Μεταφράζω πρόχειρα κάποιους στίχους του εκπληκτικού Γάλλου τραγουδοποιού Ζορζ Μπρασένς από το τραγούδι του «Chanson pour l’auvergnat»: «Είναι για σένα αυτό το τραγούδι / εσένα που χωρίς δεύτερη σκέψη / μου έδωσες λίγες μπουκιές ψωμί / στην εποχή της πείνας. Είναι για σένα αυτό το τραγούδι / εσένα που χωρίς δεύτερη σκέψη / μου έδωσες μερικά καυσόξυλα / την εποχή του μεγάλου κρύου. Οταν πεθάνεις / όταν ο εργολάβος κηδειών έρθει να σε πάρει / ας διασχίσει μαζί σου τους ουρανούς / και ας σε οδηγήσει στον αιώνιο πατέρα».
Ας μου επιτραπεί μία φορά να μιλήσω επί προσωπικού. Δεν είναι πολλοί αυτοί που κάνουν το καλό χωρίς δεύτερη σκέψη. Χωρίς να το κάνουν θέμα. Θυμάμαι τον Μάιο του 2016, βρισκόμουν ως δημοσιογράφος, όπως κάθε χρόνο σχεδόν, στη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου της Θεσσαλονίκης. Εκεί ο Ηλίας Νικολακόπουλος μου ζήτησε να πιούμε έναν καφέ. Είχε πρόσφατα αναλάβει τη θέση του αντιπροέδρου του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού, με πρόεδρο τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά.
Ηθελε να ακούσει μια άποψη για το τι σημαίνει μια έκθεση βιβλίου, πώς πρέπει να οργανώνεται κ.λπ. Χωρίς να είμαστε στενοί συνεργάτες και φίλοι, τότε, διασταυρωνόμασταν στα «Νέα» από παλιά. Λίγους μήνες μετά, τα Χριστούγεννα του 2016, οι τράπεζες κατήγγειλαν τα δάνεια του ΔΟΛ. Το μέλλον του «συγκροτήματος» κρεμόταν από μια κλωστή, όπως και η δουλειά όλων των εργαζομένων. Πληρωνόμασταν έναντι, τα πράγματα άρχισαν να δυσκολεύουν πολύ. Δεν είχε έρθει ίσως η εποχή της πείνας και του μεγάλου κρύου, αλλά δεν ήταν και μακριά. Το έμαθε από μια κοινή μας φίλη ότι αναζητώ εργασία και μου διαμήνυσε να υποβάλω υποψηφιότητα για τη θέση του διευθυντή της ΔΕΒΘ. Δεν ήταν σίγουρο, είπε, ότι θα έπαιρνα τη θέση, αλλά υπήρχαν πιθανότητες. Ο σχετικός διαγωνισμός έτρεχε ήδη και έληγε σε τρεις μέρες – εγώ δεν είχα πάρει χαμπάρι. Υπέβαλα υποψηφιότητα, η επιτροπή εντέλει με επέλεξε.
Η κοινή προσπάθεια στο Ελληνικό Ιδρυμα Πολιτισμού μάς έφερε κοντά, όπως και με τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά, μετατρέποντας τη γνωριμία και την εκτίμηση σε φιλία. Ο Ηλίας, που είχε αναλάβει και τα οικονομικά του Ιδρύματος, σε μια εποχή πολύ περιορισμένων κρατικών ενισχύσεων λόγω μνημονίων, κατάφερε και συμμάζεψε συσσωρευμένα χρέη παλιότερων διοικήσεων, ενώ ενίσχυσε την εξωστρέφεια του ιδρύματος με τη διεύρυνση των συμμετοχών σε ξένες εκθέσεις βιβλίου, με την όσο το δυνατόν καλύτερη λειτουργία των παραρτημάτων του ΕΙΠ στο εξωτερικό και με πολλά άλλα. Ηταν από τις πιο γόνιμες περιόδους του ΕΙΠ, λένε αυτοί που ξέρουν.
Το άκουσμα της είδησης του ξαφνικού θανάτου του με βρήκε στα Χανιά, στο 1ο Φεστιβάλ Βιβλίου της πόλης. Που μπορεί και να μην είχε πραγματοποιηθεί αν δεν είχαν προηγηθεί όλα τούτα. Χωρίς πολλά λόγια, που δεν του άρεσαν κιόλας: προσωπικά θα του χρωστάω πάντα. Και του το λέω από εδώ, από την εφημερίδα που διάβαζε καθημερινά, μήπως και μπορέσει να το διαβάσει έστω και τώρα.
