Ταξιδεύοντας με 10+1 αριστουργήματα

Ξέρουμε τι θα κάνουμε από 4 μέχρι 14 Μαρτίου. Το 23ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, που θα γίνει μέσα από το διαδίκτυο, φρόντισε ήδη, με το πρώτο μεγάλο αφιέρωμα που ανακοίνωσε, να μας δώσει προτάσεις στις οποίες κανένας σινεφίλ δεν μπορεί να αντισταθεί.

Τίτλος του αφιερώματος, «Προορισμός: ταξίδι». Η πανδημία έχει κάνει την ανάγκη μας για φυγή και εξερεύνηση να φουντώσει. Το αφιέρωμα, με 19 ντοκιμαντέρ και δύο ταινίες μυθοπλασίας γύρω από το ταξίδι, όλα με συναρπαστικά θέματα-διαδρομές, έχει ένα επιπλέον προσόν, ίσως το σημαντικότερο για ένα φεστιβάλ: έντεκα από τις ταινίες έχουν υπογραφές κορυφαίων σκηνοθετών και φήμη που κρατάει δεκαετίες, εντάσσοντάς τες στα αριστουργήματα της έβδομης τέχνης.

Ξεκινώντας από πολύ παλιά και φτάνοντας στο σήμερα, συναντάμε:

● 1927: «Ταξίδια στο Κονγκό» του Μαρκ Αλεγκρέ. Ο νεαρός τότε εραστής του Αντρέ Ζιντ συνοδεύει τον μεγάλο συγγραφέα στην Αφρική και καταγράφει επί έντεκα μήνες τη Γαλλική Ισημερινή Αφρική.

● 1936: «Νυχτερινό ταχυδρομείο» των Χάρι Ουάιτ και Μπάζιλ Ράιτ, ποιητικό ντοκιμαντέρ που ακολουθεί το νυχτερινό ταξίδι της αμαξοστοιχίας Λονδίνο-Γλασκόβη, με μουσική Μπέντζαμιν Μπρίτεν και στίχους Γ.Χ. Οντεν.

● 1966: «Αν είχα τέσσερις καμήλες» του Κρις Μαρκέρ, αποτελούμενο αποκλειστικά από φωτογραφίες που είχε βγάλει ο σημαντικός καλλιτέχνης-ακτιβιστής στα ταξίδια του σε 24 χώρες και συγχρόνως ένα οδοιπορικό στα γεγονότα που συνταράσσουν τον πλανήτη.

● 1972: «Αναμνήσεις από ένα ταξίδι στη Λιθουανία» του θρύλου του σινεμά Γιόνας Μέκας, που επιστρέφει από τις ΗΠΑ στην ιδιαίτερη πατρίδα του και παραδίδει ένα ντοκιμαντέρ που εντάχθηκε το 2006 στη Βιβλιοθήκη του Αμερικανικού Κογκρέσου για την «πολιτική, αισθητική και ιστορική του σημασία».

● 1989: «Οι Λένινγκραντ Καουμπόις πάνε Αμέρικα» του Ακι Καουρισμάκι, ταινία-σταθμός του αγαπημένου Φινλανδού, για τη «χειρότερη ροκ εν ρολ μπάντα του πλανήτη», που εγκαταλείπει την ερημική τούνδρα στην οποία ζει και περιπλανιέται στην Αμερική.

● 1990: «Route One», magnum opus διάρκειας 255 λεπτών, του μεγάλου Αμερικανού Ρόμπερτ Κρέιμερ, που η δεύτερη πατρίδα του, η Γαλλία, τον εκτίμησε πολύ περισσότερο από την πρώτη. Ενα ταξίδι στις ΗΠΑ της δεκαετίας του ‘80, με στοιχεία μυθοπλασίας, γίνεται ένα ψηφιδωτό των συμπεριφορών σε θέματα φυλής, θρησκείας και ιστορίας.

● 1996: «Ατμαν» της κορυφαίας Φινλανδής ντοκιμενταρίστριας Πίργιο Χονκασάλο. Ενα ταξίδι στις θρησκευτικές πρακτικές της Ινδίας με οδηγό τον παράλυτο Τζαμάνα Λαλ, που για να τιμήσει την πρόσφατα χαμένη μητέρα του ξεκινά ένα προσκύνημα από τις εκβολές του Γάγγη μέχρι τους πρόποδες των Ιμαλαΐων.

● 2000: «Ο σταθμός του τρένου» του Ουκρανού μετρ Σεργκέι Λοζνίτσα, ένα ιδιαίτερο ντοκιμαντέρ σε έναν σταθμό στη μέση του πουθενά, με ανθρώπους που περιμένουν ένα τρένο που ποτέ δεν έρχεται.

● 2006: «Εκεί κάτω», της σπουδαίας Βελγίδας Σαντάλ Ακερμάν, που αυτοκτόνησε το 2015 σε ηλικία 65 ετών. Μέσα από ένα παραθαλάσσιο διαμέρισμα στο Τελ Αβίβ μιλά για την καθημερινότητά της, την οικογένειά της, την εβραϊκή της ταυτότητα και τα παιδικά της χρόνια.

● 2008: «Για τον χρόνο και την πόλη» του Τέρενς Ντέιβις, ένα δοκίμιο-εγκώμιο για το Λίβερπουλ, την πόλη όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε ο μεγάλος αυτός δημιουργός-ποιητής της εικόνας, που από πορτρέτο μιας πόλης γίνεται και δικό του, της νιότης και της έμπνευσής του.

● 2019: «Στα βήματα του Μπρους Τσάτουιν» πορεύεται ο φίλος του, Βέρνερ Χέρτσογκ, από την Ελλάδα στην Παταγονία και την Γκάνα, τιμώντας τρυφερά τον νομάδα ταξιδιωτικό συγγραφέα και ζώντας συναρπαστικές εμπειρίες.