Το ασκητικό στοιχείο που υπήρχε στον μυστικισμό των Σούφι κοινοτήτων, ήταν η βάση τής επικοινωνίας τους με τον Θεό. Κι εδώ έχει ενδιαφέρον η απόκριση του Άραβα μυστικιστή τού 10ου αιώνα, του Αλ Χαλάατζ, μπροστά στην επιθυμία του να πλησιάσει στον πυρήνα της θεϊκής βούλησης: «Αντίκρισα τον Κύριο με τα μάτια της καρδιάς, κι όταν τον ρώτησα ποιος είναι μου απάντησε: Εσύ». Οι δάσκαλοι Σούφι εμπλέκουν σε παραμύθι που δεν λέει παραμύθια τον λυρισμό της ποίησης, τη φιλοσοφία, το ρίζωμα του έρωτα που δεν γνωρίζει νόμο, όπως γράφει ο Μπιζέ. Αν ο έρωτας ενοχλεί, κατά τον Τολστόι, είναι γιατί συνδέεται με τον κοινωνικό και πολιτικό ακτιβισμό. Ο κόσμος θα αλλάξει έτσι κι αλλιώς: Με τον δικό του τρόπο ή με τη δική μας παρέμβαση – Άρα είναι στο χέρι μας αν θα στρέψουμε το τιμόνι προς τα εκεί που λαχταράει η καρδιά μας.
Για αυτό έχει ενδιαφέρον ο κοινωνικός ρόλος της κοινότητας, ως το πολιτικό εργαστήρι εκείνο που μπορεί να συνδέσει ξανά το άτομο με την κοινωνία – Η κοινωνία, δηλαδή, να ανταποκριθεί στη συνθήκη τής συλλογικότητας που ριζώνεται στην αναπαράσταση των δημιουργικότερων μορφών της. Και όχι στον όχλο του μονοδιάστατου ανθρώπου, που περιορίζει ή και απορρίπτει την αναμόρφωση του εαυτού. Για αυτό είναι πολύ σημαντικό το πεδίο τής κοινωνικοποίησης του ατόμου, με το εθνοκράτος να έχει παραχωρήσει αυτό το πεδίο στο σχολειό. Το ζήτημα της Παιδείας, όμως, δεν μπορεί να αφορά αποκλειστικά την ιδρυματοποιημένη Εκπαίδευση, αλλά όλη τη σφαίρα του κοινωνικού: Αυτό που θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε ως περιρρέουσα Παιδεία, εκείνη δηλαδή που χειρονομεί δια βίου τα μοναδικά δημιουργήματα.
Είναι γεγονός ότι η ιδρυματοποιημένη Παιδεία, αυτή που βρίσκεται σε σχολικές τάξεις και φοιτητικά αμφιθέατρα, είναι χρονοβόρα, ενεργοβόρα και συμπιέζει στα λασπόνερα της ομοιόμορφης λειτουργίας και συμπεριφοράς. Αλλά η συμμαθητική σχέση εκπαιδευτή-εκπαιδευόμενου, δασκάλου-μαθητή κ.λπ., διδάσκει με έναν τρόπο απόλυτο και πλήρη την ιερότητα της σύμπραξης. Για αυτό και ο Καστοριάδης υποστήριζε ότι είναι μεγάλη τύχη για τους συμμετέχοντες στα εκπαιδευτικά προγράμματα να συναντούν κάθε χρόνο τουλάχιστον έναν δάσκαλο, καθηγητή κ.λπ. που να είναι ερωτευμένος με το αντικείμενό του. Να αφήσουμε ένα τέτοιο θέμα στην τύχη και στην καλή προαίρεση του κάθε εκπαιδευτικού ή θα μπορούσαμε θεσμικά να ζητήσουμε και να κερδίσουμε πράγματα μέσα στα σχολειά;
Kι εδώ έχει σημασία να δούμε τι κάνει η παιδαγωγική ομάδα Σκασιαρχείο, μια εκπαιδευτική κοινότητα που εφαρμόζει την παιδαγωγική Φρενέ για την ελευθερία τής έκφρασης των παιδιών, εντάσσει ακριβώς τη σχολική κοινότητα στο επίκεντρο της δημιουργίας όχι των κοινωνιών του μέλλοντος, αλλά κοινωνιών με μέλλον.
Μήπως εκεί είναι η καθημερινή ευδαιμονία που έχουμε απωλέσει, δηλαδή στη συλλογικότητα και τη συμμετοχή σε αυτή; Για αυτό όλα όσα καταπιάνεται το Σκασιαρχείο είναι, τουλάχιστον, σπουδαία και αυτό το γνωρίζουν καλά όσοι παρακολουθούν τις δράσεις τους όλα αυτά τα χρόνια.
Όπως το δεκαήμερο φεστιβάλ που βρίσκεται σε εξέλιξη αυτές τις ημέρες στο κηπάκι της Τσαμαδού, στα Εξάρχεια, μαζί με τα Πίσω Θρανία, το Μαγικό Ραδιόφωνο Β1 και τα Θρανία της Άνοιξης. Μια σειρά παιδαγωγικών δράσεων από τις 13 μέχρι τις 23 Μαΐου, με αφορμή την επίσκεψη των Ζαπατίστας στην Ευρώπη, που αναδεικνύει τον σημαντικό ρόλο των φωτισμένων δασκάλων στα εκπαιδευτικά προγράμματα: Για ένα σχολειό/κοινότητα που θα είναι ανοιχτό στην κοινωνία και όχι απλώς ξεκλείδωτο για να επιστρέψουν οι μαθητές μετά από «απόφαση» της Επιτροπής Λοιμωξιολόγων. Είναι σημαντική στιγμή για την πόλη το φεστιβαλάκι στο κηπάκι της Τσαμαδού. Να μην το χάσετε.
