«Η δημοσιογραφία προκαλεί για να εκπαιδεύει» διαβάζουμε σε άρθρο στο διαδίκτυο. Αυτό υποστηρίζει δημοσιογράφος που έκανε ένα σταλινικού τύπου φωτομοντάζ για το οποίο τον έχει εγκαλέσει το Πειθαρχικό Συμβούλιο της ΕΣΗΕΑ.
«Αυτό για μας είναι η νέα πρόκληση» διαβάζουμε και ακούμε από τα χείλη αξιωματούχων κάθε λογής, που ονομάζουν «πρόκληση» το νέο πρόβλημα. Οπως π.χ. τους πολέμους που ερημώνουν τις χώρες, τους πρόσφυγες που έρχονται από παντού στο νέο πουθενά τους, την εξαθλίωση σύμμαχων χωρών που κατρακυλά το βιοτικό τους επίπεδο με τις πολιτικές λιτότητας που εκείνοι επιβάλλουν.
Η τέχνη είναι πρόκληση όταν πουλιούνται έργα που δεν υπάρχουν παρά μόνο ως υπογραφή του «καταξιωμένου» καλλιτέχνη. Ή όταν βλέπουμε τόσο μονότονα και τόσο πανομοιότυπα γυναίκες να κρατούν τον γυμνό μαστό τους σε δήθεν πρωτοποριακά έργα. Αλλες να τρώνε κάτι σαν μαρμελάδα από το αιδοίο τους. Γυμνά κορίτσια και αγόρια χωρίς να υπάρχει ούτε έργο ούτε ιδέα πέραν αυτού. Μόνο μια στείρα πρόκληση που υποκαθιστά την ψυχή, το σώμα, το μυαλό και δεν ξυπνά ούτε καν μια σπίθα απελευθέρωσης στον σκοτεινό κόσμο του υποσυνείδητου.
Και βέβαια ο κανόνας της πρόκλησης ως εργαλείο εκπαιδευτικής διαδικασίας έχει περάσει στην εκπαίδευση. Οι λεγόμενες «καινοτομίες», όταν δεν καλύπτουν την απορία του ψάλτου με βήχα, οδηγούν συχνά σε μία δήθεν αναζήτηση του νέου που ποτέ δεν φτάνει ως νέο αλλά ως ένα αποστεωμένο στερεότυπο του εαυτού του. Μόνο δηλαδή λόγια, λόγια, λόγια. Χωρίς ειρμό και όνειρο. Χωρίς την «τρέλα» που επικαλούνται. Αφού όλη αυτή η αμφισβήτηση γεμίζει εξουσία το κενό της ψυχής και διασπείρει προς τον άλλο τη θολούρα του εγκληματικού βλέμματός της.
Η Σφίγγα που αγκαλιάζει και πνίγει τους νέους της Θήβας έκανε τους πολίτες της, όπως λέει ο Κρέων στον Οιδίποδα, να βλέπουν τα κοντινά και να μη σκέφτονται τα άλλα. Αυτά που γέννησαν και αυτά που θα ξαναγεννήσουν τα επόμενα δεινά. Δεν υποστηρίζω ότι η γνώση του Οιδίποδα και όλων ημών περί του Οιδίποδα μπορεί να λειτουργήσει αυτομάτως ως δρόμος γνώσης και ελευθερίας. Θα ήμουν αφελής και εκτός «κειμένου». Γιατί το «κείμενο» εγγραφής του ανθρώπινου περιέχει την αυτοκαταστροφή του.
Το λένε ακόμα μια φορά οι επιστήμονες: Το νοήμον πλάσμα εμπεριέχει την αυτοκαταστροφή του. Το λέει η υπό διωγμόν ψυχανάλυση για την αντιπαλότητα του ενστίκτου αυτοσυντήρησης με αυτό της καταστροφής και του θανάτου. Οσες στιγμές η κοινωνία ξεσπά και ζητά αυτό το άλλο που θα την ανυψώσει, υψώνεται απέναντί της το φάντασμα ενός ακόμα φαρμακού. Ενός αποδιοπομπαίου τράγου. Και αυτός ο φαρμακός που διαλύεται χαρίζει έδαφος στους εσαεί νικητές, ταρτούφους και ταρτούφες, που ελλοχεύουν και που συνεχίζουν την καταστροφική δουλειά τους στα σώματα των άλλων. Να μην τους αφήσουμε.
