Προοδευτική αντιπολίτευση: Σε ποιους απευθύνεται και πώς;

Την επταετία κυβέρνησης Νέας Δημοκρατίας οι πολίτες έχουν βιώσει έντονα τις επιπτώσεις του «καπιταλισμού των κολλητών» (crony capitalism). Η τρέχουσα πολιτική συγκυρία μας βρίσκει με πολλά κόμματα στην αντιπολίτευση αλλά και με έναν δυσανάλογα κενό αντιπολιτευτικό λόγο, χωρίς αντίκρισμα στο εκλογικό σώμα. Εστιάζοντας στα κόμματα του προοδευτικού τόξου παρατηρούμε ότι οι μόνες επιδόσεις που καταγράφουν είναι στο να ασκούν καταγγελτική κριτική απέναντι στην κυβέρνηση. Αυτό όμως που δεν αντιλαμβάνονται είναι ότι όλα αυτά ο κόσμος τα ξέρει ήδη. Τα βιώνει ήδη.

Ο πολίτης ξέρει ότι υπάρχει καρτέλ ενέργειας και ότι οι λογαριασμοί ρεύματος και φυσικού αερίου είναι απογειωμένοι. Αυτό που έχει ανάγκη να μάθει είναι με ποιον τρόπο το κόστος προμήθειας ενέργειας -το οποίο συνδέεται άμεσα με τις τιμές του Χρηματιστηρίου Ενέργειας (Αγορά Επόμενης Ημέρας)- θα σταματήσει να αποτελεί το κυρίαρχο κομμάτι του λογαριασμού καθώς και πώς θα πάψει το ποσοστό του χρηματιστηρίου στη λιανική να είναι μεταξύ 60% και 70%. Τη στιγμή που για παράδειγμα στη Γερμανία μόνο το 40% της τελικής τιμής αντιστοιχεί στο κόστος προμήθειας που επηρεάζεται από το γερμανικό χρηματιστήριο ενέργειας. Θα εξαγοράσει το πλειοψηφικό πακέτο μετοχών της ΔΕΗ (τώρα κατέχει το 33,4%) ώστε να την επανακρατικοποιήσει; Θα θέσει σε παύση το σχέδιο απολιγνιτοποίησης έστω κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης; Θα πραγματοποιήσει κρατικές παρεμβάσεις ώστε να μην εφαρμόζεται ο κανόνας της οριακής τιμής (marginal pricing) όπου ενώ στο ενεργειακό μίγμα έχουμε περίπου 55% ΑΠΕ καταλήγουμε η χονδρεμπορική τιμή του ρεύματος για κάθε ώρα της ημέρας να καθορίζεται από την τελευταία και πιο ακριβή μονάδα που μπαίνει στο σύστημα για να καλύψει τη ζήτηση;

Ο πολίτης ξέρει ότι η ακρίβεια στα σούπερ μάρκετ έχει φτάσει σε πρωτόγνωρα επίπεδα ή ότι η ελληνική αγορά ελέγχεται από ελάχιστους μεγάλους «παίκτες». Επίσης ξέρει ότι ουσιαστικά δεν λειτουργεί ο ανταγωνισμός και ότι μέσω ολιγοπωλίων (αν όχι καρτέλ και εδώ) η αύξηση των τιμών ενός προμηθευτή ουσιαστικά συμπαρασύρει και τις τιμές των υπολοίπων προς τα πάνω (φαινόμενο της παράλληλης συμπεριφοράς) χωρίς να αφήνει επιλογές στον καταναλωτή. Αυτό που θέλει να μάθει είναι πώς θα αντιμετωπιστεί αυτή η νέα πραγματικότητα. Είναι αποτελεσματικό να μιλάμε για μείωση του ΦΠΑ όταν οι τιμές βρίσκονται σε αυτά τα δυσθεώρητα ύψη; Τι αποτελέσματα θα υπάρξουν αν ενισχύσουν την ανεξαρτησία της Επιτροπής Ανταγωνισμού; Πώς θα εισαγάγουν νέους «παίκτες» στην αγορά ώστε να λειτουργήσει ο υγιής ανταγωνισμός; Θα ενδυναμώσουν τους συνεταιρισμούς και τους μικρούς παραγωγούς;

Ο πολίτης ξέρει ότι υπάρχει ραγδαία αύξηση των τιμών των ακινήτων και των ενοικίων την ώρα που τα εισοδήματα παραμένουν καθηλωμένα. Αυτό που θέλει να μάθει είναι ποιες κρατικές παρεμβάσεις μπορούν να οδηγήσουν αφενός στην αύξηση των διαθέσιμων ακινήτων και αφετέρου στη συγκράτηση των τιμών. Πώς θα επιβάλουν στις τράπεζες να χαλαρώσουν τα κριτήρια των στεγαστικών δανείων (π.χ. μεγάλες εγγυήσεις και υψηλή ίδια συμμετοχή για στεγαστικά δάνεια);

Τα παραπάνω ενδεικτικά θέματα έχουν έναν κοινό παρονομαστή. Είναι όλα αναπάντητα από την αντιπολίτευση. Και όσο παραμένουν αναπάντητα, ο προοδευτικός κόσμος θα είναι όλο και πιο δύσπιστος. Και η αποχή θα αυξάνεται συστηματικά. Εως ότου καταλήξουμε να εναλλάσσονται στην εξουσία ακραία νεοφιλελεύθεροι με νεοναζιστές.

*Καθηγητής ΕΜΠ