H Εθνική Αρχή Διαφάνειας, την οποία ίδρυσε στα δικά της μέτρα η κυβέρνηση Μητσοτάκη, επιφυλάσσει καθημερινές εκπλήξεις στην κοινωνία των πολιτών και στους φορείς που τη συγκροτούν. Από τη μία -και παρά το γεγονός ότι είναι ελέγχουσα Αρχή- δικαιούται, π.χ., να προκηρύσσει θέσεις και να διορίζει «σύμβουλους ακεραιότητας» στα ΑΕΙ με προσόντα που η ίδια ορίζει σε πρόσφατη απόφασή της (δημοσιευμένη στη Διαύγεια στις 6.6.2022), όπως και να συνάπτει «μνημόνια συνεργασίας» με διάφορα υπουργεία, δηλαδή με εκείνους που οφείλει να ελέγχει. Από την άλλη, όχι μόνο δεν θεωρεί τον εαυτό της υποχρεωμένο να παρέχει την απαραίτητη διαφάνεια στους φορείς της Κοινωνίας των Πολιτών, αλλά, πηγαίνοντας κι ένα βήμα παραπέρα, αποφασίζει ότι η ίδια είναι υπεράνω των δικαστικών αποφάσεων που την υποχρεώνουν να διασφαλίζει τη διαφάνεια.
Οπως μας πληροφορεί το Vouliwatch, παρά τη σχετική δικαστική απόφαση, η ΕΑΔ αποφάσισε ότι για λόγους εμπορικού απορρήτου (!) και επειδή δεν υπάρχει προσωπικό έννομο συμφέρον (!), δεν θα υπακούσει στο Διοικητικό Δικαστήριο. Το τελευταίο είχε κάνει δεκτή την προσφυγή της ΜΚΟ Vouliwatch σχετικά με την υποχρέωση δημοσιοποίησης από την Εθνική Αρχή Διαφάνειας των σχετικών με τη λίστα Πέτσα εγγράφων («Η Δικαιοσύνη “αδειάζει” την ΕΑΔ», «Εφ.Συν.» 3.3.2022).
«Μας προκάλεσε έκπληξη η απόφαση της ΕΑΔ, η οποία -σε αντίθεση με όσα έχει ήδη κρίνει το αρμόδιο Δικαστήριο- δεν αναγνωρίζει το έννομο συμφέρον του Vouliwatch και, με αργοπορία ενός έτους και χωρίς να προκύπτει ότι διαθέτει τα αιτούμενα έγγραφα, επικαλείται εμπορικό απόρρητο της Initiative Media. Θυμίζουμε ότι και η Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης και η Εθνική Αρχή Διαφάνειας αγνοούσαν επιδεικτικά και είχαν απορρίψει σιωπηρά δυο φορές τις αιτήσεις και την προσφυγή μας για τα ποσά που έλαβαν τα ΜΜΕ και τα αναλυτικά κριτήρια με βάση τα οποία οργανώθηκε η διανομή του δημοσίου χρήματος για την καμπάνια #Μένουμε_Σπίτι», αναφέρει το Vouliwatch.
Μετά την αρνητική για την ΕΑΔ δικαστική απόφαση, αναμενόταν η τυπική πλέον απόφαση της Αρχής που θα αναγνώριζε το διατακτικό του Δικαστηρίου και θα επέστρεφε την υπόθεση στη Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης, ζητώντας να πράξει η Διοίκηση με τη σειρά της τα δέοντα και να απαντήσει αιτιολογημένα στο Vouliwatch. Κι όμως, στις 7 Ιουνίου 2022 με την υπ’ αριθμ. 16647/2022 απόφασή της, η ΕΑΔ αρνείται να εφαρμόσει τη δικαστική απόφαση.
