«Μάγισσες». Την προηγούμενη φορά που είχαν ανέβει, στα τέλη Νοεμβρίου, αφορμή ήταν η Παγκόσμια Ημέρα Εξάλειψης της Βίας κατά των Γυναικών. Τούτη τη φορά ανεβαίνουν με αφορμή την Ημέρα της Μητέρας Στην πραγματικότητα ωστόσο, οι αφορμές είναι σχεδόν καθημερινές. Οταν ξεκινήσαμε την κουβέντα, μας ήρθαν τόσα γεγονότα αυθορμήτως στον νου. Η καταγγελία για βιασμό όπου το θύμα παραμένει μέρες άπλυτο μέχρι να το δει ιατροδικαστής. Η αστυνομία που καταφτάνει στο συμβάν μόνον αφότου έχει εκτελεστεί η σύζυγος. Η ευαισθητοποιημένη εργαζόμενη στην καφετέρια που διέσωσε το νέο κορίτσι το οποίο κακοποιούσε ο ένστολος φίλος. Ο πόλεμος στην Ουκρανία με τα όσα τραγικά σε βάρος των γυναικών από τον στρατό κατοχής έχει αποκαλύψει. Η γυναίκα, το σώμα της, ως ένα πεδίο άσκησης ανελέητης εξουσίας.
Είχαμε ολοκληρώσει την κουβέντα μας όταν έπεσε και ο κεραυνός από τις ΗΠΑ όπου το Ανώτατο Δικαστήριο θέλει να ανατρέψει το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης των γυναικών και των αμβλώσεων – ένα δικαίωμα που δεν έχει συμπληρώσει καλά καλά μισό αιώνα. Η γυναίκα ως αντικείμενο αναπαραγωγής. Και μόνο. Από την εποχή του Ιπποκράτη, όπως μας λέει η ηθοποιός Νικόλ Δημητρακοπούλου που πρωταγωνιστεί στη λυρική περφόρμανς «Μάγισσες/Σφαγεία: το γεύμα» που θα παρουσιαστεί μονάχα για μία βραδιά, αύριο στις 9 μ.μ. στα Δημοτικά Σφαγεία. Οι «Μάγισσες» της εποχής μας, αντλώντας υλικό από το σήμερα αλλά και ιστορικές καταγραφές της έμφυλης βίας ακόμη και στην ελληνική προφορική παράδοση αναδεικνύουν, μέσα από μπαρόκ μουσικά σπαράγματα και αυτοσχεδιασμούς, το γυναικείο ζήτημα ως ολοζώντανο αίτημα δικαιοσύνης που έρχεται από το παρελθόν…
• Πόσο πίσω πάμε ή πόσο πίσω έχουμε μείνει με όλα αυτά που συμβαίνουν;
Ο άνθρωπος τελικά όσο και να λέμε ότι διεκδικούμε πράγματα επιστρέφει σε μια άλλη εποχή που πιστεύαμε ότι την είχαμε ξεπεράσει. Και είναι σημαντικό όσο μπορούμε εμείς οι καλλιτέχνες να μιλάμε για αυτό το γεγονός, αυτή την τρέλα. Αυτό είναι και το μοτίβο στη ζωή μιας γυναίκας που βιώνει αυτή την έκτακτη κατάσταση αλλά και παράνοια – γιατί είναι μια τρέλα να προσπαθείς συνέχεια να ξεφύγεις από κάτι…
• Πόσο μάλλον που η κατάσταση αποχαλινώθηκε με τους περιορισμούς της πανδημίας…
Με τον εγκλεισμό όλοι μας έχουμε μετατραπεί σε λιγότερο ενεργούς ανθρώπους: συνεχώς τηλεόραση κι όλα αυτά εντείνονται. Αλλά αυτή τη στασιμότητα προσπαθεί να διαρρήξει η παράσταση που συνεχώς αλλάζει και μετακινείται. Βασικός της πυρήνας είναι η βία κατά των γυναικών, ιστορικά και διαχρονικά μέσα από την πατριαρχία, καθώς και το πώς μια γυναίκα πασχίζει να επιβιώσει σε μια κατάσταση αβίωτη που ολοένα χειροτερεύει…
• Και το σκηνικό εμβληματικό: τα Δημοτικά Σφαγεία στον Ταύρο.
