«Σ’ εσάς που μας ακούτε…»

Πρωτόγνωρα γεγονότα, άλλα στο φάσμα του παραλόγου και άλλα της συγκίνησης (και με την έννοια της συν-κίνησης ως πολιτική δράση), βιώνουμε τις τελευταίες μέρες στην Ελλάδα, για πρώτη φορά σε αυτή την έκταση: από τη μια η κυβέρνηση πολεμάει πραγματικά όλους τους καλλιτέχνες των παραστατικών τεχνών και της μουσικής, υποβιβάζοντας τα πτυχία τους στο επίπεδο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (με ό,τι αυτό σημαίνει για τα εργασιακά τους δικαιώματα και τη δυνατότητα μετεκπαίδευσης σε ανώτατο επίπεδο) και από την άλλη σύσσωμη η καλλιτεχνική κοινότητα, μετά από διαρκείς διαμαρτυρίες, έκανε διήμερη απεργιακή κινητοποίηση – την πρώτη στον χώρο του πολιτισμού σε τέτοια έκταση. Απέναντι στις διεκδικήσεις και το τραγούδι τους βρήκαν όχι τη συζήτηση και τον διάλογο, αλλά τα ΜΑΤ, τις κλούβες, τον χυδαίο λόγο και τα δακρυγόνα… Αυτή ήταν η «οριστική απάντηση» που ανακοίνωσε το ΥΠΠΟΑ ότι δόθηκε στα αιτήματά τους.

Δραματική Σχολή του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας

ΑΣΗΜΙΝΑ, 25 ετών: «Διεκδικούμε το δίκαιο. Και δεν θα σταματήσουμε»

«Είμαι από την Πάτρα και είμαι στο δεύτερο έτος της Σχολής. Είναι το δεύτερο πτυχίο μου, καθώς έχω σπουδάσει και κοινωνική λειτουργός στην Αθήνα όπου σπούδαζα και δούλευα. Το οξύμωρο στην όλη κατάσταση -τώρα με το Π.Δ.- είναι πως ένα από τα προαπαιτούμενα για να δώσεις εξετάσεις σε όποια δραματική σχολή είναι το απολυτήριο Λυκείου. Αρα δίνεις εξετάσεις, μπαίνεις, σπουδάζεις τρία χρόνια και βγαίνεις με το χαρτί που ήταν απαραίτητο για να μπεις: το απολυτήριο Λυκείου. Αυτή είναι η “λογική” της κυβέρνησης και του ΥΠΠΟΑ.

»Καταρχάς να τονίσω ότι κανείς από εμάς δεν θέλει να υποβιβάσει την αξία ενός απολυτηρίου Λυκείου, ούτε των κατόχων του. Αλλά δεν είναι δυνατόν να σπουδάζεις και να βγαίνεις με το ίδιο χαρτί με το οποίο μπήκες! Και για να καταλάβει ο κόσμος τι σημαίνουν αυτές οι σπουδές, εμείς κάνουμε έξι μέρες τη βδομάδα μαθήματα, από το πρωί έως αργά το βράδυ, 10ωρα. Που σημαίνει ότι μας είναι απολύτως αδύνατον να εργαστούμε παράλληλα. Τα καλοκαίρια δουλεύουμε για τον χειμώνα.

»Και τώρα, με το Π.Δ., οι σπουδές μας υποβιβάζονται. Εχουμε μια κυβέρνηση που λέει ουσιαστικά ότι είμαστε “μη απαραίτητοι”: δεν μπορούμε να κάνουμε άλλες σπουδές, μειώνονται τρομερά τα εργασιακά μας δικαιώματα και είναι και ιδεολογικό και ηθικό το ζήτημα. Οι περισσότεροι καθηγητές μας είναι κοντά μας: ειδικά ο υπεύθυνος σπουδών της Σχολής, Περικλής Μουστάκης, είναι ένας άνθρωπος που του οφείλουμε τη Σχολή, το πρόγραμμα και τους καθηγητές μας. Ο ίδιος κάνει μεγάλο αγώνα να κρατήσει υψηλά το επίπεδο της καλλιτεχνικής μας εκπαίδευσης και είναι δίπλα μας σε οποιαδήποτε απόφαση κι αν πάρουμε.

»Οσο για την τροπολογία που έφερε ο πρωθυπουργός, όχι μόνο δεν λύνει το πρόβλημα, αλλά το κάνει πολύ χειρότερο! Καταργεί και τις εναπομείνασες συλλογικές συμβάσεις (που ίσχυαν για το Εθνικό, το ΚΘΒΕ και το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας), δεν υπάρχουν πια συλλογικές συμβάσεις, συνεχίζουμε να θεωρούμαστε “Δ.Ε.” και μάλιστα αυτό πάει και πριν από το 2003. Τα πάντα δηλαδή γίνονται πολύ χειρότερα από ό,τι ήταν και ήταν ήδη πολύ λάθος. Και όλα αυτά μετά από 45 μέρες κινητοποιήσεων! Αυτή είναι η απάντησή τους;

»Ημουν παρούσα όταν συναντήσαμε τον κ. Συρίγο: έδειξε πως ούτε τον ένοιαζε καθόλου. Δεν απάντησε σε κανένα από τα αιτήματά μας. Δεν αναγνώρισε καν το πρόβλημα. Είπε συγκεκριμένα πως “το Π.Δ. ‘φωτογραφίζει’ την υπάρχουσα κατάσταση”. Μόνο αυτό δεν ισχύει. Δεν τη “φωτογραφίζει” – οριστικοποιεί και νομιμοποιεί ένα λάθος και μια κατάφωρη αδικία με τρόπο υποτιμητικό.

