Έπειτα από διαπραγματεύσεις, Ευρωκοινοβούλιο και Συμβούλιο της Ε.Ε. συμφώνησαν να μετατραπεί η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο (EASO) σε Οργανισμό Ασύλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ήταν βασική πρωτοβουλία στο πλαίσιο του Νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο.
Η συμφωνία θα πρέπει να επικυρωθεί και επισήμως από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Μόλις τεθεί σε ισχύ ο νέος κανονισμός (20 ημέρες μετά τη δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα), η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο θα γίνει ο Οργανισμός της Ε.Ε. για το Άσυλο και θα μπορεί να ενεργεί βάσει της νέας εντολής του.
Σύμφωνα με την Κομισιόν, που εξέφρασε ικανοποίηση για την επίτευξη συμφωνίας, «ο νέος οργανισμός θα συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας των διαδικασιών ασύλου στα κράτη-μέλη, πιο ομοιόμορφα και ταχύτερα. Περίπου 500 εμπειρογνώμονες του Οργανισμού θα παρέχουν αποτελεσματικότερη υποστήριξη στα εθνικά συστήματα ασύλου που αντιμετωπίζουν υψηλό φόρτο, καθιστώντας το συνολικό σύστημα διαχείρισης της μετανάστευσης της Ε.Ε. πιο αποτελεσματικό και βιώσιμο».
Ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής Μαργαρίτης Σχοινάς υποστήριξε ότι η σημερινή συμφωνία «είναι ένα πρώτο σημαντικό δομικό στοιχείο αυτής της διαδικασίας. Τα κράτη-μέλη θα μπορούν πλέον να βασίζονται στην πλήρη επιχειρησιακή υποστήριξη του Οργανισμού Ασύλου της ΕΕ, τόσο υπό κανονικές συνθήκες όσο και όταν αντιμετωπίζουν δυσκολίες. Ο οργανισμός θα κάνει απτή διαφορά στις διαδικασίες ασύλου, βελτιώνοντας την προστασία των ατόμων και αντιμετωπίζοντας κενά για να δημιουργήσει μεγαλύτερη σύγκλιση μεταξύ των συστημάτων ασύλου των κρατών μελών».
Η επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων, Ίλβα Γιόχαχνσον, επισήμανε ότι είναι «ανάγκη οι αποφάσεις ασύλου να λαμβάνονται γρήγορα και δίκαια και με την ίδια υψηλή ποιότητα παντού στην Ευρώπη. Χρειαζόμαστε υψηλά πρότυπα υποδοχής σε όλα τα κράτη μέλη και ο νέος οργανισμός θα συμβάλει στην επίτευξη αυτού του σκοπού, βασιζόμενος στο εξαιρετικό έργο της EASO».
Σύμφωνα με τη συμφωνία, ο νέος οργανισμός:
- Θα έχει ενισχυμένη εντολή που θα συμβάλει σε αποτελεσματικότερα συστήματα ασύλου, μέσω μεγαλύτερης επιχειρησιακής και τεχνικής υποστήριξης στα κράτη-μέλη, συμπεριλαμβανομένης της κατάρτισης, της ετοιμότητας, της ανάλυσης πληροφοριών και της ανταλλαγής πληροφοριών.
- Θα προσφέρει βελτιωμένη βοήθεια κατόπιν αιτήματος των κρατών-μελών, καθώς διαθέτει 500 εμπειρογνώμονες, συμπεριλαμβανομένων διερμηνέων, χειριστών υποθέσεων ή ειδικών υποδοχής. Οι εμπειρογνώμονες του οργανισμού θα έχουν την εντολή να προετοιμάσουν ολόκληρη τη διοικητική διαδικασία ασύλου για απόφαση των εθνικών αρχών και να προσφέρουν βοήθεια στο στάδιο της έφεσης.
- Θα υπάρχει καλύτερη παρακολούθηση σχετικά με τα συστήματα ασύλου και υποδοχής των κρατών μελών για να διασφαλιστούν πιο συνεπείς πρακτικές σε ολόκληρη την Ευρώπη, σύμφωνα με το δίκαιο της Ε.Ε.
- Τέλος, θα υπάρχει βοηθητική υποστήριξη για τη βελτίωση συστημάτων ασύλου και υποδοχής σε χώρες εκτός ΕΕ, προκειμένου να εφαρμόζονται τα προγράμματα επανεγκατάστασης της ΕΕ και των κρατών μελών, με βάση την υφιστάμενη συνεργασία με τις υπηρεσίες του ΟΗΕ.
Το 2021, η EASO εργάζεται με προϋπολογισμό 142 εκατομμυρίων ευρώ και περίπου 500 υπαλλήλους. Οι ομάδες υποστήριξης για το άσυλο είναι παρούσες στην Ελλάδα, την Κύπρο, την Ιταλία, τη Μάλτα και την Ισπανία, ενώ τα τελευταία 10 χρόνια η EASO κατέγραψε το 40% του συνόλου των αιτήσεων ασύλου στις παραπάνω χώρες, πραγματοποίησε το 80% των αξιολογήσεων βέλτιστου ενδιαφέροντος για τα παιδιά στην Ελλάδα και υποστήριξε όλες τις μετεγκαταστάσεις από την Κύπρο, την Ιταλία και τη Μάλτα.