Στο σκεπτικό της τελευταίας αναγραφόταν πως ακριβώς επειδή το Vouliwatch έχει ως καταστατικούς της σκοπούς την προώθηση θεμελιωδών δημοκρατικών αρχών, όπως η λογοδοσία και η διαφάνεια, η ενημέρωση των πολιτών για τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και για τη λειτουργία και την εν γένει δραστηριότητα της νομοθετικής και εκτελεστικής εξουσίας, «μετά προφανούς εννόμου συμφέροντος, ζήτησε από τη Γ.Γ. Ενημέρωσης και Επικοινωνίας τη χορήγηση των ανωτέρω αναφερομένων εγγράφων».
Παρ’ όλα αυτά, όμως, η ΕΑΔ έκρινε ότι δεν αναγνωρίζει έννομο συμφέρον στο Vouliwatch να αιτηθεί τα δημόσια δεδομένα. Οπως υπογραμμίζει το vouliwatch.gr, χρειάστηκε να περάσει ένας χρόνος για να υπεισέλθει η ΕΑΔ στην ουσία της υπόθεσης και «χωρίς να προκύπτει ότι έχει καν στη διάθεσή της αυτά τα έγγραφα, επικαλείται αόριστα το εμπορικό απόρρητο της Initiative Media. Το Vouliwatch θεωρεί ότι και πάλι χωρίς νόμιμη βάση δεν ικανοποιείται το δικαίωμά μας και θα προσφύγουμε εκ νέου στη Δικαιοσύνη».
Εύλογο ενδιαφέρον
Η ΕΑΔ ισχυρίζεται, μεταξύ άλλων, ότι, «όσον αφορά το αίτημα χορήγησης των ζητηθέντων εγγράφων, σας γνωρίζουμε ότι για τη θεμελίωση του δικαιώματος πρόσβασης σε έγγραφα και δη διοικητικά θα πρέπει ο αιτούμενος ενδιαφερόμενος να δικαιολογεί εύλογο ενδιαφέρον για τη χορήγηση των εγγράφων. Ως ενδιαφερόμενος νοείται κάθε πρόσωπο που έχει εύλογο ενδιαφέρον, το οποίο προκύπτει κατά τρόπο αντικειμενικό, ήτοι από την ύπαρξη μιας συγκεκριμένης προσωπικής έννομης σχέσης που να συνδέει τον αιτούντα με το περιεχόμενο των εγγράφων που ζήτησε να λάβει γνώση, ενώ δεν μπορεί να θεωρηθεί ως εύλογο ενδιαφέρον το γενικό ενδιαφέρον κάθε πολίτη για την εύρυθμη άσκηση των γενικών καθηκόντων των υπηρεσιών και την τήρηση των νόμων. Η δε επίκληση των καταστατικών σκοπών της προσφεύγουσας δεν αρκεί για να θεμελιώσει κατά τρόπο αντικειμενικό την απαιτούμενη έννομη σχέση.
Επιπλέον, η προσφεύγουσα δεν αναφέρει συγκεκριμένα ποια θα είναι η περαιτέρω χρήση των εγγράφων, αλλά όλως αορίστως επικαλείται την εκπλήρωση σκοπού δημοσίου-κοινωνικού παρατηρητηρίου, δίχως να διευκρινίζει τον τρόπο και τα μέσα αξιοποίησης των πληροφοριών των εγγράφων. Τέλος, επισημαίνεται ότι τα αιτούμενα στοιχεία αποτελούν εμπορικά δεδομένα, με εμπορική αξία, που συνδέεται με τον εμπιστευτικό χαρακτήρα τους».
Με δυο λόγια, δηλαδή, η ΕΑΔ ακολουθεί πιστά την άρνηση Πέτσα να δώσει τα στοιχεία στη Βουλή, ενώ συντάχτηκε και με τις δικαιολογίες του αρμόδιου υπουργείου προς το vouliwatch. Ποιος νοιάζεται, λοιπόν, για τη δικαστική απόφαση; Αλίμονο!