»Αναρωτιέμαι: έχουμε καταλάβει τη σημασία του σύγχρονου πολιτισμού; Πώς θα ήταν να ζούσαμε χωρίς θέατρο, χωρίς τραγούδι, χωρίς μουσική, χωρίς χορό, χωρίς τέχνες; Δεν είναι “χόμπι” όλα αυτά. Εχουν σπουδές από πίσω και δουλειά. Πώς θα ήταν αν σε έναν γιατρό ή όποιον άλλο η κυβέρνηση του υποβίβαζε το πτυχίο; Αυτό που γίνεται τώρα είναι πλήγμα στην ίδια την εκπαιδευτική διαδικασία. Δεν είναι μόνο ο δικός μας κλάδος – μας αφορά όλους! Διεκδικούμε το δίκαιο! Και δεν θα σταματήσουμε. Για εμάς, για όλους τους καλλιτέχνες, για όλη την κοινωνία, για τον πολιτισμό, για το δίκαιο».

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ, 26 ετών: «Μια γερή μπουνιά στο στομάχι»

«Το θέατρο για μένα σημαίνει διάλογο με τα βασικά υπαρξιακά και οντολογικά προβλήματα του ανθρώπου. Το να είμαι ηθοποιός σημαίνει συνεχή εγρήγορση στο σώμα, στο μυαλό, στην ψυχή και το πνεύμα, μια ζωή όμορφης πρόκλησης, μια ζωή που αξίζει να τη ζεις και που μπορεί να σε κάνει καλύτερο άνθρωπο, αρκεί να την αφήσεις. Το να σπουδάζω σε μια δραματική σχολή ήξερα ότι είναι ο πιο ουσιαστικός δρόμος προς όλα αυτά, επειδή σε αναγκάζει να αφήσεις όλη την προηγούμενη ζωή σου μέσα από τις απαιτήσεις της και αφιερωθείς στην αποστολή σου. Είναι λοιπόν μια επιλογή με θυσίες που τις έκανα με χαρά και συνειδητά, γνωρίζοντας το επισφαλές του πράγματος και την έλλειψη ενός προγραμματισμού από τη μεριά της πολιτείας για τον κλάδο αυτό από τα χρόνια των σπουδών μέχρι την επαγγελματική ζωή. Αλλά κανείς δεν περίμενε τα πράγματα να φτάσουν σε τέτοιο παραλογισμό! Είναι μια γερή μπουνιά στο στομάχι. Νιώθω πως έχω καθήκον να τρέξω για το τώρα, αλλά και για το τότε που διαμορφώνονταν οι στρεβλές συνθήκες που οδήγησαν σ’ αυτό το σημείο σήμερα»

ΓΙΑΝΝΗΣ, 25 ετών: «Διανύουμε μια ιστορική περίοδο»

«Αυτή τη στιγμή αντιλαμβάνομαι την υποκριτική ως σπουδή στον άνθρωπο. Στα 25 μου χρόνια μαθαίνω από την αρχή να αναπνέω, να περπατάω, να μιλάω, να διαβάζω, να παρατηρώ, να σκέφτομαι και μοιάζει σαν να μπαίνω σε μια δεύτερη ζωή. Πρόκειται για υπερ-τέχνη, η οποία καλύπτει ένα φάσμα πεδίων γνώσης από τη δραματολογία, τη μουσική, τον χορό μέχρι τη ζωγραφική, την ιστορία, τη βιολογία, ακόμα και την οικοδομική τέχνη. Είναι μια καθαρτήρια τελετουργία. Αισθάνομαι πως θέλω να γίνω ηθοποιός για να μπορώ να ζω πιο ελεύθερα. Τον τελευταίο καιρό επιστρατεύουμε κάθε δεξιότητά μας, ώστε να ακουστεί η φωνή μας και να κατοχυρωθούμε τόσο καλλιτεχνικά όσο και θεσμικά. Είμαι περήφανος που η δραματική σχολή του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας βάζει το δικό της λιθαράκι σε μια μάχη να διορθωθούν τα κακώς κείμενα στον καλλιτεχνικό χώρο και νομίζω πως διανύουμε μια ιστορική περίοδο».

«Περνάμε ό,τι περνάμε και δεν θα έχουμε καν πτυχίο;»

«Βρισκόμαστε σε μια κομβική και ιστορική στιγμή. Στις συζητήσεις μας αναφέρουμε ξανά και ξανά στο τι αφήνουμε. Δεν είναι δυνατόν να μιλάμε για τον πολιτισμό της Ελλάδας και το πώς προβάλλεται αυτός στο εξωτερικό και να μην ασχολούμαστε καθόλου με αυτόν. Είμαστε μια βιτρίνα. Στην Ελλάδα ο πολιτισμός είναι μια βιτρίνα» μου εξηγεί ο δευτεροετής φοιτητής υποκριτικής Μάνος Τσαγκαράκης.

