Υπάρχουν οι ήρωες κατά λάθος, υπάρχουν οι ήρωες επί τούτω, οι φτιαγμένοι ήρωες και βέβαια οι ΗΡΩΕΣ… Σε μια εποχή που οι ήρωες και τα είδωλα, τα σύμβολα και τα πρότυπα φτιάχνονται μαζικά, σχεδόν βιομηχανικά, ανάλογα με τις απαιτήσεις του κοινού, το οποίο χρειάζεται το πρόσωπο, το είδωλο και τον ήρωά του για να μιμηθεί, να θαυμάσει ή για να βγει στο όνομά του να κάψει την Αθήνα αναίτια και που αν κάτσεις και το σκεφτείς λογικά το 99,99% από αυτούς δεν αξίζει να λέγονται ήρωες. Δεν αξίζει να λέγεται ήρωας κάποιος που κατά λάθος βρέθηκε στο λάθος σημείο τη λάθος στιγμή και έφαγε μια σφαίρα ή κάποιος που υπερεκτίμησε ποιος είναι ο ίδιος και ποιος είναι αυτός ή αυτοί απέναντί του και είχε την ίδια μοίρα με αυτόν που λέγαμε προηγουμένως… Ο Σπύρος Μουστακλής ήταν, είναι και θα είναι ένας αυθεντικά μεγάλος ήρωας. Με σώας τας φρένας και γνωρίζοντας το μικρό του μέγεθος απέναντι στην κτηνωδία μιας άγριας δικτατορίας, τα έβαλε μαζί της. Και εκείνη του φέρθηκε όπως φέρεται ένα τέτοιο σύστημα απέναντι σε αυτούς που εναντιώνονται…
Ο Σπύρος Μουστακλής τα έβαλε με τη δικτατορία και τα καθάρματα που παρίσταναν τους άντρες, τους μάγκες, τους Ελληνες κ.λπ κ.λπ. Στην κυριολεξία μέσα σε μια-δυο μέρες το πολύ τού διέλυσαν τα πάντα, τον έκαναν ένα άμορφο κομμάτι σάρκας που δεν μπορούσε να μιλήσει ούτε να κινηθεί… Για μένα, που μπήκα στο Γυμνάσιο λίγο μετά την πτώση της χούντας, ο Μουστακλής ήταν ένα μυθικό πρόσωπο και ένας αυθεντικός ήρωας, από αυτούς που πρέπει κανείς να προσκυνάει και όχι απλώς να δίνει τιμές…
Στα 45 χρόνια που έχουν περάσει από τότε που θυμάμαι εγώ τον Σπύρο Μουστακλή στις εφημερίδες, στην ουσία εκείνος έχει ξεχαστεί. Κανείς δεν γνωρίζει ποιος ήταν και τι έκανε. Ο στίχος του Καβάφη που λέει «Εφηβοι τώρα τους δικούς μου στίχους λένε» θα έπρεπε να ταιριάζει τώρα στον Μουστακλή. Αν ήξεραν βέβαια οι έφηβοι σήμερα ποιος ήταν ο Μουστακλής. Αλλά οι έφηβοι σήμερα δεν ξέρουν και σ’ αυτό –τουλάχιστον– δεν φταίνε αυτοί αλλά μια κοινωνία που περίμενε 49 χρόνια από το μαρτύριο του Μουστακλή να κάνει έρευνα η γυναίκα του, η Χριστίνα Δημητρακάκη-Μουστακλή, και να κυκλοφορήσει το βιβλίο «Σπύρος Μουστακλής. Ενας ελεύθερος πολιορκημένος». Ολα αυτά τα χρόνια θα έπρεπε να ήταν δίπλα της, ανεξαρτήτως κόμματος οι πάντες, το βιβλίο να έχει τελειώσει πολύ πιο νωρίς, να έχει κυκλοφορήσει με χρήματα του ελληνικού κράτους και να διδάσκεται στα σχολεία. Μια κοινωνία που θα έπρεπε να έχει δώσει το όνομα του Μουστακλή σε δρόμους και πλατείες σε όλη την Ελλάδα, να έχει φροντίσει το όνομά του για κάθε νέα γενιά να σημαίνει: δημοκρατία, ελευθερία, λεβέντης, αγωνιστής.
Ολα αυτά, βέβαια, δεν έχουν συμβεί γιατί ζούμε στην Ελλάδα και ο Μουστακλής παραείναι σπουδαίος για να μπορεί να τον εκμεταλλευτεί ο οποιοσδήποτε για ιδία χρήση. Ο Σπύρος Μουστακλής είναι μια μορφή τόσο σημαντική όσο… όσο δεν ξέρω ποια άλλη μορφή, γιατί είναι τόσο σπουδαίος από μόνος του που γίνεται πρότυπο, δεν μπορεί να συγκριθεί… Οι κυβερνήσεις, τα κόμματα, οι άνθρωποι κοιτάνε πώς να αξιοποιήσουν ήρωες στα μέτρα τους…
«Ανθρώπους ήρωες σαν τον Μουστακλή, τον Παναγούλη και τον Οπρόπουλο δεν πρέπει να τους ξεχάσουμε ποτέ», είχε πει και είχε γράψει η Ελένη Βλάχου. Μετά από 45 χρόνια, με το ζόρι θυμόμαστε τον Παναγούλη κι αυτόν δεν ξέρω για πόσο ακόμα…
Προχθές το βράδυ στα κτίρια του πρώην ΕΑΤ-ΕΣΑ, σε αυτό το γαλήνιο και υπέροχο περιβάλλον, σε εκδήλωση για το βιβλίο του Μουστακλή έκλεισα για μια στιγμή τα μάτια μου και αισθάνθηκα τις κραυγές του πόνου να βγαίνουν από τη γη και από τους τοίχους των κτιρίων και να ψάχνουν να βρουν δικαίωση.