Η πρώτη παράσταση ήταν στην υπαίθρια γλυπτοθήκη Ζογγολόπουλου και υπήρξε περισσότερο μια σύνδεση με τα γλυπτά. Σε έναν διαφορετικό σκηνικό χώρο είναι διαφορετική και η σκηνική σύνθεση. Ο σκηνοθέτης έχει μια ιδιαίτερη ματιά στο πώς προσεγγίζουμε σωματικά τον αγώνα που δίνει κάθε φορά μια γυναίκα η οποία αναζητά τρόπο να επιβιώσουν αυτή και τα παιδιά της. Ετσι και η παράσταση, μένοντας πιστή στη λογική μιας δημιουργίας διαρκώς εν εξελίξει, συνομιλεί αυτή τη φορά με τον ιστορικά φορτισμένο χώρο των Σφαγείων.
• Τι πραγματεύεται το έργο;
Βασίζεται σε δύο κείμενα της Νατάσας Σίδερη για τον αγώνα της γυναίκας. Αυτή τη φορά αντλούμε και από τη Μαιευτική του Ιπποκράτη, όπου αναπάντεχα συναντήσαμε ένα απόσπασμα με συμβουλές για το πώς θα έπρεπε να θεραπευτεί μια γυναίκα ως μέσο αναπαραγωγής έτσι ώστε να επιτελέσει τον σκοπό της να παντρευτεί και να κάνει παιδιά. Είναι φοβερές οι περιγραφές, μέχρι και κρέμασμα προβλέπεται ως θεραπεία της μήτρας…
• Και οι Μάγισσες, ο Μεσαίωνας;
Οι Μάγισσες της Σίδερη αναφέρονται όντως στις Μάγισσες του Μεσαίωνα. Γιατί αποκαλούνταν μάγισσες; Αυτό αναζητάμε. Το πρώτο κείμενο αφορά μια γυναίκα που προετοιμάζει την κόρη της για να έρθουν να τη βιάσουν και μετά να συνεχιστεί κανονικά η ζωή τους. Το δεύτερο είναι επηρεασμένο από το «Γιοφύρι της Αρτας», την κόρη του πρωτομάστορα μεταφερμένη σε μια πιο σύγχρονη εκδοχή όπου μια αστυνομικός μιλάει γι’ αυτή την υπόθεση. Οι συζητήσεις και οι αναφορές είναι σε εξέλιξη και προκύπτουν συνεχώς νέες…
• Ομως η σκηνική σύνθεση είναι και λυρική περφόρμανς. Τι μουσική ακούγεται σε αυτή;
Η μουσική είναι πολύ σημαντική και παίζει τον ρόλο της και στη δραματουργία. Εχουμε επιλέξει κομμάτια που συνδέονται με το περιεχόμενο αν και όχι ταυτολογικά. Μια σύνθεση διαφορετικών κειμένων, εικόνων και χώρου. Η μουσική έχει μπαρόκ αναφορές. Η λυρική απόδοσή τους είναι από τη μεσόφωνο Αναστασία Κότσαλη που τη συνοδεύει ο ακορντεονίστας Κώστας Ζιγκερίδης – συνεργάτες κι οι δυο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Εχει ενδιαφέρον η συνεργασία με ανθρώπους διαφορετικών καταβολών. Και βέβαια ο χώρος, που ανοίγει για πρώτη φορά μετά την καταστροφή του από πυρκαγιά και την αποκατάστασή του, παραπέμπει σ’ αυτό το ελληνικό στοιχείο του αύλειου χώρου με τις καρέκλες που ανακαλούν λαϊκή γιορτή ή πανηγύρι. Είναι ενδιαφέρον το πώς συνομιλούν όλα αυτά και το πώς ο σκηνοθέτης Θανάσης Δόβρης καταφέρνει όλα αυτά να τα δώσει με τέτοιο τρόπο ώστε να καθρεφτίζουμε τον εαυτό μας σε μοτίβα συμπεριφοράς και να συνειδητοποιούμε ότι είμαστε μέρος ενός ευρύτερου προβλήματος. Οι αναγνωρίσιμες συμπεριφορές είναι ακόμα και σε εκφράσεις του τύπου «έλα μωρέ, δεν έγινε και κάτι, δεν είναι και σίγουρο ότι έγιναν έτσι τα πράγματα»…
Στη σκηνική σύνθεση «Μάγισσες/Σφαγεία: το γεύμα» το κείμενο είναι της Νατάσας Σίδερη και η σκηνοθεσία του Θανάση Δόβρη. Ερμηνεύει η Νικόλ Δημητρακοπούλου και οι μουσικοί Αναστασία Κότσαλη-μεσόφωνος, Κωνσταντίνος Ζιγκερίδης-μπαγιάν.
INFO: Δημοτικά Σφαγεία, Πειραιώς 225, Ταύρος Αττικής. Μόνο την Κυριακή 8 Μαΐου στις 9 μ.μ. Είσοδος δωρεάν.
