Ξέρεις τον/τη συγγραφέα, γνωρίζεις το έργο του/της, έχεις μάθει τη ζωή του/της. Κι όμως, κάποιοι συγγραφείς αποκαλύπτονται στον χρόνο με εξαιρετικά πρωτοφανή στοιχεία, που κατά καιρούς φαντάζουν πιο επίκαιρα από ποτέ. Ισως και ακόμα πιο σύγχρονα και μοντέρνα απ’ ό,τι συμβαίνει σήμερα.
Η Βιρτζίνια Γουλφ είναι ένα ενδεικτικό παράδειγμα των παραπάνω και ο συγγραφέας και σκηνοθέτης Γιάννης Λασπιάς το αναδεικνύει μέσα από το βιβλίο του «Το δικό της δωμάτιο» (κυκλοφορεί από την Κάπα Εκδοτική).
Το βιβλίο στηρίζεται σε δύο, ή μάλλον τρία, γερά θεμέλια: είναι βασισμένο στο εμβληματικό δοκίμιο της Γουλφ «A Room of One’s Own», στο θεατρικό ανέβασμα του έργου «Το δικό της δωμάτιο» από τον σκηνοθέτη και στο ταλέντο του.
Το δοκίμιο της Γουλφ προέκυψε από την πρόταση που δέχτηκε το 1928 να μιλήσει στο Κέιμπριτζ με θέμα «Γυναίκα και πεζογραφία». Η συγγραφέας, που έκανε έναν διαρκή αγώνα για τη γυναικεία χειραφέτηση, ελευθερία και ανεξαρτησία, βρήκε την ευκαιρία να εκφράσει τις πρωτοποριακές αντιλήψεις της, διεκδικώντας τον δικό της χώρο μέσα σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία.
Ο Γιάννης Λασπιάς παίρνει αυτό το υλικό και δημιουργεί «ένα παραστασιακό κείμενο με έντονα στοιχεία μελοδραματικού θεάτρου», όπως εύστοχα γράφει στην εισαγωγή του βιβλίου η θεατρολόγος Σμαρώ Κώστια.
Ο σκηνοθέτης τοποθετεί στο προσκήνιο τέσσερις σπουδαίες γυναικείες φωνές, τέσσερις σπουδαίες προσωπικότητες, τέσσερις σπουδαίες γυναίκες που ανήκουν σε διαφορετικές εποχές, ηλικίες, ψυχισμούς και εθνικότητες: την ίδια τη Βιρτζίνια Γουλφ, τη Σιμόν Ντε Μποβουάρ, τη Σύλβια Πλαθ και την Τζούντιθ Σέξπιρ (αδερφή του διάσημου συγγραφέα και συγγραφικό δημιούργημα της Γουλφ).
Οι μεταξύ τους συνομιλίες αποτελούν ένα θεατρικό πέρασμα των διαχρονικών αγώνων του φεμινιστικού κινήματος και φαντάζουν πιο σύγχρονες παρά ποτέ – πιο πολύ και από τις τωρινές σύγχρονες συζητήσεις!
«Είμαστε αυτές που η σεξουαλική παρενόχληση, οι σεξιστικές πρακτικές και ο σεξιστικός λόγος, ακόμα και η βία προς εμάς, συνήθως υποτιμώνται και αντιμετωπίζονται ως υπερβολές υπερευαίσθητων γυναικών από τα ίδια τα θεσμικά όργανα του κράτους και ως γκρίνια, γκρίνια, γκρίνια, ακόμα και στο ίδιο μας το οικείο περιβάλλον. Είμαστε αυτές που τα σώματά μας προσπαθούν να χωρέσουν στα πρότυπα ομορφιάς, που τα πρόσωπά μας, τα χείλη μας, τα στήθη μας φουσκώνουν και ξεφουσκώνουν διαρκώς.
Που άλλοτε πρέπει να είναι ντυμένα για να μην προκαλούν τον βιασμό μας και άλλοτε να είναι γυμνά και γυμνασμένα, αδύνατα αλλά και πληθωρικά, σεμνά, αλλά και πρόστυχα, για ν’ αρέσουν. Είμαστε αυτές που ταυτόχρονα πρέπει να είμαστε εργατικές, όχι όμως επιθετικές, όμορφες, όχι όμως πρόστυχες, φιλόδοξες, αλλά “τόσο όσο”. Είμαστε αυτές που πληρωνόμαστε λιγότερο από τους άντρες συναδέλφους μας για την ίδια δουλειά».
Δεν ξέρω αν το «ιδεατό δωμάτιο» της Γουλφ αποτελεί ένα διαχρονικό μανιφέστο ή αν αυτό αναδεικνύεται μέσα από το βιβλίο του Λασπιά ή και τα δύο. Ξέρω όμως ότι τέτοια βιβλία είναι σωτήρια, ειδικά όταν «ο κόσμος καίγεται».
