Αναζητώντας έναν δικό μας Παράδεισο

«Η γη αυτή ποτέ δεν ήταν δική τους. Ακόμα και νομικά, μόλις και μετά βίας είναι δική τους. Αυτή η γη είναι κλεμμένη. Γι’ αυτό δε φταίτε εσείς. Μα το ότι παραμένει κλεμμένη; Ε, λοιπόν, γι’ αυτό φταίτε εσείς. Τους αφήσατε να σας εξαγοράσουν, αδελφοί και αδελφές.

Τους αφήσατε να σας υποσχεθούν ότι θα σας έδιναν πίσω κάτι από τη γη σας. Κοιτάξτε όμως γύρω σας. Το ξέρετε ότι στη φυλακή είστε περισσότεροι απ’ οποιουσδήποτε άλλους εδώ; Το ξέρετε ότι στην φτώχεια είστε περισσότεροι από οποιουσδήποτε άλλους εδώ; Το ξέρετε ότι στην πείνα είστε περισσότεροι από οποιουσδήποτε άλλους εδώ;»

Πολυαναμενόμενο το «Προς τον Παράδεισο», το νέο βιβλίο της Χάνια Γιαναγκιχάρα, μετά το εξαιρετικό «Λίγη ζωή», κυκλοφόρησε και στη χώρα μας τον περασμένο Οκτώβρη από τις εκδόσεις «Μεταίχμιο» σε εξαιρετική μετάφραση της Μαρίας Ξυλούρη. Μεγάλο σε όγκο, 800 και πλέον σελίδες, δεν είναι διόλου συνηθισμένο παρά τον κοινότοπο τίτλο του.

Στην πραγματικότητα θα μπορούσε να είναι τρία αυτοτελή ενδιαφέροντα μυθιστορήματα με τίτλους τους τόπους: Πλατεία Ουάσινγκτον, Λίπο-βάο-ναχέλε, Ζώνη Οκτώ. Παρακολουθούμε το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, που είναι όλα φανταστικά, εναλλακτικές εκδοχές ενός άλλου κόσμου, μιας άλλης Αμερικής, που ποτέ δεν ζήσαμε. Η συγγραφέας έχει αναπτύξει όλη τη λογοτεχνική ιδιοφυΐα της και αυτό θα το καταλάβει ακόμα και ο πιο ανυποψίαστος αναγνώστης. Εστησε μια άκρως εντυπωσιακή σάγκα.

Ας ξεκινήσουμε από την πρώτη Αμερική του 1893. Δεν μοιάζει σε τίποτα με την Αμερική που ιστορικά γνωρίζουμε. Η Νέα Υόρκη είναι ο τόπος των Ελεύθερων Πολιτειών. Οι άνθρωποι ζουν όπως θέλουν και αγαπούν όποιον θέλουν. Ενας αριστοκράτης νεαρός θέλει να παντρευτεί έναν δάσκαλο. Γύρω του το περιβάλλον δεν είναι εχθρικό όμως γιατί είναι ομοφυλόφιλος αλλά γιατί αγάπησε έναν φτωχό. Μια βαθιά υποδόρια νύξη της Γιαναγκιχάρα για τη δύναμη του καπιταλισμού που απειλεί τα πάντα.

Στην Αμερική του 1993 το AIDS και οι πανδημίες είναι ο μεγάλος εχθρός των ανθρώπων. Ενας νεαρός Χαβανέζος ζει με έναν μεγαλύτερο πλούσιο άντρα. Η αποικιακή πολιτική των ΗΠΑ και η «επίθεσή» της στη Χαβάη είναι ίσως από τα πιο δυνατά κομμάτια του βιβλίου. Γεννημένη στο Λος Αντζελες, η Γιαναγκιχάρα, με ρίζες από την Κορέα και μεγαλωμένη στη Χαβάη, ξέρει πολύ καλά το θέμα σε όλες τις κοινωνικοπολιτικές διαστάσεις του.

Στο τρίτο και πιο ενδιαφέρον λογοτεχνικά μέρος μεταφερόμαστε στο 2093. Πανδημίες και πολιτική τυραννία μάς επιφυλάσσει το μέλλον. Ηρωίδα μια γυναίκα, η Τσάρλι, εγγονή ενός επιστήμονα, αναζητά την αιτία της αινιγματικής συμπεριφοράς του συζύγου της. Σαφώς η συγγραφέας είναι βαθύτατα επηρεασμένη από την πανδημία του κορονοϊού. Αν και ως όνομα δεν τον συναντούμε ποτέ, η αφήγηση θυμίζει έντονα τον εγκλεισμό και την ασφυξία που ζήσαμε.

Θα αναρωτηθείτε τώρα, και λογικά, γιατί η συγγραφέας έβαλε τρία βιβλία, που φαινομενικά δεν έχουν μεταξύ τους οποιαδήποτε σύνδεση, σε ένα. Το βασικό κατά τη γνώμη μου είναι το θέμα της ελευθερίας ως ιδανικό. Η ελευθερία να αγαπάς και να είσαι με όποιον θέλεις. Αυτή και μόνο αυτή ανοίγει τον δρόμο προς τον Παράδεισο της ζωής μας.

Εν μέσω της πανδημίας έστω και φευγαλέα ήταν αδύνατον να μη σου περάσει από το μυαλό για το πού πάει αυτός ο κόσμος αλλά και τι θα έκανε ο καθένας μας για να προστατέψει έναν δικό του άνθρωπο. Αυτό επίσης είναι ένας συνδετικός κρίκος μεταξύ των διαφορετικών εποχών. Οπως και η αιώνια σύγκρουση των προνομιούχων και των φτωχών.

Με μαεστρική οξυδέρκεια η συγγραφέας υφαίνει έναν γιγαντιαίο κόσμο, με δικό του παρελθόν, παρόν και μέλλον, δίνοντάς του έκταση και βάθος σαν να τον έχει ζήσει. Το βιβλίο δοκιμάζει σε κάποια σημεία τις αντοχές του αναγνώστη, εντέλει όμως τον αποζημιώνει κάνοντας το ταξίδι «Προς τον Παράδεισο» μια αξιοσημείωτη λογοτεχνική διαδρομή. Η Χάνα Γιαναγκιχάρα επιβεβαίωσε με αυτό το δαιδαλώδες μυθιστόρημα, και μετά το «Λίγη ζωή», πως είναι μια μοναδική στο είδος της λογοτεχνική δύναμη.