Η αναγνώριση του Οδυσσέα από τον πατέρα του Λαέρτη.
H «οικολογική» αναγνώριση του Οδυσσέα από τον Λαέρτη.
ὄρχατον ἀμφιπολεύεις. (1), (2).
οὐ φυτόν, οὐ συκῆ, οὐκ ἄμπελος, οὐ μὲν ἐλαίη,
οὐκ ὄγχνη, οὐ πρασιή τοι ἄνευ κομιδῆς κατὰ κῆπον.
Σααντί: Οι άνθρωποι πετροβολούν μόνο τα δέντρα που έχουν καρπούς.
Αβραάμ Λίνκολν: Ο άνθρωπος είναι σαν ένα δέντρο. Η φήμη που έχει αυτός ο άνθρωπος είναι σαν την σκιά του δέντρου. Η σκιά είναι εκείνο που υπολογίζουμε όμως το δέντρο είναι αυτό που υπάρχει πραγματικά.
Ομήρου Οδύσσεια, ραψωδία ω`, 244 – 247.
«ὦ γέρον, οὐκ ἀδαημονίη σ’ ἔχει ἀμφιπολεύειν(2)
ὄρχατον (1), ἀλλ’ εὖ τοι κομιδὴ (3) ἔχει, οὐδέ τι πάμπαν,
οὐ φυτόν, οὐ συκῆ, οὐκ ἄμπελος, οὐ μὲν ἐλαίη,
οὐκ ὄγχνη, οὐ πρασιή τοι ἄνευ κομιδῆς κατὰ κῆπον.
Ω! γέρο φαίνεσαι ειδικός τον κήπο να φροντίζεις, όλα καλά τα νοιάζεσαι, όλ` άριστα τα κάνεις. Φυτό κανένα δεν θα βρεις σ` όλον τον κήπο μέσα, ούτε συκιά ή αχλαδιά, πρασιά, ελιά κι αμπέλι που να `ναι απεριποίητο και κακοφροντισμένο.
Ομήρου Οδύσσεια, ραψωδία ω`,336 – 344.
εἰ δ’ ἄγε τοι καὶ δένδρε’ ἐϋκτιμένην κατ’ ἀλῳὴν
εἴπω, ἅ μοί ποτ’ ἔδωκας, ἐγὼ δ’ ᾔτευν σε ἕκαστα
παιδνὸς ἐών, κατὰ κῆπον ἐπισπόμενος· διὰ δ’ αὐτῶν
ἱκνεύμεσθα (4), σὺ δ’ ὠνόμασας καὶ ἔειπες ἕκαστα.
ὄγχνας μοι δῶκας τρεισκαίδεκα καὶ δέκα μηλέας,ω 340
συκέας τεσσαράκοντ’· ὄρχους δέ μοι ὧδ’ ὀνόμηνας
δώσειν πεντήκοντα, διατρύγιος δὲ ἕκαστος
ἤην; ἔνθα δ’ ἀνὰ σταφυλαὶ παντοῖαι ἔασιν,
ὁππότε δὴ Διὸς ὧραι ἐπιβρίσειαν ὕπερθεν.»
Ο Οδυσσέας προκειμένου να πεισθεί ο πατέρας του Λαέρτης ότι είναι πράγματι ο γιός του, αρχίζει να του αναφέρει με λεπτομέρειες τα δέντρα που του χάρισε στον δενδρόκηπο που βρίσκονται.
Τώρα τα δένδρα θα σου πω μέσα σ` αυτόν τον κήπο που κάποτε μου έδωσες μικρό παιδί σαν ήμουν. Τότε καθώς διαβαίναμε ανάμεσα στα δέντρα εσύ τα ονομάτισες όλα τους ένα ένα. Δέκα μηλιές μου χάρισες και δεκατρείς αχλάδες, σαράντα μου έδωσες συκιές. Πενήντα αράδες αμπελιών μου χάρισες ακόμα, με ποικιλίες διάφορες, σταφύλια φορτωμένες που τα φροντίζει από ψηλά ο παντεπόπτης Δίας.(5)
(1) Liddell & Scott, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας, ὄρχᾰτος, ὁ (ὄρχος), σειρά από δέντρα ή φυτά στην Ιλιάδα του Ομήρου. Ως περιληπτικό ουσιαστικό, κήπος, στην Οδύσσεια του Ομήρου.
(2) ἀμφι-πολεύω, μέλ. -σω (ἀμφίπολος), ασχολούμαι με κάτι, φροντίζω, με αιτ., σε Ομήρ. Οδ., περιποιούμαι, σε Ομήρ. Οδ.
(3) κομῐδή, ἡ (κομίζω),· I. 1. φροντίδα, περιποίηση, στην Ομήρ. Ιλ.· λέγεται πάντα για φροντίδα που προσφέρεται στα άλογα· στην Ομήρ. Οδ., λέγεται για φροντίδα που δίνεται στους άνδρες στα λουτρά, κ.λπ.· επίσης, η φροντίδα του κήπου, σε Ομήρ. Οδ.
-Εδώ ο Όμηρος αναφέρεται στα καρποφόρα δέντρα: ελιά, συκιά, ροδιά, αχλαδιά αλλά και σε αμπέλια, φυτά και πρασιές. Έτσι μπορούμε να έχουμε την εικόνα του κήπου του Λαέρτη με τα καρποφόρα δέντρα και τα κλήματα, πολλά άλλα φυτά αλλά και πρασιές (βραγιές, παρτέρια) που αναπτύσσονται περιμετρικά του κήπου και είναι γεμάτες λαχανικά, κηπευτικά, λουλούδια..Συνήθως οι πρασιές περιβάλλονται από ποτιστικά αυλάκια.
(4) ἱκνέομαι, αποθ., εκτεταμ. τύπος του ἵκω, ἱκάνω· μέλ. ἵξομαι, Δωρ. ἱξοῦμαι· αόρ. βʹ ἱκόμην (με ῐ, εκτός αν η έκταση προέρχεται από αύξηση), παρακ. ἷγμαι, μτχ. ἱγμένος· γʹ ενικ. υπερσ. ἷκτο· I. 1. έρχομαι, καταφθάνω σε έναν τόπο, με αιτ. τόπου ή ακολουθ. από πρόθ., ἵκετο νῆας ή ἐπὶ νῆας, σε Όμηρ. κ.λπ.
(5) Μετά από αυτήν τη λεπτομερή αναφορά του Οδυσσέα για όσα δέντρα του χάρισε ο Λαέρτης όταν εκείνος ήταν παιδί η αναγνώριση πλέον του γιου από τον πατέρα είναι απόλυτα δεδομένη με τα τέλεια και τεκμηριωμένα επιχειρήματα του Οδυσσέα. Μια αναγνώριση που βασίστηκε στην αγάπη και στην αξία των δέντρων και των φυτών. Μια «οικολογική» αναγνώριση.
1*. Αρχιτέκτων. Ιστορικός αρχιτεκτονικής. Ιστορικός Τέχνης.
2*. Στον φίλο και συνεργάτη Γιώργο Βασιλάρα.
