Με κοινή πρόταση για τα δημοσιονομικά Ολλανδία και Ισπανία στο Eurogroup

Η Ισπανία και η Ολλανδία, που μέχρι τώρα βρίσκονταν σε αντίθετα στρατόπεδα, ενώθηκαν για να ζητήσουν μεταρρυθμίσεις των δημοσιονομικών κανόνων της Ε.Ε. – ζήτημα που είναι βέβαιο ότι θα τραβήξει την προσοχή των υπουργών Οικονομικών του Eurogroup που συνεδριάζουν στο Λουξεμβούργο. Η Ισπανία και η Ολλανδία είναι η τέταρτη και η πέμπτη μεγαλύτερη οικονομία της Ε.Ε., αντίστοιχα.

«Σε ένα πλαίσιο υψηλότερων επιπέδων χρέους, υπάρχει ανάγκη για πιο “ειδικές ανά χώρα” και “ρεαλιστικές” στρατηγικές εξυγίανσης», αναφέρεται σε non-paper για το σχέδιο που θα παρουσιάσουν η Νάντια Καλβίνιο, υπουργός Οικονομικών της Ισπανίας και η Σίγκριντ Κάαγκ, η ομόλογός της της Ολλανδίας. Οι προτάσεις τους για την αλλαγή του συνόλου των κανόνων που διέπουν το πόσο γρήγορα οι χώρες της Ε.Ε. πρέπει να μειώσουν το χρέος τους σηματοδοτεί μια στιγμή καμπής στην πολυετή συζήτηση για την επικαιροποίηση των κανόνων της Ε.Ε. για το χρέος.

Η Ισπανία και η Ολλανδία συμφώνησαν στο πιο κρίσιμο σημείο: Η Ε.Ε. πρέπει να τροποποιήσει τους κανόνες που διέπουν την ταχύτητα μείωσης του χρέους και να τους αντικαταστήσει με στόχους ανά χώρα.

Επί του παρόντος, οι κανόνες της Ε.Ε. υπαγορεύουν ταχύτητα μείωσης του χρέους 1/20 ανά έτος – η οποία έχει επικριθεί πολύ για την επιβολή λιτότητας σε χώρες που ήδη αντιμετωπίζουν προβλήματα. Καθώς πολλές χώρες της Ε.Ε. έχουν πλέον χρέη άνω του 100% του ΑΕΠ, η επιστροφή στον στόχο του 60% με αυτή την ταχύτητα σημαίνει βάναυσες περικοπές στον προϋπολογισμό, οι οποίες, σύμφωνα με έρευνες, πυροδοτούν νέες υφέσεις. Η Ισπανία και η Ολλανδία είναι πρόθυμες να αντικαταστήσουν ή να τροποποιήσουν αυτό το ξεπερασμένο σημείο αναφοράς, υποδηλώνει το έγγραφο.

Τα δημοσιονομικά αποθέματα θα πρέπει να δημιουργηθούν «για να είμαστε έτοιμοι για το επόμενο σοκ», αναφέρεται στο έγγραφο. Υποστηρίζει επίσης περισσότερα περιθώρια για εθνικά σχεδιασμένα προγράμματα σταθερότητας.

Το έγγραφο δίνει πραγματικά έμφαση στη σημασία των επενδύσεων -η λέξη «επενδύσεις» αναφέρεται συνολικά 11 φορές σε ολόκληρο το μιάμισης σελίδας έγγραφο και βρίσκεται σε πέντε από τα επτά ξεχωριστά σημεία αναφοράς του. Η Μαδρίτη και η Χάγη υποστηρίζουν ότι απαιτούνται «δημόσιες επενδύσεις υψηλής ποιότητας» και «σημαντικές επενδυτικές προσπάθειες» για την επίτευξη των πράσινων και ψηφιακών στόχων. Για πολλούς στις Βρυξέλλες, αυτό ακούγεται σαν οι επενδύσεις να πρέπει να αντιμετωπίζονται διαφορετικά από άλλες δαπάνες στους υπολογισμούς του ελλείμματος – αλλά το έγγραφο δεν το λέει αυτό, ένδειξη της τέχνης του συμβιβασμού.

Το έγγραφο τάσσεται υπέρ της «μετατροπής των μεσοπρόθεσμων στόχων σε έναν απλό κανόνα δαπανών», ο οποίος είναι ευκολότερο να επιβληθεί και «πιο αντικυκλικός» – που σημαίνει ότι θα επιτρέπει στις κυβερνήσεις να δανείζονται σε περιόδους κρίσης και θα τις ωθεί να μειώνουν τα χρέη τους σε περιόδους οικονομικής ανάπτυξης. Κανόνας δαπανών (που ορίζει ότι οι δαπάνες μιας χώρας δεν μπορούν να αυξάνονται ταχύτερα από τη δυνητική της ανάπτυξη) υπάρχει ήδη στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης της Ε.Ε. Αλλά οι επικριτές επισημαίνουν ότι επί του παρόντος είναι τόσο περίπλοκος, που δεν εφαρμόζεται πραγματικά.

