Θεσπέσιες μουσικές

Περίληψη ραψωδίας θ`.

Πρωί- πρωί, όπως είχε πει από την προηγουμένη, ο βασιλιάς Αλκίνοος, ο λαός και οι άρχοντες των Φαιάκων συγκεντρώθηκαν στην Αγορά. Ο Αλκίνοος μιλά για τον ξένο και λέει ποια ανάγκη τον έφερε στη γη των Φαιάκων. Συμφωνούν όλοι να τον βοηθήσουν να πάει στην πατρίδα του, όπου και να είναι αυτή. Ο βασιλιάς προστάζει να ετοιμαστεί ένα νέο πλοίο, γρήγορο και καλοτάξιδο για το ταξίδι του ξένου. Επιλέγουν και πενήντα δύο ναυτικούς νεαρής ηλικίας αλλά έμπειρους και δυνατούς, για το ταξίδι. Ο Αλκίνοος καλεί όλους που είναι στην Αγορά να πάνε στο παλάτι για φαγητό, κρασί και διασκέδαση όπως ορίζουν τα έθιμα για την υποδοχή και φιλοξενία του άγνωστου άνδρα. Ζητά να ειδοποιήσουν τον τυφλό αοιδό Δημόδοκο να τραγουδήσει και να παίξει την φόρμιγγα.

Μετά το πλούσιο τραπέζι που παρέθεσε ο Αλκίνοος προς τιμήν του ξένου ο Δημόδοκος με την φόρμιγγα του, τραγουδά για μια φιλονικία ανάμεσα στον Οδυσσέα και στον Αχιλλέα στην Τροία.

Ο Οδυσσέας συγκινείται πολύ όταν ακούει το όνομα του και κυρίως εντυπωσιάζεται γιατί ο κόσμος γνωρίζει λεπτομέρειες για τη ζωή του. Ο βασιλιάς των Φαιάκων Αλκίνοος διαπιστώνει τη μεγάλη συγκίνηση του ξένου και αποφασίζει να γίνουν αθλητικοί αγώνες με τους νέους των Φαιάκων που ήταν σπουδαίοι και φημισμένοι αθλητές. Ο Αλκίνοος ελπίζει με τους αγώνες να διασκεδάσει ο φιλοξενούμενος του. Γίνονται πολλά αθλήματα με συμμετοχή πολλών αθλητών. Ο ποιητής μας αναφέρει τα ονόματα των αθλητών καθώς και το αγώνισμα τους.

Ο Λαοδάμας, ένας από τους γιούς του Αλκίνοου, καλεί τον Οδυσσέα να λάβει μέρος στους αγώνες. Ο Οδυσσέας αρνείται ευγενικά και τότε ο Ευρύαλος τον ειρωνεύεται και αμφισβητεί την αρχοντική του παρουσία λέγοντας προκλητικά λόγια.

Ο Οδυσσέας θυμωμένος παίρνει το μεγαλύτερο και βαρύτερο δίσκο και τον πετάει μακρύτερα απ’ όλους τους προηγούμενους δισκοβόλους. Απευθύνεται στους έκπληκτους Φαίακες και τους αποκαλύπτει πως ήταν πρώτος απ’ όλους στον πόλεμο της Τροίας. Ο Αλκίνοος τονίζει για μια ακόμα φορά τις αρετές του λαού του στη ναυσιπλοΐα και στην καλοπέραση αφού οι Φαίακες είναι ένας ξέγνοιαστος και πλούσιος λαός με μια ζωή γεμάτη απολαύσεις. Η ένταση υποχωρεί  κι αρχίζει το τραγούδι και οι χοροί. Ο τυφλός αοιδός Δημόδοκος αφηγείται το περιστατικό όπου ο Ήφαιστος, σύζυγος της Αφροδίτης τη συλλαμβάνει επ` αυτοφώρω να κάνει έρωτα με τον Άρη, τον πανέμορφο θεό του πολέμου.

Ο Ήφαιστος, που είναι ο πρώτος εφευρέτης, τους ακινητοποιεί την ώρα της ερωτικής πράξης μέσα σε χρυσό αόρατο δίκτυ και τους πάει στον Όλυμπο, να δουν οι θεοί και να κρίνουν την πράξη αυτή της Αφροδίτης και του Άρη. ΟΙ θεοί, αντί να κρίνουν, ξεκαρδίζονται στα γέλια με το αστείο και περίεργο θέαμα.

Ο Αλκίνοος στη συνέχεια προτείνει στους Φαίακες, σύμφωνα με τους κανόνες της φιλοξενίας, να προσφέρουν δώρα στον ξένο. Το ίδιο θα κάνει και ο ίδιος. Μάλιστα ο Ευρύαλος, που είχε προσβάλλει τον Οδυσσέα, μαζί με τη συγγνώμη του προσφέρει το τρομερό του ξίφος στον Οδυσσέα. Η ραψωδία τελειώνει με μεγάλο γλέντι όπου ο Οδυσσέας ζητά από τον τυφλό τραγουδιστή να τραγουδήσει το στρατήγημα των Αχαιών να εκπορθήσουν την Τροία μα τον Δούρειο Ίππο, το ξύλινο άλογο που σκέφτηκε ο ίδιος ο Οδυσσέας.

