Η Μόρια σαν εκθεσιακή εμπειρία

Mε δύο νέες καθηλωτικές εκθέσεις το Αυτοκρατορικό Πολεμικό Μουσείο στο Λονδίνο φέρνει τους επισκέπτες πρόσωπο με πρόσωπο με τις πολεμικές συγκρούσεις που συγκλόνισαν τον κόσμο τα τελευταία 100 χρόνια και τα μεταναστευτικά κύματα που ήταν απόρροια τέτοιων βίαιων καταστάσεων. Από τον διωγμό των Εβραίων από τον Χίτλερ, μέχρι τους πρόσφυγες της Συρίας.

H πρώτη έκθεση με τίτλο «Refugees: Forced το Flee», εξερευνά έναν αιώνα προσφυγικών εμπειριών, μέσα από προσωπικές ιστορίες ανθρώπων που εκτοπίστηκαν, τα αντικείμενα που πήραν μαζί τους (ακόμα κι ένα αρκουδάκι, μια παρτιτούρα, παγοπέδιλα, πράγματα που τους θύμιζαν την παλιά τους ζωή), φωτογραφίες, έργα τέχνης, οπτικό και ακουστικό υλικό και άλλα ντοκουμέντα.

Συγκλονιστική, σύμφωνα με τον «Guardian» είναι η εγκατάσταση που παρουσιάζει την κατάσταση των προσφύγων που ζούσαν στον καταυλισμό της Μόριας, στη Λέσβο, πριν καταστραφεί από τη φωτιά. Σε έναν χώρο 30 τετραγωνικών μέτρων, τους τοίχους καταλαμβάνουν τα πλάνα που τράβηξε ο Lewis Whyld, κινηματογραφιστής του CNN, στη Μόρια τον περασμένο Φεβρουάριο και στις αρχές Σεπτεμβρίου. Ιστορίες ανθρώπων που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους αλλά και εκείνων που είναι δίπλα τους για να τους φροντίζουν, ξεδιπλώνονται και περιτριγυρίζουν τους επισκέπτες.

Πρόσφυγες κάθε ηλικίας, στην καθημερινότητά τους, εικόνες που απέχουν πολύ από τις ειδήσεις. «Συχνά βλέπουμε τους πρόσφυγες στην τηλεόραση με μεγάλους τίτλους και μεγάλους αριθμούς. Αλλά ξεχνάμε ότι είναι άνθρωποι που προσπαθούν να συνεχίσουν τη ζωή τους και να είναι ασφαλείς», δηλώνει η επιμελήτρια του μουσείου Iris Veysey. Είναι η σκληρή πραγματικότητα που χτυπάει τον επισκέπτη σαν γροθιά στο στομάχι, αλλά δείχνει και «την ανθρώπινη προσαρμοστικότητα, βλέποντας παιδιά να παίζουν, γυναίκες να φτιάχνουν ψωμί, άντρες να μαζεύονται για να χτίσουν ένα πρόχειρο τζαμί».

Την εμπειρία συμπληρώνει η έκθεση «History οf bombs» στο αίθριο του μουσείου, του ακτιβιστή Κινέζου καλλιτέχνη Αϊ Γουεϊγουέι. Πρόκειται για μια εικαστική εγκατάσταση με αεροπλάνα, κανόνια και κάθε είδους βόμβες –πραγματικές ή σε εκτυπώσεις– που χρησιμοποιήθηκαν κατά καιρούς σε διάφορες συρράξεις. «Το έργο επικεντρώνεται στην ανθρώπινη ικανότητα για καταστροφή», τονίζει ο ίδιος. «Πώς προσπαθούμε να λύσουμε πολιτικές, θρησκευτικές και οικονομικές κρίσεις μέσω της χρήσης εκρηκτικών, ενάντια στη λογική. Σήμερα έχουμε πολλές ακόμα βόμβες με αδιανόητα καταστροφική δύναμη, ικανές να κάνουν τον ανθρώπινο πολιτισμό σκόνη και καπνό».

Φεύγοντας από την έκθεση, οι επισκέπτες μπορούν να κάνουν αίτηση σε ένα κέντρο μετανάστευσης, με συνοροφύλακα τεχνητής νοημοσύνης, ο οποίος θα αποφασίσει αν θα τους δώσει «διαβατήριο» σε έναν νέο φουτουριστικό κόσμο. Μάλλον εκεί οι πρόσφυγες θα έχουν περισσότερες ελπίδες να γίνουν δεκτοί, παρά στις ευρωπαϊκές χώρες.