Ηλεκτρικά και μαγνητικά φαινόμενα είχαν ήδη παρατηρηθεί από την αρχαιότητα, ωστόσο έπρεπε να φτάσουμε στην εποχή του Διαφωτισμού και των επιστημονικών επαναστάσεων για να μελετηθούν συστηματικότερα. Η μελέτη τους οδήγησε στη διατύπωση της Κλασικής Ηλεκτρομαγνητικής Θεωρίας του Κλερκ Μάξγουελ το 1864: τα φαινόμενα αυτά ενοποιήθηκαν, πλέον θεωρούνται οι δύο αλληλένδετες όψεις του ίδιου νομίσματος και αποκαλύφθηκε ότι το φως είναι ένα είδος ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας.
Αναμφίβολα, η μετέπειτα ανακάλυψη μεθόδων τιθάσευσης και πρακτικής εκμετάλλευσης της ηλεκτρικής ενέργειας άλλαξε την πορεία της ανθρωπότητας. Μπορούμε να μετατρέψουμε τη νύχτα σε μέρα με το πάτημα ενός διακόπτη. Οι τρόποι παραγωγής στην οικονομία επανασχεδιάστηκαν και οι κοινωνικές αλλαγές που επήλθαν ήταν τεράστιων διαστάσεων και διαπέρασαν κάθε πολιτικό σύστημα. «Σοσιαλισμός ίσον σοβιέτ συν εξηλεκτρισμός», διαμήνυε ο Λένιν 100 χρόνια πριν, στις αρχές της Οκτωβριανής Επανάστασης.
Οταν αργότερα ανακαλύφθηκε μια ακόμα ισχυρότερη πηγή ενέργειας, η πυρηνική, ένα από τα βασικά «επιχειρήματα» για τη δημιουργία σταθμών πυρηνικής ενέργειας για την παραγωγή ηλεκτρισμού ήταν ότι το κόστος παραγωγής θα μειωνόταν σε τέτοιο βαθμό, ώστε θα ήταν οικονομικά ασύμφορο να εγκατασταθούν μετρητές κατανάλωσης, να εκδίδονται λογαριασμοί κ.λπ. Προπαγανδιζόταν δηλαδή ότι η παροχή ρεύματος θα είναι δωρεάν, εφ’ όρου ζωής. Εκ των υστέρων αποδείχθηκε ότι επιχειρήματα σαν αυτό προτάθηκαν απλά και μόνο για να κατευνάσουν την κοινή γνώμη, η οποία ήταν θορυβημένη (και σε κάποιες περιπτώσεις εξεγερμένη) ενάντια όχι μόνο στην εγκατάσταση πυρηνικών σταθμών για ειρηνικούς σκοπούς, αλλά και στην πραγματοποίηση πυρηνικών δοκιμών και στον ανταγωνισμό ανάπτυξης πυρηνικών όπλων ο οποίος ήταν οξύτατος κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.
«Ο “πολιτισμός” σας καταρρέει με μια διακοπή ρεύματος», ήταν ένα από τα συνθήματα που παλαιότερα αντικρίζαμε γραμμένα στους τοίχους διαφόρων κτιρίων, ακόμα και σε ανύποπτα μέρη. Φτάνοντας στο σήμερα, μεσούσης της πανδημίας, της ολοφάνερης πλέον ανεπάρκειας του παγκόσμιου πολιτικού προσωπικού να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της τρέχουσας κατάστασης αδυνατώντας να αρθεί στο ύψος των περιστάσεων, ερχόμαστε αντιμέτωποι με το περιστατικό ενός πατέρα που παρακαλούσε υπάλληλο ιδιωτικής εταιρείας παροχής ηλεκτρικού ρεύματος να μη διακόψει τη σύνδεση, γιατί εκείνη την ώρα το παιδί του έκανε μάθημα.
Αυτή είναι η κοινωνία μας όπως την κατάντησαν οι κυβερνώντες της. Ευτυχώς, η διακοπή δεν έγινε καθώς, έστω και την ύστατη ώρα, βρέθηκαν κάποιοι που με πνεύμα αλληλεγγύης συγκέντρωσαν το οφειλόμενο ποσό για να πληρωθεί ο λογαριασμό που εκκρεμούσε. Ο μαθητής συνέχισε το μάθημά του. Ας αναρωτηθούμε αν πήραμε κι εμείς το δικό μας ως άλλοι «ήρωες με παντούφλες». Φως. SOS.
* (Ph.D.)2, αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης
