής για την Ισότητα των Φύλων και την Καταπολέμηση των Διακρίσεων ΕΜΠ
● Εκτενής έρευνα στο «Αόρατες γυναίκες» της Caroline Criado Perez, 2019
-320x213.jpg)
