Η επίσκεψη του Σαντάμ Χαφτάρ στην Αθήνα σηματοδοτεί ακόμη ένα βήμα στην προσπάθεια εμβάθυνσης των σχέσεων της Ελλάδας με την Ανατολική Λιβύη, σε μια περίοδο κατά την οποία οι γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, το μεταναστευτικό και οι ενεργειακοί σχεδιασμοί βρίσκονται στο επίκεντρο των διπλωματικών διεργασιών.
Ο υπαρχηγός της Γενικής Διοίκησης του Λιβυκού Εθνικού Στρατού και γιος του ισχυρού άνδρα της Ανατολικής Λιβύης, στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, πραγματοποίησε την πρώτη του επίσκεψη στην ελληνική πρωτεύουσα, όπου είχε διαδοχικές συναντήσεις με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη και τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η επίσκεψη αποτελεί συνέχεια της εντατικοποίησης των επαφών Αθήνας-Βεγγάζης, μετά τη δεύτερη επίσκεψη του Ελληνα υπουργού Εξωτερικών στη Βεγγάζη στις 28 Μαρτίου. Κοινός τόπος της συνάντησης ήταν ότι η γεωγραφική εγγύτητα των δύο χωρών και η εξαιρετικά ευάλωτη διεθνής γεωπολιτική συγκυρία καθιστούν αναγκαία την οικοδόμηση μιας αμοιβαία επωφελούς συνεργασίας προς όφελος της σταθερότητας, της ασφάλειας και της ευημερίας στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκε η οικονομική συνεργασία, με έμφαση στις επενδύσεις και στον τομέα της ενέργειας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στο μεταναστευτικό ζήτημα, καθώς οι αυξημένες ροές από τις λιβυκές ακτές προς την Κρήτη και τη Γαύδο αποτελούν κοινή πρόκληση για τις δύο πλευρές.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, συμφωνήθηκε η περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας με στόχο τον περιορισμό της παράτυπης μετανάστευσης, ενώ επιβεβαιώθηκαν η συνέχιση των προγραμμάτων εκπαίδευσης στελεχών της λιβυκής ακτοφυλακής στην Ελλάδα και η προετοιμασία νέων δράσεων παροχής τεχνογνωσίας.
Θαλάσσιες ζώνες
Στις συνομιλίες τέθηκε επίσης το ζήτημα των θαλάσσιων ζωνών. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης επανέλαβε ότι στρατηγική προτεραιότητα της Αθήνας παραμένει η οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης με τη Λιβύη, στη βάση του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας και της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Ωστόσο, παρά τη σαφή βελτίωση των σχέσεων Αθήνας-Βεγγάζης, οι διπλωματικές και πολιτικές πραγματικότητες στη Λιβύη εξακολουθούν να θέτουν σημαντικούς περιορισμούς. Το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραμένει ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο και σε μεγάλο βαθμό ταμπού ζήτημα για το πολιτικό σύστημα της χώρας, κυρίως για τις δυνάμεις και τους θεσμούς που συνδέονται με τη Δυτική Λιβύη και την Τρίπολη. Ως εκ τούτου, το συγκεκριμένο αγκάθι δύσκολα μπορεί να ξεπεραστεί στο άμεσο μέλλον, παρά τη διάθεση για διάλογο που καταγράφεται σε επιμέρους επίπεδα. Η δυσκολία αυτή εντείνεται από το γεγονός ότι η Λιβύη παραμένει πολιτικά και θεσμικά διαιρεμένη, ενώ βρίσκεται σε μια παρατεταμένη διαδικασία αναζήτησης συνολικής πολιτικής λύσης που θα μπορούσε να οδηγήσει σε σταθερούς και ενιαίους κρατικούς θεσμούς.
Μέχρι να διαμορφωθεί ένα τέτοιο πλαίσιο, οι όποιες συζητήσεις για οριστικές διευθετήσεις σε ζητήματα θαλάσσιων ζωνών αναμένεται να προχωρούν με αργούς και προσεκτικούς ρυθμούς. Σε αυτό το πλαίσιο, όπως τονίζουν οι διπλωματικές πηγές από τη συνάντηση, εντάσσεται και ο ρόλος της Ελλάδας ως αξιόπιστου συνομιλητή στην Ε.Ε. και στο ΣΑΗΕ. Μάλιστα, ο υπουργός Εξωτερικών επανέλαβε τη θέση της Ελλάδας για ενιαία και ισχυρή Λιβύη, χωρίς επεμβάσεις τρίτων.