Διασφαλίσεις: Εάν οι κυβερνήσεις αποτύχουν να επιτύχουν τις στρατηγικές τους για τη μείωση του χρέους, θα πρέπει επίσης να υπάρξουν «διασφαλίσεις» σε επίπεδο Ε.Ε., για να «διασφαλιστούν τα ελάχιστα πρότυπα», υποστηρίζει το έγγραφο. Και αν οι κανόνες δεν τηρούνται, θα πρέπει να υπάρχουν κυρώσεις.

Το έγγραφο καλεί επίσης τις χώρες της Ε.Ε. να συμμαζευτούν για να ολοκληρώσουν την Τραπεζική Ένωση και την Ένωση Κεφαλαιαγορών.

Τι δεν βρίσκεται στο έγγραφο, σύμφωνα με το POLITICO; Το έγγραφο είναι ασαφές σε ορισμένα σημεία, όπως το αν ορισμένες δημόσιες επενδύσεις θα πρέπει να αντιμετωπίζονται διαφορετικά και αν θα πρέπει να υπάρξει νέος δανεισμός της Ε.Ε. στο μέλλον. Το έγγραφο δεν αφιερώνει καθόλου χρόνο στους κανόνες για το τρέχον έλλειμμα και το συνολικό χρέος (το περίφημο 3% και 60% του ΑΕΠ), ενώ εκθειάζει τα πλεονεκτήματα του κανόνα των απλών δαπανών. Έτσι, δεν είναι σαφές από το κείμενο αν το επιχείρημα είναι ότι οι κανόνες για το έλλειμμα πρέπει να αντικατασταθούν ή απλώς να συμπληρωθούν. Αυτό μπορεί να είναι μια προσπάθεια αποδραματοποίησης αυτών των κανόνων-φετίχ. Ή ίσως οι χώρες δεν μπόρεσαν να συμφωνήσουν σε αυτό το σημείο.

Πάντως, είναι μεγάλη είδηση από μόνη της το γεγονός ότι η Ισπανία (εκπρόσωπος των πιο υπερχρεωμένων χωρών του Νότου) και η Ολλανδία (μέχρι πρότινος μία χώρα από τις πιο αυστηρές της ομάδας των «σφιχτοχέρηδων», που είναι τ υπέρμαχοι των αυστηρών δημοσιονομικών κανόνων) συνεργάζονται για να ξεπεράσουν τις παλιές αντιπαραθέσεις μπροστά σε νέες απειλές. Το κοινό έγγραφο Ολλανδίας-Ισπανία στέλνει ένα μήνυμα που θα γίνει αντιληπτό στο Παρίσι, το Βερολίνο και τη Ρώμη.

Η Ισπανία και η Ολλανδία μοιράζονται αμφότερες το μέλημά τους να εξισορροπήσουν αυτό που πολλοί θεωρούν ως υπέρμετρη επιρροή της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Ιταλίας στο Συμβούλιο και έχουν ήδη συμμαχήσει για να υπερασπιστούν τους κανόνες της ενιαίας αγοράς της Ε.Ε. ενάντια σε έναν γαλλογερμανικό κατακλυσμό επιδοτήσεων και για να υποστηρίξουν τους κανόνες ελεύθερου εμπορίου και ανταγωνισμού ενάντια στη «στρατηγική αυτονομία» της Γαλλίας – που για πολλούς είναι η «κωδική ονομασία» του «προτιμάμε τα γαλλικά προϊόντα».

Αύριο στο ECOFIN, οι υπουργοί Οικονομικών της Ε.Ε. θα προσπαθήσουν να καταλήξουν σε συμφωνία για έναν ελάχιστο φορολογικό συντελεστή 15% μετά τη συμφωνία που επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση του ΟΟΣΑ. Παρά τις προσπάθειες της Γαλλίας να επιτευχθεί συμβιβασμός, η Πολωνία, η Εσθονία και η Ουγγαρία παραμένουν αντίθετες, όπως μας λένε. Τα τεχνικά ζητήματα έχουν αντιμετωπιστεί, δήλωσαν διπλωμάτες, αλλά ορισμένες κυβερνήσεις μπορεί να επιμένουν για να διαμαρτυρηθούν για τη διαμάχη που έχει προκύψει όσον αφορά τον σεβασμό του κράτους δικαίου με τις Βρυξέλλες.