Η εφαρμογή των αποφάσεων της Δικαιοσύνης

Οι πολίτες εφαρμόζουν τις αποφάσεις των δικαστηρίων (ποινικές, αστικές, διοικητικές, εκόντες άκοντες, στο πλαίσιο των συνταγματικών προβλέψεων και των συναδόντων προς το Σύνταγμα σχετικών νόμων (κωδίκων) με αναγκαστική εκτέλεση (κατασχέσεις, πλειστηριασμοί κ.λπ.).

Το πρόβλημα αναφύεται, και μάλιστα ενίοτε με ένταση, όταν πρόκειται για εφαρμογή δικαστικών αποφάσεων, όταν ο ένας διάδικος είναι το Ελληνικό Δημόσιο, δηλονότι η εκτελεστική εξουσία.

Ο μοναδικός σκοπός της επιστήμης είναι να υπηρετεί τον άνθρωπο, ιδίως αυτό προσήκει στην επιστήμη του Δικαίου την οποία καλούνται να εφαρμόσουν οι λειτουργοί του.

Στην πολιτική κατά κανόνα επικρατούν σκοπιμότητες, και μάλιστα με τρόπο ανόητο, βλακώδη ή και απάνθρωπο, που είναι αντίθετες στο Δίκαιο.

Ο πρωθυπουργός αρέσκεται και εναβρύνεται να συγκρίνει τον εαυτό του και την πολιτική του δράση με αυτήν του Ελευθερίου Βενιζέλου, όμως προφανώς διέλαθε την προσοχή του ότι ο μεγάλος εκείνος πολιτικός άνδρας, όταν ιδρύθηκε το Συμβούλιο της Επικρατείας στην Ελλάδα το 1929, στην πανηγυρική ημέρα των εγκαινίων είπε: «Πρώτος εγώ θα σας συγχαρώ αν ακυρώσετε μία πράξη μου».

Ο λόγος αυτός του Ελευθερίου Βενιζέλου αντικατόπτριζε τη μεγάλη συνταγή, το μεγάλο σύμβολο μιας λαμπρής εποχής στην ιστορία του ανθρώπου. Τον είχε πει τον μεγάλο, τον ιστορικό αυτό λόγο, γιατί τον είχε βρει μπροστά του, ως θεμελιώδες παράγγελμα της εποχής, στην οποία ανήκε και στην οποία πίστευε. Τι έγινε όμως όταν ο έλεγχος από προσδοκία απλή, έγινε πράξη; Οταν μετά από λίγους μήνες φάνηκε πως θα ακυρωνόταν ένα βασικό διάταγμά του, ανησύχησε, ενοχλήθηκε πολύ.

Δεν μπορούσε βέβαια να πάρει πίσω τον λόγο του. Ομως προέβη σε μία δήλωση καταπληκτική, που έδειχνε πόσο μεγάλη κλίμακα διέθετε η ευστροφία της σκέψης του. Οπως έγραψε ο Τύπος τότε, είπε: «Αν το Συμβούλιο της Επικρατείας ακυρώσει αυτό το σπουδαίο διάταγμα, η κυβέρνηση θα σκεφθεί αν πρέπει, σεβόμενη την απόφαση του ΣτΕ, να υποβάλει την παραίτησή της στη Βουλή». Βέβαια, πίεση ήταν αυτή, αλλά πίεση αριστοτεχνικά σκεπασμένη με έναν βαθύτατο σεβασμό στα σχήματα του ελέγχου.

Ο καθένας σκεπτόμενος μπορεί να κάνει τη σύγκριση με όσα συντελέστηκαν στην πρόσφατη συνεδρίαση της Βουλής και την κατακρεούργηση της απόφασης του ΣτΕ και μάλιστα με επιχειρήματα που να δημιουργούν ενοχές στους δικαιούχους-συνταξιούχους και να απολήξει η όλη διαδικασία στη σκέψη που διατύπωσε σε ανύποπτο χρόνο ο Pascal: «Η δύναμη χωρίς τη Δικαιοσύνη είναι τυραννική», με δεδομένο ότι σήμερα υπάρχει αυτή η υπέρμετρη, άκριτη και υπερφίαλη επίκληση της δύναμης της πλειοψηφίας, ως οιονεί πανάκειας.

Η δύναμη δεν μπορεί να ενωθεί με τη Δικαιοσύνη με συμβιβασμό. Αν θυσιάσει ένα μέρος της, παύει να είναι Δικαιοσύνη. Ενώ η δύναμη, εάν θυσιάσει ένα μέρος της, δεν παύει να είναι δύναμη. Αυτή η σκέψη όπως διατυπώθηκε από τον ανωτέρω διανοούμενο δεν μπορεί να σημαίνει παρά ότι η δύναμη αναγνωρίζει τη Δικαιοσύνη και υποτάσσεται στη λογική που διέπει τη Δικαιοσύνη, ώστε να υπάρχει αυτοπεριορισμός (Μάνεσης) και να λειτουργεί το Κράτος Δίκαιου.

Οι προβεβλημένοι και οι αφανείς συγκυβερνήτες-συνταγματολόγοι θα έπρεπε να προστατεύσουν τον πρωθυπουργό από το ολίσθημα της αυθαίρετης φαλκίδευσης των αποφάσεων του ΣτΕ, αλλά φαίνεται ότι περί άλλα τυρβάζουν ως συνήθως και τα ΜΜΕ τους επαινούν ως «σπουδαίους» για ήσσονος σημασίας θέματα.

Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας ως πρώην πρόεδρος του ΣτΕ έχει άποψη. Μπορεί να την εκφράσει;

* δικηγόρος, τέως γ.γ. του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης