«Καμπανάκι» του ΟΟΣΑ για τη συμφωνία φορολόγησης των διαδικτυακών κολοσσών

Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης καλεί τις ηγέτιδες χώρες της παγκόσμιας οικονομίας να καταλήξουν σε συμφωνία ενιαίας φορολόγησης των τεχνολογικών κολοσσών για το σύνολο της παγκόσμιας δραστηριότητάς τους. Το περιεχόμενο της συμφωνίας που επιδιώκει ο ΟΟΣΑ μέσα από πολύπλευρες και πολύμηνες διαπραγματεύσεις θα δεσμεύει τις GAFA (Google, Amazon, Facebook, Apple) να πληρώνουν ένα ποσοστό φόρου επί των συνολικών τους κερδών σε όσες χώρες δραστηριοποιούνται, ακόμη και αν δεν διατηρούν την έδρα τους εκεί. 

Οι κερδισμένοι και οι… χαμένοι

Αυτό θα τις εμποδίζει να διαφεύγουν των φορολογικών τους υποχρεώσεων με την τοποθέτηση της έδρας τους σε φορολογικούς παραδείσους (βλ. Ιρλανδία κλπ), ουσιαστικά δεσμεύοντάς φορολογικά τα υπερκέρδη από τις πωλήσεις τους σε άλλες χώρες. Θα δίνει δε τη δυνατότητα στο κάθε κράτος να παίρνει ένα μέρος από τα κέρδη αυτά μέσω φορολογίας, ανακόπτοντας την αλόγιστη κερδοφορία τους. Παράλληλα, θα θεσπίζει έναν ελάχιστο παγκόσμιο φορολογικό συντελεστή που θα μπορούσε να καθοριστεί στο 12,5%.

Έτσι, κερδισμένοι από αυτή την ιστορία θα βγουν μεγάλοι «παίχτες» όπως οι ΗΠΑ, Κίνα, Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, αλλά και μικροί, δηλαδή αναπτυσσόμενες χώρες. Από την άλλη, θα βγουν χαμένοι οι τεχνολογικοί κολοσσοί, αλλά και οι χώρες με ρυθμιστικό πλαίσιο χαμηλού φορολογικού συντελεστή. 

Η υπογραφή της συμφωνίας και η εφαρμογή των κανονισμών της για ψηφιακή φορολόγηση και για τον προτεινόμενο ελάχιστο παγκόσμιο φόρο, εκτιμάται ότι θα φέρει παγκόσμια αύξηση φορολογικών εισφορών από το εταιρικό εισόδημα στα κρατικά ταμεία, περίπου 1,9-3,2% ή 50-80 δισεκατομμύρια ετησίως. Βέβαια, το ποσό μπορεί να αγγίξει και τα 100 δισ. αν συνυπολογιστεί ο υπάρχον ελάχιστος φόρος των ΗΠΑ στα υπερεθνικά κέρδη, που αποτελεί το 4% της παγκόσμιας φορολογίας του εταιρικού εισοδήματος. Και σε κάθε περίπτωση, η έκβαση αυτή δεν θα κάμψει μακροπρόθεσμα την παγκόσμια ανάπτυξη, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ.

Ιστορική τομή σε ένα 100ετες φορολογικό σύστημα

Η πρόταση του ΟΟΣΑ αποτελεί στην ουσία ιστορική τομή σε ένα φορολογικό σύστημα που ισχύει από το 1920 και δεν «επαρκεί για την εξασφάλιση μιας δίκαιης κατανομής φορολογικών δικαιωμάτων σε έναν κόσμο αυξανόμενης παγκοσμιοποίησης», στοχεύοντας να δημιουργήσει ένα «σταθερό» παγκόσμιο εταιρικό φορολογικό σύστημα, αντάξιο της εποχής του ψηφιακού εμπορίου, όπως υποστηρίζει. Αξίζει να σημειωθεί, ότι οι πιέσεις για την επίσπευση της λήψης της συμφωνίας αυξήθηκαν με το ξέσπασμα της πανδημίας της COVID-19, όπου οι εθνικές οικονομίες είδαν τα ταμεία τους να αδειάζουν. 

