Οταν μια πρόβα δεν πάει όπως περίμενες…

Θέατρο μέσα στο θέατρο. Μια θεατρική πρόβα, που είναι και κανονική παράσταση. Η φρέσκια γραφή μιας νέας κοπέλας. Το ντεμπούτο ενός νέου σκηνοθέτη. Και όλα αυτά, μέσα σε μια μεταφυσική ατμόσφαιρα.

Ακριβώς αυτό είναι η παράσταση «Κnock» της Βρετανίδας Μέγκαν Τζένκινς, που κάνει πρεμιέρα τη Δευτέρα στο Θέατρο Φούρνος. Σκηνοθέτης είναι ο Ντίνος Ψυχογιός, ηθοποιός και ο ίδιος, που έχει ζήσει και δουλέψει για χρόνια στην Αγγλία και έχει ήδη συνεργαστεί με τη συγγραφέα.

«Πρόκειται για ένα πολύ καινούργιο έργο, του 2018, μιας επίσης πολύ νέας συγγραφέως. Επέλεξα αυτό το κείμενο για την πρώτη μου παράσταση ως σκηνοθέτης, καθώς είναι ένα πολύ φρέσκο και σύγχρονο έργο, άμεσο και καθημερινό. Οι χαρακτήρες είναι οι γείτονές μας, οι φίλοι μας ή και εμείς οι ίδιοι. Στην Ελλάδα δεν ανεβαίνει συχνά κείμενο νέου συγγραφέα. Συνήθως, μας αρέσει να ασχολούμαστε με παρελθοντικά πράγματα, με τα σπουδαία και περασμένα μεγαλεία. Δεν είναι κακό, όμως, να δούμε και κάτι φρέσκο που κάτι έχει να μας πει και που είναι και πιο κοντά στη γενιά μας.

Επιπλέον, το συγκεκριμένο έργο έχει δύο εξαιρετικά χαρακτηριστικά: το ένα είναι ότι βλέπουμε θέατρο μέσα στο θέατρο. Το κοινό, ουσιαστικά, παρακολουθεί την πρόβα ενός θιάσου. Αυτό είναι ένα πολύ όμορφο παιχνίδι, καθώς η σκηνή έρχεται κοντά με την πραγματικότητα και αποκτά έναν ρόλο που δεν τον βλέπουμε συχνά στο θέατρο: έχει δικό της ρόλο. Είναι και σκηνή αλλά και θεατρική παράσταση ταυτόχρονα.

Ταυτόχρονα, το κείμενο διαπερνά και ένα μεταφυσικό στοιχείο. Η Μέγκαν, ουσιαστικά, έχει παντρέψει την απλότητα και την αμεσότητα ενός σύγχρονου λόγου με μεταφυσικά και φαντασιακά στοιχεία. Δεν θέλω να πω πολλά πάνω σ’ αυτό, καθώς αποκαλύπτεται σιγά σιγά στο έργο: οι ηθοποιοί νιώθουν σαν να είναι κάπως στοιχειωμένος ο χώρος. Είναι; Ακούγονται περίεργοι ήχοι, τα φώτα παίζουν από μόνα τους και οι ηθοποιοί αρχίζουν ν’ αναρωτιούνται.

Και καθώς η πρόβα προχωρά, αρχίζει ν’ αλλάζει και η ψυχική τους κατάσταση. Μάλιστα, μια έρευνα που είχαμε κάνει μαζί με τη συγγραφέα, έδειξε πως όπου υπάρχει το στοιχείο το δαιμόνιου και του θρίλερ, πολλές φορές, αυτό έχει να κάνει με την ψυχική κατάσταση του ατόμου που το βιώνει. Η συγγραφέας, βέβαια, φέρει και προσωπικές αναμνήσεις μέσα στο κείμενό της, όπως το γεγονός ότι θυμάται την επιλόχεια κατάθλιψη της μητέρας της, όταν γέννησε τον αδερφό της. Και όλο αυτό πλαισιώνεται από δόσεις βρετανικού, σκοτεινού χιούμορ».

