Με έκπληξη διαβάζουμε καθημερινά από τα μέσα ενημέρωσης τις εξελίξεις σχετικά με την αγαστή συνεργασία των υπουργείων Παιδείας & Θρησκευμάτων και Προστασίας του Πολίτη αναφορικά με τον σχεδιασμό για τη φύλαξη των χώρων των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων. Σε πρώτη προσέγγιση και μόνο η συνεργασία των δύο αυτών υπουργείων με στόχο την παραγωγή νομοθετικού πλαισίου είναι αντιφατική και συγκρουσιακή εν τη γενέσει της. Αν όμως προχωρήσει κανείς σε δεύτερο επίπεδο, θα διαπιστώσει εύκολα ότι η συνεργασία αυτή είναι άκρως ανησυχητική.
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Η κυβέρνηση προσπαθεί να πείσει την ελληνική κοινωνία ότι η εγκατάσταση ενός αστυνομικού σώματος στον πανεπιστημιακό χώρο θα πετύχει την εξάλειψη της παραβατικότητας. Υποστηρίζει ότι έτσι θα ενισχυθεί ουσιαστικά το ακαδημαϊκό άσυλο και πιο συγκεκριμένα ο σημαντικότερος πυλώνας του· αυτός της ελεύθερης διακίνησης ιδεών. Για να το πετύχει αυτό επιστρατεύει το ένα και μοναδικό όπλο που διαθέτει, τη δυσφήμηση του ευρύτερου πανεπιστημιακού χώρου μέσω μερίδας των ΜΜΕ. Αυτή τη φορά όμως, η συνταγή για την αντιμετώπιση των «καθημερινών φαινομένων βίας και παραβατικότητας» είναι κάπως διαφορετική και ίσως και λίγο επικίνδυνη.
Τα δύο αρμόδια υπουργεία συνεργάζονται για την ίδρυση ενός ειδικού σώματος της ΕΛ.ΑΣ. το οποίο θα στελεχώνεται από αστυνομικούς με πεδίο δράσης τους χώρους των πανεπιστημιουπόλεων, ενώ το μέτρο θα εφαρμοστεί πιλοτικά στα «σημαντικά κέντρα ανομίας και παραβατικότητας» στην Αθήνα (ΕΚΠΑ, ΕΜΠ, ΟΠΑ), στη Θεσσαλονίκη (ΑΠΘ) και στην Πάτρα (Πανεπιστήμιο Πατρών). Οι σχετικές πληροφορίες που διαρρέουν στα ΜΜΕ είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές και δυστυχώς κλιμακώνονται καθώς βαίνουμε προς την ψήφιση του νομοσχεδίου. Αρχικά διέρρευσαν εικόνες των στολών, για να προετοιμαστεί η κοινή γνώμη ότι πρόκειται για μια ιδιότυπη μορφή φύλαξης, με ρουχισμό που παραπέμπει στη στολή της δημοτικής αστυνομίας. Στη συνέχεια η αρμόδια υπουργός ανέφερε ότι θα μπορούν να δρουν προληπτικά -με ό,τι μπορεί να σημαίνει αυτό-, ενώ στο «Βήμα» (17.1.2021) δημοσιεύθηκε ότι «…εντός του κτιρίου των φρουρών των Πανεπιστημίων θα υπάρχουν όπλα αν χρειαστούν σε περιπτώσεις επίθεσης κ.λπ.». Αραγε είναι ενήμερες η πανεπιστημιακή κοινότητα και οι οικογένειες των φοιτητών ότι σχεδιάζεται να υπάρχουν αποθήκες οπλισμού στους πανεπιστημιακούς χώρους;
Το θέμα της φύλαξης των χώρων και των κτιρίων των πανεπιστημιουπόλεων είναι πράγματι ένα ζήτημα που απασχολεί την εκάστοτε διοίκηση των ιδρυμάτων αλλά και τους εργαζομένους. Ας μην ξεχνάμε όμως κάποιους βασικούς λόγους που αυτό δημιουργήθηκε. Ας μην ξεχνάμε ότι το 2013 ανακοινώθηκε ένας αριθμός 1.349 υπαλλήλων των ΑΕΙ της χώρας, οι οποίοι θα έμπαιναν σε καθεστώς διαθεσιμότητας (χρησιμοποιώντας τον αποκρουστικό χαρακτηρισμό ότι πρόκειται για «λίπος» των ιδρυμάτων). Μεταξύ των ειδικοτήτων, φύλακες και νυχτοφύλακες. Για τα πιλοτικά ιδρύματα που αναφέρθηκαν παραπάνω, οι διαθεσιμότητες αριθμούσαν 498 για το ΕΚΠΑ, 399 για το ΕΜΠ, 169 για το ΑΠΘ, 118 για το Πανεπιστήμιο Πατρών και 35 για το ΟΠΑ. Αραγε θυμάται κανείς ότι ο αρμόδιος υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης το διάστημα 2013-2015, υπεύθυνος για την υλοποίηση των πολιτικών διαθεσιμότητας, ήταν ο σημερινός πρωθυπουργός;
Οσον αφορά τον αριθμό του προσωπικού της ΕΛ.ΑΣ. που θα στελεχώσει το νέο αστυνομικό σώμα, αυτός προγραμματίζεται να είναι στα 1.000 άτομα, ενώ δεν διασαφηνίζεται αν το νούμερο αυτό θα αφορά μόνο την πρώτη φάση των πέντε πιλοτικών ιδρυμάτων που αναφέρθηκαν πιο πάνω. Εδώ θα είχε ενδιαφέρον να αντιπαραθέσουμε το προηγούμενο στοιχείο με την ανακοίνωση της Συγκλήτου του ΕΜΠ στις 15.10.2020, σύμφωνα με την οποία οι νέες θέσεις μελών ΔΕΠ που δόθηκαν από το υπουργείο υπολείπονται σημαντικά του αριθμού των 36 που κενώθηκαν λόγω αφυπηρέτησης το έτος 2019.
Ας μη γελιόμαστε. Η ανησυχία της κυβέρνησης δεν είναι ούτε η εξασφάλιση της «εννόμου τάξεως» ούτε η ελεύθερη διακίνηση ιδεών στο ελληνικό Πανεπιστήμιο. Η ανησυχία της κυβέρνησης είναι το γεγονός ότι ο ακαδημαϊκός χώρος είναι συνυφασμένος με τις διαδικασίες ζύμωσης ιδεών και αμφισβήτησης οι οποίες ανθούν ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης. Μόνο που επιβάλλοντας αστυνομοκρατία εντός του πανεπιστημιακού χώρου, ουσιαστικά βάλλει κατά της ίδιας της δημοκρατίας. Και το τελευταίο είναι πλέον η μεγάλη ανησυχία της ακαδημαϊκής κοινότητας.
* αναπληρωτής καθηγητής, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο
