Θα περιγράψουμε συνοπτικά την τελική αποδοχή για κάτι, ένα γεγονός που αρχικά φαινόταν απίστευτο, δηλαδή τις διάφορες αρνήσεις και λογής λογής άμυνες, μέχρι και την τελική αποδοχή του, μετά από μια σωρεία αδιαπραγμάτευτων αποδείξεων.
Το πρώτο μεγάλο βήμα είναι η άρνηση (denial), όπου το ότι συνέβη ένα γεγονός αποτελεί αντικείμενο διάψευσης, χωρίς ωστόσο καμία σχετική απόδειξη, όπως δρα σήμερα, την εποχή της καθολικής προπαγάνδας, ένα μεγάλο μέρος συνολικά της δημοσιογραφίας. Το δεύτερο μεγάλο βήμα είναι ο θυμός (anger), όπου αυτός που πληροφορείται ένα γεγονός θεωρεί προσβλητικό για τον ίδιο ότι το πληροφορείται – πάλι χωρίς καμία απόδειξη. Η Εκκλησία προτιμούσε το γεωκεντρικό σύστημα, ενώ δεν δεχόταν αυτά που έλεγε ο Κοπέρνικος για το ηλιοκεντρικό σύστημα.
Το τρίτο μεγάλο βήμα είναι η διαπραγμάτευση (bargaining), όπου το γεγονός θεωρείται σχεδόν απίθανο ότι συνέβη – προσέξτε εδώ το σχεδόν. Εδώ οι άμυνες αρχίζουν να αποδυναμώνονται και αρχίζει η διαπραγμάτευση, με την έννοια ότι το γεγονός που ειπώθηκε ίσως και να έχει συμβεί. Το τέταρτο μεγάλο βήμα είναι η κατάθλιψη (depression), βήμα κατά το οποίο οι άμυνες αρχίζουν να εξασθενούν σημαντικά, ενώ ταυτόχρονα αναγνωρίζεται έμμεσα αλλά όχι φανερά ότι όντως μπορεί αυτό το γεγονός να έχει συμβεί.
Το πέμπτο, και τελευταίο, βήμα είναι η αποδοχή (acceptance) του γεγονότος, βήμα κατά το οποίο οι σχετικές αποδείξεις (για το δεδομένο γεγονός) δεν αποτελούν με κανέναν τρόπο αντικείμενο διαπραγμάτευσης, μια που δεν επιδέχονται καμία διάψευση. Στο σημείο αυτό τελειώνουν όλες οι άμυνες. Τελικά η Εκκλησία παραδέχθηκε αυτά που πρέσβευε ο Κοπέρνικος, αφού δεν μπορούσε με κανέναν τρόπο να αντικρούσει τους ισχυρισμούς του…
Αυτές οι διαδοχές σκέψης βοηθούν πολύ στον αγώνα εναντίον των οιονεί ειδήσεων (fake news), αλλά πολύ περισσότερο βοηθά το ξυράφι του Οκαμ (1), μια επιστημονική αρχή που κατάγεται από τους Πυθαγόρειους και τον Αριστοτέλη και η οποία αναδύθηκε στην επιφάνεια από τον Φραγκισκανό μοναχό Οκαμ τον 14ο αιώνα, λέγοντας ότι «Κανείς δεν πρέπει να προβαίνει σε περισσότερες εικασίες από όσες είναι απαραίτητες», η οποία αποκαλείται και «αρχή της οικονομίας», στέλνοντας στην Κόλαση την ατέλειωτη μπουρδολογία και συνωμοσιολογία που χαρακτηρίζει τις μέρες μας.
(1): Βλέπε https://el.wikipedia.org>wiki>Ξυρ. Βλέπε και το βίντεο στο You Tube με τίτλο 32.Το ξυράφι του Οκαμ
*ομότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών
