«Στη σύγχρονη εποχή έχει επικρατήσει ως τάση μια ψευδεπίγραφη έννοια της αυθεντικότητας που στην ουσία προσιδιάζει σε έναν ναρκισσιστικό ερωτισμό, έναν ηδονικό ατομικισμό, μια πολιτισμική και κοινωνικό-πολιτική παθογένεια, όπου το είναι δεν έχει παραδοθεί μόνο στο έχειν αλλά και, πρωτίστως, στο φαίνεσθαι… Η ευτυχία ιδωμένη ως ένα ιδεώδες που αποτελεί σκοπό καθαυτόν μοιάζει υπερεκτιμημένη.
Η παθογένεια της διαρκούς οικοδόμησης μιας μορφής ευτυχίας, που στην ουσία καθορίζει την αυτοεικόνα μας, εγκλωβίζεται απλώς σε έναν ψυχαναγκασμό της διαρκούς επικοινώνησης αυτής». Διαβάζω το βιβλίο «Αυθεντικότητα και αυτονομία» (Εκδόσεις Κείμενα) του Νίκου Ερηνάκη. Και χαίρομαι πολύ που «σκάει» μια καινούργια γενιά Ελλήνων καθηγητών φιλοσοφίας που αναλύει τα θέματα της εποχής μας και παράγει έναν φιλοσοφικό λόγο που είναι σε διάλογο με την κοινωνία.
Ο Ν. Ερηνάκης είναι διδάκτωρ Φιλοσοφίας των Πανεπιστημίων του Λονδίνου και της Οξφόρδης και στο βιβλίο αυτό επιχειρεί να «απαντήσει» στο πρωταρχικό υπαρξιακό φιλοσοφικό ερώτημα: τι είμαστε και τι θα θέλαμε να γίνουμε. Με την «εισβολή» των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και τη «θεοποίηση» της εικόνας η ερώτηση κάνει μια φαινομενικά απλή απάντηση να μοιάζει σαν την αναζήτησή του «ιερού δισκοπότηρου» της ύπαρξής μας. Πόσο αυτόνομοι και αυθεντικοί μπορούμε πραγματικά -ή μας επιτρέπεται- να είμαστε;
Είναι το διαδίκτυο πρόοδος ή πρόκειται για μια πλανητική «φάρμα ζώων»; Η ελευθερία μοιάζει να είναι η οδός. «Τα πρόσωπα μπορούν να δημιουργήσουν τον εαυτό τους. Ωστόσο η ιδέα του να “είναι κάποιος αληθινός ως προς τον εαυτό του” παραμένει άμεσα καθοριστική. Δεν υπάρχει κάποιο ουσιώδες νόημα το οποίο πρέπει να ανακαλύψουμε προκειμένου να είμαστε αληθινοί με τον εαυτό μας, αλλά παρά ταύτα ο εαυτός υπάρχει και εμείς οφείλουμε να είμαστε αληθινοί προς αυτόν».
Στάθηκα για ώρα σκεπτόμενη ένα συμπέρασμα του Κίρκενγκαρντ που περιέχεται στο βιβλίο: Ο μεγαλύτερος κίνδυνος, αυτός της απώλειας του εαυτού, μπορεί να λάβει χώρα μες στον κόσμο ανύποπτα, σαν να μην ήταν τίποτα· κάθε άλλη απώλεια, ένα χέρι, ένα πόδι, πέντε δεκάρες, μια γυναίκα κ.λπ. είναι βέβαιο ότι θα γίνει αντιληπτή.
Σκέφτομαι αν είναι δυνατόν να χάνουμε ολοένα τον εαυτό μας μέσα στην εποχή της συνεχούς κίνησης, του απεριόριστου αριθμού πληροφοριών, του ατελείωτου «σκρολαρίσματος» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Φαντάζει τρομακτικό. Και να, έρχεται στο μυαλό μου κι αυτό που είπε ο Στάινμπεκ: «Θα εκδικηθώ τον εαυτό μου με τον πιο βάναυσο τρόπο που μπορείς να φανταστείς. Θα τον ξεχάσω». Νιώθω όλο και πιο πολύ πως τελικά το να είσαι ο εαυτός σου σε έναν κόσμο που διαρκώς αλλάζει μοιάζει να είναι ένα μεγάλο κατόρθωμα.