«Το ότι βγήκαν τα καλλιτεχνικά μαθήματα από τα σχολεία δείχνει ότι η πολιτεία έχει μια κατεύθυνση. Το σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα δεν ωθεί τα παιδιά προς τις τέχνες, αλλά σε ένα αριθμημένο σύστημα στο οποίο παίρνεις ένα απολυτήριο Λυκείου, πηγαίνεις στο Πανεπιστήμιο, παίρνεις το πτυχίο και βγαίνεις στην αγορά εργασίας απλώς για να δουλεύεις. Στη σημερινή εποχή ακόμα και το θέατρο είναι ένα μέσο διασκέδασης. Εχει χαθεί η ουσία στο γιατί πηγαίνεις θέατρο. Δεν πας για να σου δημιουργηθούν ερωτήματα, αλλά για ένα συγκεκριμένο lifestyle» προσθέτει ο δευτεροετής φοιτητής υποκριτικής Γιάννης Μπαριτάκης.

Η συζήτησή μας πηγαίνει στις δεύτερες σκέψεις που κάνουν οι σπουδαστές, στις εναλλακτικές λύσεις και στα άγχη που έχει δημιουργήσει αυτή η ενδεχόμενη υποβάθμιση των σπουδών, με τον Μάνο να παίρνει τον λόγο. «Πολύ ειλικρινά μετά από ένα σημείο παλεύεις με το να συνταχθείς με την πραγματικότητα ή να αντιταχθείς με ένα συγκεκριμένο πράγμα. Εμείς αντιτασσόμαστε σε κάτι που θεωρούμε άδικο. Θα κινηθούμε μαζί μέχρι να αλλάξει κάτι». «Εχει υπάρξει η ιδέα να φύγουμε από την Ελλάδα. Θεωρώ ότι κάτι τέτοιο μπορεί να έχει αντίκτυπο στην κοινωνία. Το να θέλει κόσμος να φύγει από τη χώρα είναι στενάχωρο, η ίδια η κοινωνία τρώει τα παιδιά της» σημειώνει ο Γιάννης.

Ενωμένα χέρια κι ένα λεπτό ησυχίας

Στις συνελεύσεις της κατάληψης της Δραματικής Σχολής του Εθνικού τα παιδιά ενώνουν τα χέρια τους και τροφοδοτούν με τις ενέργειές τους ο ένας τον άλλον. Μια πολύ ιδιαίτερη στιγμή με τα παιδιά να μου μεταφέρουν τα συναισθήματα τα οποία τους προκαλούνται. «Κρατάμε τα χέρια και κρατάμε ένα λεπτό ησυχίας. Είχε παρουσιαστεί ως ιδέα για να θυμόμαστε πάντα ότι έχουμε έναν κοινό στόχο. Κλείνεις τα μάτια, κρατάς χέρια και ξαφνικά ανήκεις κάπου. Είσαι ένα σώμα. Το περνάμε μαζί. Δεν είμαστε ατομικότητες αναφορικά με τον στόχο. Οποιο πλήγμα, το εισπράττουμε μαζί. Το μαζί υπάρχει και στο θέατρο. Τροφοδοτεί η ενέργεια του ενός τον άλλον. Υπάρχει ένα σύνολο σε ένα χάος το οποίο σε βοηθά να υπάρξεις καλλιτεχνικά με τρομερή απελευθέρωση. Ελευθερία στην ενότητα».

Στα τρικάκια των σπουδαστών τα μηνύματα είναι ξεκάθαρα. Συζητάμε για το ποίημα του Αναγνωστάκη και μου εξηγούν τι θα έλεγαν σε εκείνους που τους ακούνε. «Στην ίδια βάρκα είμαστε όλοι και βουλιάζουμε. Δεν είμαστε αλλού», το μήνυμα του Γιάννη και «είναι στο χέρι μας το αν θα αλλάξουμε τον πολιτισμό ή όχι», εκείνο του Μάνου.

Κι αν χαθεί η χρονιά;

Με την κλεψύδρα πλέον να αδειάζει επικίνδυνα, τα παιδιά μού εξηγούν τι ξημερώνει από εδώ και πέρα. «Αν χαθεί το έτος, πολλά παιδιά δεν θα γυρίσουν. Θα αφήσουν τα σπίτια τους, δεν θα έχουν τρόπο να τα συντηρήσουν. Αρκετοί θα φύγουν στο εξωτερικό. Αν χαθεί η χρονιά, δεν ξέρω πώς θα γυρίσουμε. Πώς επιστρέφεις σε μια σπουδή που δεν αναγνωρίζεται; Είναι θέμα αξιοπρέπειας. Οπως έλεγε και ο Θουκυδίδης: Ή ελευθερία ή ησυχία. Πρέπει να διαλέξετε».   Κωνσταντίνος Βρεττός