«Το ποτήρι είναι μισογεμάτο: το πακέτο είναι σχεδόν έτοιμο αλλά μας λείπει μια πολιτική συμφωνία», ανέφερε ο Πασκάλ Σεντ-Αμάνς, ο επικεφαλής της ψηφιακής πολιτικής του ΟΟΣΑ. «Η Covid έχει προκαλέσει καθυστέρηση και είμαστε σχεδόν εκεί και υπάρχει η βούληση να ολοκληρώσουμε γρήγορα», διαβεβαίωσε, ωστόσο, διευκρινίζοντας ότι η διαδικασία που ξεκίνησε το 2013, μπορεί να στεφθεί με επιτυχία έως τα μέσα του 2021.

Η πρόταση του ΟΟΣΑ θα κατατεθεί την Τετάρτη στους υπουργούς Οικονομικών του G20, ώστε να καταρτιστεί μια τελική συμφωνία δέσμευσης των μεγάλων οικονομιών για να εκκινήσει η διαδικασία εφαρμογής. Όμως, η έλευση της πανδημίας και η επιλογή των ΗΠΑ να αναστείλουν Το ξέσπασμα της παγκόσμιας κρίσης της Covid-19και η απόφαση των ΗΠΑ τον Ιούνιο να αναστείλουν τη συμμετοχή τους σε αυτές τις συζητήσεις έως τις προεδρικές εκλογές της έχουν «τρενάρει» τις συζητήσεις, ανακόπτοντας τα σχέδια του Οργανισμού για επίτευξη συμφωνίας μέχρι το τέλος του 2020. Όπως δείχνουν τα στοιχεία, μια συμφωνία είναι πιθανότερο να κλειστεί στα μέσα του ’21.

Φόβοι για εμπορικό πόλεμο

Το γεγονός της μη λήψης μίας ενιαίας συμφωνίας μεταξύ των 137 χωρών-μελών του Οργανισμού συνεχίζει να αναπαράγει το καθεστώς μονομερών και αυτόβουλων ρυθμίσεων ψηφιακής φορολόγησης των GAFA από το κάθε κράτος. Οι πρωτοβουλίες αυτές εγκυμονούν τον κίνδυνο ενός ανοιχτού παγκόσμιου εμπορικού πολέμου, με τα «προεόρτια» των απειλών των ΗΠΑ για κυρώσεις απέναντι στη Γαλλία ως χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Η Γαλλία, η οποία τον Ιούλιο του 2019 εφάρμοσε πρώτη φορολογικές ρυθμίσεις για εισφορά του 3% από τις πωλήσεις των αμερικανικών με αναδρομική ισχύ από την 1η Ιανουαρίου, αναγκάστηκε να ανακαλέσει υπό τη σκιά του ξεσπάσματος εμπορικού πολέμου από μεριάς της κυβέρνησης Τραμπ. Παρόλα αυτά, έχει προειδοποιήσει ότι, αν δεν επιτευχθεί συμφωνία παγκόσμιας φορολόγησης των GAFA μέχρι το τέλος του 2020, θα επανεισάγει τη ρύθμιση. Φυσικά, το παράδειγμά της έχουν ακολουθήσει η Βρετανία με φορολογικό συντελεστή 2%, αλλά και άλλες δυτικές χώρες.

«Πρέπει να πετύχουμε μια συμφωνία», δήλωσε ο Άνχελ Γκουρία, επικεφαλής του ΟΟΣΑ. Ένας εμπορικός πόλεμος «είναι το τελευταίο πράγμα που θέλουμε αυτή τη στιγμή, την περίοδο του COVID. Ήδη ξέρουμε πόσο κοστίζει στην ακεραιότητα του κόσμου η ύπαρξη εμπορικών εντάσεων», συμπλήρωσε.

Από τη μεριά τους, οι ΗΠΑ αποδέχονται μεν την συζήτηση για την κατάληξη σε μια διεθνή συμφωνία για το φορολογικό σύστημα, ισχυρίζονται δε ότι οι διατάξεις της είναι μεροληπτικές, αφού στοχεύουν σχεδόν αποκλειστικά στην οικονομική δραστηριότητα αμερικανικών πολυεθνικών.

Πάντως, «στην περίπτωση του χειρότερου σεναρίου ενός γενικευμένου εμπορικού πολέμου, οι επιπτώσεις στο παγκόσμιο ΑΕΠ θα προκαλέσουν μια συρρίκνωσή άνω του 1%, τόνισε ο ΟΟΣΑ.

Με πληροφορίες από: ΑΠΕ-ΜΠΕ, REUTERS, BBC, FINANCIAL TIMES