Βραδυφλεγείς βόμβες οι αυτοσχέδιες χωματερές στην Κεντρική Μακεδονία

Την ώρα που χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων βρίσκονται αντιμέτωποι με βαριά πρόστιμα για ακαθάριστα οικόπεδα, ξερά χόρτα και παραλείψεις πυροπροστασίας, σε ολόκληρη την Κεντρική Μακεδονία εξακολουθούν να λειτουργούν στην πράξη δεκάδες ανεξέλεγκτοι μπαζότοποι και αυτοσχέδιες χωματερές, οι οποίες συνιστούν πολλαπλάσια απειλή για το περιβάλλον, τη δημόσια υγεία και την αντιπυρική προστασία. Για του λόγου το ασφαλές, παραπέμπουμε στη φωτιά που εκδηλώθηκε μόλις χθες σε παράνομη χωματερή στον Δήμο Δέλτα, στον κάμπο της Θεσσαλονίκης, από την οποία εκλύθηκαν τοξικοί καπνοί γεμάτοι διοξίνες, φουράνια και βαρέα μέταλλα, επικίνδυνα για την υγεία και για το υπέδαφος της εύφορης περιοχής.

Κι αν για το ξερόχορτο η πολιτεία επιδεικνύει αξιοσημείωτη αυστηρότητα, για τις παράνομες χωματερές που συσσωρεύονται επί μήνες ή ακόμη και επί χρόνια, όπως και στην πρόσφατη περίπτωση της Ποτίδαιας Χαλκιδικής, η εικόνα που συχνά εκπέμπεται είναι αυτή της ανοχής, της αδράνειας και της μετάθεσης ευθυνών. Η τουριστική, κατά τα λοιπά, Χαλκιδική αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Σε μια περιοχή που κάθε καλοκαίρι υποδέχεται εκατοντάδες χιλιάδες επισκέπτες και περιβάλλεται από εύφλεκτα πευκοδάση, ιδιαίτερα ευάλωτα στις θερινές πυρκαγιές, εικόνες ντροπής καταγράφονται από τη μία άκρη του νομού έως την άλλη. Καναπέδες, στρώματα, είδη υγιεινής, παλιά έπιπλα, ελαστικά οχημάτων, μπάζα οικοδομών και τόνοι κλαδιών εγκαταλείπονται σε δασικές εκτάσεις, αγροτικούς δρόμους, ρέματα και περιαστικές περιοχές, μετατρέποντας ολόκληρες εκτάσεις σε υπαίθριες χωματερές.

Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί η περιοχή στο ύψος της γέφυρας της Νέας Ποτίδαιας. Εκεί, σε απόσταση αναπνοής από τον κεντρικό οδικό άξονα προς την Κασσάνδρα, έχει δημιουργηθεί ένας τεράστιος μπαζότοπος που εκτείνεται προς το πευκοδάσος για δεκάδες μέτρα. Η εικόνα δεν προέκυψε ξαφνικά ούτε μέσα σε μία νύχτα. Ο όγκος των απορριμμάτων αποδεικνύει ότι η παράνομη απόθεση γινόταν επί μεγάλο χρονικό διάστημα, χωρίς να υπάρξει αποτελεσματική αποτροπή. Το γεγονός ότι εν μέσω αντιπυρικής περιόδου παραμένουν συγκεντρωμένα εύφλεκτα υλικά δίπλα σε δασική έκταση δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για την επάρκεια των ελέγχων και των προληπτικών παρεμβάσεων.

Η υπόθεση έχει πλέον πάρει και δικαστικές διαστάσεις, καθώς ο προϊστάμενος της Εισαγγελίας Εφετών Θεσσαλονίκης, Λεωνίδας Νικολόπουλος, παρήγγειλε την διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης στον εισαγγελέα Πολυγύρου, για να διαπιστωθούν τυχόν ποινικές ευθύνες, κοιτώντας προς την πλευρά της Τοπικής Αυτοδιοίκησης… Δεν είναι διόλου τυχαίο ότι μεταξύ των πρώτων που καλούνται να δώσουν εξηγήσεις είναι εκπρόσωποι του δήμου, προκειμένου να αποσαφηνιστεί ποιοι ήταν υπεύθυνοι για την εποπτεία και τη διαχείριση της συγκεκριμένης κατάστασης.

Οι δήμαρχοι της Χαλκιδικής, από την άλλη, περιγράφουν ένα διαρκές κυνηγητό με τους ασυνείδητους που πετούν ανεξέλεγκτα τα απορρίμματά τους. Ο δήμαρχος Νέας Προποντίδας, για παράδειγμα, Εμμανουήλ Καρράς, αναφέρει ότι μόνο πέρυσι απομάκρυνε περίπου 10 χιλιάδες τόνους ογκωδών απορριμμάτων, δαπανώντας εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ από ίδιους πόρους, ενώ για φέτος το κόστος αναμένεται να ξεπεράσει το 1,5 εκατομμύριο ευρώ. Αντίστοιχα προβλήματα καταγράφονται στη Σιθωνία, την Κασσάνδρα και τον Δήμο Αριστοτέλη, όπου συνεργεία καθαρίζουν επανειλημμένα τις ίδιες περιοχές, για να βρεθούν λίγες εβδομάδες αργότερα αντιμέτωπα με νέες παράνομες αποθέσεις.

Η διαπίστωση αυτή είναι πραγματική. Όμως δεν αρκεί για να απαλλάξει την Αυτοδιοίκηση από τις δικές της ευθύνες. Διότι το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιοι πετούν τα μπάζα, αλλά και γιατί μπορούν να το κάνουν σχεδόν ανενόχλητοι. Πώς δημιουργούνται χωματερές δεκάδων μέτρων χωρίς να εντοπίζονται εγκαίρως; Γιατί δεν υπάρχουν συστηματικοί έλεγχοι σε γνωστές εστίες; Γιατί οι ίδιες περιοχές καθαρίζονται ξανά και ξανά, χωρίς να λαμβάνονται μέτρα που θα αποτρέψουν την επανεμφάνιση του προβλήματος;

Οι ευθύνες, βεβαίως, δεν σταματούν στους δήμους. Το κεντρικό κράτος επί χρόνια αντιμετωπίζει το ζήτημα αποσπασματικά, χωρίς ενιαίο σχέδιο επιτήρησης, χωρίς επαρκείς μηχανισμούς ελέγχου και χωρίς ουσιαστική αξιοποίηση τεχνολογικών μέσων που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν αποτρεπτικά. Το αποτέλεσμα είναι οι πολίτες να πληρώνουν διαρκώς το κόστος καθαρισμών, εργολαβιών και αποκαταστάσεων, ενώ το πρόβλημα αναπαράγεται.

Η εικόνα άλλωστε δεν περιορίζεται στη Χαλκιδική. Από τη δυτική Θεσσαλονίκη και τις εκβολές του Γαλλικού ποταμού μέχρι αγροτικές περιοχές της Πιερίας, της Πέλλας και των Σερρών, οι παράνομες αποθέσεις μπάζων και ογκωδών απορριμμάτων εξακολουθούν να αποτελούν μια ανοιχτή πληγή και δυνητική εστία πυρκαγιάς για την Κεντρική Μακεδονία.

Διότι όσο η συζήτηση εξαντλείται στα πρόστιμα για τα ακαθάριστα οικόπεδα και όχι στις βραδυφλεγείς βόμβες που υπάρχουν ανάμεσά μας, το πρόβλημα θα παραμένει.