Για δεύτερη φορά ακούει τον τραγουδιστή να υμνεί τα κατορθώματά του στην Τροία και ξεσπά σε λυγμούς.

Ο Αλκίνοος διακόπτει τον τραγουδιστή και ρωτά επιμόνως τον ξένο: Ποιο είναι τα` όνομα σου, ποια είναι η πατρίδα σου, που πήγες, που ταξίδεψες και τι έζησες πριν φτάσεις στη γη των Φαιάκων.

Γιατί συγκινείσαι και ξεσπάς στα κλάματα, όταν ακούς για την άλωση της περίφημης Τροίας;

-Η ναυτική παράδοση των Φαιάκων.

Ο βασιλιάς Αλκίνοος προστάζει να ετοιμάσουν ένα νέο, γρήγορο και καλοτάξιδο σκαρί για να πάει τον Οδυσσέα στην πατρίδα του. Επιλέγονται και πενήντα δύο νέοι, δυνατοί αλλά και έμπειροι ναύτες

..χώρισαν πενήντα δυο λεβέντες

και πήγανε στου αστέρευτου πελάγου τ’ ακρογιάλι. 

Σαν ήρθανε στην αμμουδιά και στο γοργό καράβι,

ρίξανε στα βαθιά νερά το μαύρο τρεχαντήρι

και το κατάρτι στήσανε και τα πανιά σηκώνουν,

και στα κουπιά περάσανε πετσένιους τροπωτήρες,

όλα με τάξη κι άνοιξαν τ’ άσπρα πανιά του απάνω

και στ’ ανοιχτά τ’ αράξανε, το κύμα εκεί που σκάζει. Μετάφραση Ζήσιμου Σιδέρη, θ`, 48-55.

Περικλής: Μέγα το της θαλάσσης κράτος.

-Αθλητικοί αγώνες των Φαιάκων.

Ο βασιλιάς Αλκίνοος καμαρώνει για το υψηλό αθλητικό επίπεδο των Φαιάκων και οργανώνει αγώνες προς τιμήν του φιλοξενούμενου Οδυσσέα. Αναφέρει αθλήματα και αθλητές.

ὅσσον περιγινόμεθ’ ἄλλων

πύξ τε παλαιμοσύνῃ τε καὶ ἅλμασιν ἠδὲ πόδεσσιν.

«πόσο εμείς τους άλλους ξεπερνούμε στο πάλεμα, στο πήδημα, στο τρέξιμο, στους γρόθους.».  Μετάφραση Ζήσιμου Σιδέρη, θ`, 102-103.

Αλμπέρ Καμύ: Όλα όσα ξέρω για την ηθική και την αίσθηση καθήκοντος τα έμαθα από τον αθλητισμό ( ο νομπελίστας Καμύ  ήταν τερματοφύλακας  στα νιάτα του)

-Το σατιρικό τραγούδι για την επ` αυτοφώρω σύλληψη του Άρη με την Αφροδίτη:

Ο τυφλός αοιδός Δημόδοκος αφηγείται το περιστατικό όπου ο Ήφαιστος, σύζυγος της Αφροδίτης, τη συλλαμβάνει επ` αυτοφώρω να κάνει έρωτα με τον Άρη, τον πανέμορφο θεό του πολέμου. Ο Ήφαιστος, που είναι ο πρώτος εφευρέτης, τους ακινητοποιεί την ώρα της ερωτικής πράξης  μέσα σε χρυσό αόρατο δίκτυ και τους πάει στον Όλυμπο, να δουν οι θεοί και να κρίνουν την πράξη αυτή της Αφροδίτης και του Άρη. ΟΙ θεοί, αντί να κρίνουν, ξεκαρδίζονται στα γέλια με το αστείο και παράξενο θέαμα.

Ο Δημόδοκος δε διστάζει να σατιρίσει τους ίδιους τους θεούς του Ολύμπου με αφορμή το ερωτικό περιστατικό ανάμεσα στην Αφροδίτη και τον Άρη. Το θέαμα των δύο θεών εγκλωβισμένων στο αόρατο δίχτυ του Ηφαίστου προκάλεσε ακράτητα γέλια στους θεούς του Ολύμπου.

ἄσβεστος δ᾽ ἄρ᾽ ἐνῶρτο γέλως μακάρεσσι θεοῖσι, θ`, 326.

Σοφοκλής: Έρως ανίκατε μάχαν.

-Ο Αλκίνοος δεν χάνει ευκαιρία να μιλήσει για τη ναυτοσύνη των Φαιάκων, τα τέλεια σκαριά τους και τους ξακουστούς αθλητές και χορευτές.

Τα ονόματα των αθλητών Πρυμνεύς, Πλωρεύς, Ναυτεύς κ.α. σχετικά με πλοία και θάλασσα.

1*. Αρχιτέκτων. Ιστορικός Αρχιτεκτονικής. Ιστορικός Τέχνης.

2*. Στην αγαπημένη μου ανιψιά Μιρέλλα Καπελάκη που ζωντανεύει τα πλήκτρα του πιάνου με τις κλασσικές της θεσπέσιες μουσικές.