Κλίμα αβεβαιότητας και Ψυχρού Πολέμου

Μετά δύο χρόνια διαδικτυακών συνόδων λόγω πανδημίας, περίπου 150 ηγέτες και εκπρόσωποι κρατών και κυβερνήσεων δίνουν αυτή την εβδομάδα διά ζώσης το «παρών» στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών: μια «άσκηση» πολυμέρειας που άρχισε μέσα από τις «στάχτες» του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου με τη –φρούδα όπως πολλάκις αποδείχτηκε– ελπίδα για διαρκή ειρήνη.

Η έναρξη της φετινής 77ης Γ.Σ. του ΟΗΕ γίνεται σε ιδιαίτερα βαρύ φόντο, με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία να συμπληρώνει εφτά μήνες και με τον πλανήτη σε νέο Ψυχρό Πόλεμο, ενόσω βρίσκεται ταυτόχρονα αντιμέτωπος με μια σειρά άλλες κρίσεις και προκλήσεις.

«Ο κόσμος μας πληγώνεται από τον πόλεμο, πλήττεται από το κλιματικό χάος, κηλιδώνεται από το μίσος, καλύπτεται από την ντροπή για τη φτώχεια και τις ανισότητες» κατήγγειλε λίγα 24ωρα νωρίτερα ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ: ενός διεθνούς οργανισμού υπό απειλή πλήρους παρεμβατικής αποδυνάμωσης στη «μέγκενη» των εξελισσόμενων γεωπολιτικών αντιπαλοτήτων.

Οι γεωστρατηγικοί διχασμοί «που δεν έχουν υπάρξει ποτέ τόσο μεγάλοι τουλάχιστον μετά τον Ψυχρό Πόλεμο […] παραλύουν την παγκόσμια αντίδραση μπροστά σε αυτές τις δραματικές προκλήσεις» πρόσθεσε ο Αντόνιο Γκουτέρες, καλώντας… γλαφυρά τις χώρες «να ενωθούν» για να βρουν συλλογικές λύσεις. Ματαίως…

Διά της απουσίας τους από τη φετινή σύνοδο θα λάμψουν οι ηγέτες των χαρακτηριζόμενων ανοιχτά πλέον από τη Δύση χωρών ως «απειλή» και «πρόκληση» αντίστοιχα. Ητοι της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν –που εν έτει 2022 διέταξε την εισβολή της χώρας του, μιας πρώην υπερδύναμης, στη γειτονική της Ουκρανία– και της ανερχόμενης, πλην αυταρχικής υπερδύναμης της Κίνας, Σι Τζινπίνγκ.

Οι δυο τους είπαν προφανώς ό,τι είχαν να πουν στη σύνοδο κορυφής του –αντιδυτικού χαρακτήρα, διευρυνόμενης σύνθεσης και υπό κινεζική ηγεμονία πια– Οργανισμού Συνεργασίας της Σανγκάης, συμφωνώντας σε ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασία τους, παρά τη διάσταση απόψεων για τις εξελίξεις και τις ευρύτερες επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία. Μοιραία δε, αυτός ήδη μονοπωλεί το ενδιαφέρον στη Γ.Σ. του ΟΗΕ. Μέχρι και η έγκριση του 193μελούς σώματος για κατ’ εξαίρεση παρέμβαση του Ουκρανού προέδρου Ζελένσκι μέσω μαγνητοσκοπημένης ομιλίας εξελίχθηκε με μείζον θέμα.

Στo προσχέδιο απόφασης, που κατατέθηκε από την Ουκρανία και συνυπέγραψαν περισσότερες από 50 χώρες, μνημονευόταν η «αδυναμία αυτοπρόσωπης συμμετοχής εξαιτίας της εξελισσόμενης ρωσικής επίθεσης».

Εγκρίθηκε με 101 ψήφους υπέρ, 7 κατά και 19 αποχές, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας. Το καταψήφισαν η Ρωσία, η Λευκορωσία, η Κούβα, η Νικαράγουα, η Βόρεια Κορέα, η Συρία και η Ερυθραία. Η διπλωματική αντιπροσωπεία της Ρωσίας στον ΟΗΕ κατήγγειλε «πολιτικοποίηση ενός διαδικαστικού θέματος» και επέκρινε τη Δύση για δύο μέτρα και σταθμά, υπενθυμίζοντας τον αποκλεισμό ηγετών αφρικανικών κρατών στο παρελθόν για ανάλογους λόγους.

Μείζονες κρίσεις

Μέσα σε αυτό το κλίμα αναπτυσσόμενες χώρες διαμαρτύρονται ότι «καταδικάζονται» σε δεύτερη μοίρα, παρά το γεγονός ότι βρίσκονται και αυτές αντιμέτωπες με μείζονες κρίσεις. Οχι μόνο την επισιτιστική, αλλά και αυτή της κλιματικής αλλαγής, για την οποία τα κράτη που πλήττονται τώρα περισσότερο φέρουν ελάχιστο μερίδιο ευθύνης. Εξ ου και αξιώνουν από τα πλούσια βιομηχανικά κράτη οιονεί αποζημιώσεις.

Στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ διοργανώνονται φυσικά διάφορες διασκέψεις ειδικού ενδιαφέροντος. Ενδεικτική όμως ίσως των πραγματικών προτεραιοτήτων και προθέσεων είναι ότι από τη σημερινή και πρώτη στη σειρά, που εστιάζει στην εκπαίδευση –ένα από τα πολλά παράπλευρα «θύματα» της πανδημίας–, θα απουσιάζουν αρκετοί ξένοι ηγέτες, συμπεριλαμβανομένου του Αμερικανού προέδρου Μπάιντεν, καθώς είναι στη Βρετανία για την κηδεία της βασίλισσας Ελισάβετ Β΄.