Στην παράσταση πρωταγωνιστούν οι Αουλόνα Λούπα, Δημήτρης Δρόσος, Ιωάννα Καλλιτσάντση. «Εχω βιώσει παρόμοιες καταστάσεις», μας λέει ο Δ. Δρόσος. «Είμαι και από επαρχία, από τη Σκόπελο, και εκεί έχουμε χιλιάδες τέτοιες ιστορίες, αν και δεν έχουμε την ίδια παράδοση με τους φίλους Βρετανούς, που πιστεύουν πάρα πολύ στο στοίχειωμα –ειδικότερα των θεάτρων. Γιατί το θέατρο είναι ένας τόπος όπου υπάρχει μια ζωή πριν από εμάς: έχουν γίνει άπειρες παραστάσεις, ιδρώτες, αίματα, φωνές. Ειδικά στα βρετανικά θέατρα, που έρχονται από τη βικτωριανή εποχή». Τον ρωτάμε αν ειδικά οι καλλιτέχνες είναι ανοιχτόμυαλοι προς τις «ενέργειες». «Ελπίζω πως ναι», μας απαντά.

«Οι ηθοποιοί είμαστε ανοιχτοί σε ερεθίσματα, γιατί όχι και σε αυτά; Ειδικά τώρα, που έχει ανοίξει η συζήτηση για το πώς νιώθουμε εμάς και τον άλλον, καθώς οι συνεχόμενοι εγκλεισμοί μάς έχουν κάνει λιγότερο επικοινωνιακούς, πιο κλειστούς. Γι’ αυτό και το μεγάλο στοίχημα πια είναι το κομμάτι της ψυχικής υγείας. Η διαχείρισή του είναι θέμα ιατρικό, αλλά και πολιτικό, κοινωνικό, πολιτιστικό. Φέρουμε όλοι ευθύνη για το πώς θα ξαναμάθουμε να συνομιλούμε, ν’ αγγιζόμαστε, να χαμογελάμε, πώς θα ξαναβρεθούμε κοντά εν τέλει.

Ολο αυτό, πάντως, υπερβαίνει το προσωπικό. Εχει να κάνει με τη συλλογική αντίληψη, η οποία δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή. Ωστόσο, κάποιοι άνθρωποι πασχίζουμε να υπάρχουμε σε συλλογικότητες. Αυτό φάνηκε και από το ότι οι καλλιτέχνες ξεκίνησαν να μιλάνε για το τι συμβαίνει στο χώρο μας. Βέβαια, σε κάθε χώρο, η εξουσία που αποκτά κάποιος, μπορεί να συνοδευτεί από μεγαλομανία κι αυτή με τη σειρά της μπορεί να οδηγήσει σε καταπιεστικές και κακοποιητικές συμπεριφορές. Προσωπικά, είμαι απολύτως ενάντια σ’ αυτό.

Προτείνω σε όλους να μιλούν και προσπαθώ στον εργασιακό μου χώρο να μην επιτρέπω καν ασέβεια. Γιατί, πέραν της παρενόχλησης, υπάρχει και η υποτίμηση του συνεργάτη και της δουλειάς του. Οι περισσότεροι ηθοποιοί έχουμε εκπαιδευτεί στο να μη μιλάμε, στο να έχουμε ατσάλινα νεύρα και αντοχές. “Δούλευε και μη μιλάς” -αυτό κυριαρχούσε μέχρι πρότινος. Ελπίζω όλο αυτό το κίνημα να αλλάξει διά παντός την προϋπάρχουσα κατάσταση».

⚫ INFO: Από 15 Νοεμβρίου έως 14 Δεκεμβρίου 2021, κάθε Δευτέρα, Τρίτη στις 21.00, στο θέατρο Φούρνος (Μαυρομιχάλη 168, 2106460748). Εισιτήρια: 8-12 ευρώ. Κρατήσεις στο Viva. Με την σύμπραξη της θεατρικής εταιρείας Contratiempo.