Θα πείτε: «Δεν είναι τώρα η ώρα να ξύνουμε παλιές πληγές. Ας σκύψουμε να γιατρέψουμε τις νέες». Κι ίσως να έχετε δίκιο. Αλλά ο πειρασμός να «εμπνευστείς» από τον Κυρ. Μητσοτάκη είναι ακατανίκητος. Ιδιαίτερα όταν αποκαλεί τον Αη Στράτη «τοπόσημο διχασμού και δοκιμασίας, το οποίο μετατρέπεται, όμως, σε ένα ορόσημο ενότητας και αισιοδοξίας». Αραγε πόσο πολύ έψαξαν οι λογογράφοι του για να βρουν τις κατάλληλα πολιτικά ορθές λεξούλες που θα κρατούν ίσες τις αποστάσεις της ευθύνης των εγκλημάτων ανάμεσα στους νικητές του Εμφυλίου και τους ηττημένους; Ολα κι όλα, μην ξυπνήσουμε και τις ενοχές των επιγόνων της ΕΡΕ.
Στον Αη Στράτη εκτοπίστηκαν μόνο οι ηττημένοι. Πώς να το κάνουμε, αυτό δεν κρύβεται. Το ξέρουν ακόμη και τα βράχια του νησιού-«τοπόσημα» της τιμωρίας που επέβαλαν οι νικητές σε όσους δεν είχαν καθαρό πιστοποιητικό «κοινωνικών φρονημάτων». Στον Αη Στράτη, στη Γυάρο, στη Λήμνο, στη Λέρο, στην Ανάφη, η ευθύνη δεν μοιράζεται στα δύο. Είναι εξ ολοκλήρου της μίας πλευράς. Κι ευτυχώς που εκδίδονται σήμερα βιβλία όπως αυτό του Αγγελου Τσέκερη με τίτλο «Λίγος εμφύλιος ακόμη» (εκδόσεις Θεμέλιο) για να μας θυμίσουν ότι ο Αη Στράτης αναβίωσε στα χρόνια της καραμανλικής τρομοκρατίας 1958-1963.
Με έναυσμα τη μεγάλη πολιτική νίκη της ΕΔΑ το 1958 οι νικητές εξαπέλυσαν νέο κύμα συλλήψεων και εκτοπίσεων. Τέτοια ήταν η δημοκρατία τους, που όπως καταγράφει και ο Αγγ. Τσέκερης, περίπου 2.500 αγωνιστές της Αριστεράς ήταν στις φυλακές, ενώ μόνο ο αριθμός των εξόριστων του Αη Στράτη ξεπερνούσε τους 400. Ανάμεσά τους βετεράνοι του ελληνο-ιταλικού πολέμου, μαχητές του ΕΛΑΣ, φθισικοί και βαριά άρρωστοι. Αν τύχαινε δε να αποφυλακιστούν πάντα υπήρχε ο κίνδυνος της επόμενης σύλληψης.
«Αν είδες ποτέ στη μέση του δρόμου
δυο ανθρώπους να τους πηγαίνουν με χειροπέδες
δεν αποκλείεται ο ένας να ήμουν εγώ
που με ξαναστέλναν εξορία».
Τίτος Πατρίκιος – Αη Στράτης, «Δυο άνθρωποι»
