Εννέα μήνες μετά την εσπευσμένη και αδιαφανή δημιουργία της νέας δομής προσφύγων στη Μαλακάσα, η κατάσταση παρουσιάζει τραγικές ελλείψεις και οι συνθήκες ζωής είναι απελπιστικές.
Στα μέσα Απριλίου, ο μετακλητός προϊστάμενος της τεχνικής υπηρεσίας του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, ορκισμένος σαμαρικός Αριστείδης Ματιάτος, ενέκρινε, πριν δημοσιευτεί το ΦΕΚ διορισμού του, περίπου 4,5 εκατομμύρια ευρώ για τη διαμόρφωση και συντήρηση της νέας δομής στη Μαλακάσα μέσω διαδικασίας διαπραγμάτευσης με συμμετοχή μόνο μιας εταιρείας, στην ουσία με απευθείας ανάθεση. Επιβλέπων μηχανικός των έργων ορίστηκε άλλος μετακλητός της τεχνικής υπηρεσίας, ο Απόστολος Ζέρμας (βλ. «Δεξί χέρι Μηταράκη ο μετακλητός επιβλέπων μηχανικός των έργων στη Μαλακάσα», «Εφ.Συν.», 5/6/2020).
Σήμερα, η εικόνα της δομής δημιουργεί ανησυχία όχι μόνο για τις συνθήκες που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι που ζουν εκεί, αλλά και για τις συνθήκες στις άλλες νέες δομές που κατασκεύασε ή σχεδιάζει το υπουργείο με απευθείας αναθέσεις και έκτακτη χρηματοδότηση από την Ε.Ε., όπως η δομή στη Σιντική Σερρών και οι νέες δομές σε Σάμο, Κω και Λέρο.
Εχουν περάσει επτάμισι μήνες από τις μεγαλόστομες εξαγγελίες του υπουργού Νότη Μηταράκη στις αρχές Ιουνίου ότι η νέα δομή θα ήταν η «πρώτη ελεγχόμενη» δομή της χώρας και ότι τις επόμενες εβδομάδες θα τοποθετούνταν ηλεκτρονικό σύστημα εισόδου και εξόδου. Σήμερα, όπως σημειώνει η οργάνωση Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο στην έκθεση «Νέα Μαλακάσα: απάνθρωπη διαβίωση, εννέα μήνες μετά», έχει τοποθετηθεί ειδική πύλη αλλά δεν λειτουργεί.
Η ολοκλήρωση των έργων διαμόρφωσης της δομής είχε πάρει παράταση για τις αρχές Οκτωβρίου και στη συνέχεια για τις 4 Ιανουαρίου, προκειμένου μεταξύ άλλων να υπάρξει συμμόρφωση με τις προδιαγραφές πυρασφάλειας. Αυτό σημαίνει ότι η δομή εξακολουθεί να λειτουργεί χωρίς προδιαγραφές, γεγονός που εγείρει μείζον ζήτημα ασφάλειας, καθώς δεν έχουν προβλεφθεί έξοδοι κινδύνου.
Δεν πρόκειται για τη μοναδική έλλειψη. Κάθε άλλο. Αντιπροσωπεία του ΣΥΡΙΖΑ με επικεφαλής τον αρμόδιο τομεάρχη Γιώργο Ψυχογιό είχε επισκεφθεί τη δομή τον Ιούλιο και είχε υπογραμμίσει «πως σε καμία περίπτωση οι υπάρχουσες υποδομές δεν δικαιολογούν τα 4,5 εκατομμύρια ευρώ που δόθηκαν». Τότε οι άνθρωποι ήταν εκτεθειμένοι στον καυτό ήλιο, σήμερα στο ψύχος, τη βροχή και την υγρασία.
Γεννήτριες
Οι τελευταίες βροχές έκαναν ορισμένες από τις 130 σκηνές να πλημμυρίσουν, το ίδιο και τα αυτοσχέδια τελείως ακατάλληλα καταλύματα που έχουν αναγκαστεί να δημιουργήσουν οι φιλοξενούμενοι, που ανέρχονται σε περίπου χίλιους. Για να προστατευτούν, τους δόθηκε εντέλει νάιλον ώστε να καλύψουν τις σκηνές, αλλά δεν λύθηκε το πρόβλημα με το κρύο και την υγρασία. Εν αναμονή οριστικής ηλεκτροδότησης, οι άνθρωποι επαφίενται σε γεννήτριες που δεν επαρκούν για τις ανάγκες. «Ζεσταινόμαστε στη φωτιά, μαγειρεύουμε στη φωτιά. Δεν μπορούμε να φορτίσουμε τα τηλέφωνά μας. Δεν έχουμε φως. Κάλυψα το μωρό μου σε ένα σακάκι και δεν μπορώ να το βγάλω λόγω του κρύου. Βράζω νερό στη φωτιά για να το πλύνω. […] Το δέρμα του γίνεται μπλε από το κρύο», αναφέρει στην οργάνωση η Αΐντα, που μένει στη δομή.
Δεν υπάρχει πρόσβαση σε ασύρματο ίντερνετ, ούτε κοινόχρηστοι χώροι για τη φόρτιση τηλεφώνων και συσκευών, ούτε χώροι ψυχαγωγίας για τα παιδιά. Από τα 283 παιδιά, τα 114 έχουν γραφτεί σε σχολείο αλλά κανένα δεν μπορεί να πάει, γιατί δεν υπάρχουν υπηρεσίες μεταφοράς και η πόλη της Μαλακάσας απέχει σχεδόν 3 χιλιόμετρα με δύσβατο και επικίνδυνο οδικό δίκτυο. Λόγω της έλλειψης υποδομών, είναι αδύνατη η συμμετοχή τους σε τηλεκπαίδευση. Τα παιδιά παρακολουθούν μόνο κάποια άτυπα μαθήματα από τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης.
Την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη την παρέχει ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός και σημειώνονται σημαντικές ελλείψεις σε φάρμακα και στο σύστημα παραπομπής σε γιατρό. Επισκέψεις δεν επιτρέπονται, η είσοδος και έξοδος απαγορεύεται μετά τις 7 το βράδυ, αλλά και το πρωί οι άνθρωποι ζουν εγκλωβισμένοι σε κατάσταση ημιαπομόνωσης, καθώς δυσκολεύονται να μετακινηθούν έστω και για όσα επιτρέπουν τα μέτρα καραντίνας. Η μετακίνηση με συγκοινωνία κοστίζει 8 ευρώ, κόστος δυσβάσταχτο για την πενιχρή οικονομική ενίσχυση όσων ζητούν άσυλο.
Οπως σημειώνουν πρόσφυγες στην Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο, δεν είναι σπάνιες οι διενέξεις για πρόσβαση στα ντους, οι συμπλοκές μεταξύ διαφορετικών εθνικών ομάδων και οι καταγγελίες για σεξουαλική παρενόχληση, που κάνουν τις συνθήκες ιδιαίτερα ανασφαλείς, ιδιαίτερα για τις γυναίκες και τα παιδιά.
«Βλέπω τρομακτικά πράγματα εδώ. Δεν νιώθω ασφάλεια να βγω από τη σκηνή… Νιώθουμε σαν να βρισκόμαστε σε μια ζούγκλα όπου ο ένας τρώει τον άλλο», αναφέρει η Νουρ.
