Νεαρός πήγε στην Ολλανδία ο Βολταίρος· περίπου με το τελείωμα του πρώτου κύκλου σπουδών του. Εργάστηκε ως γραμματέας στην εκεί γαλλική πρεσβεία. Προτού ακόμα αρχίσει να γράφει αυτά που τον έκαναν διάσημο και πρωτοπόρο διαφωτιστή, αλλά και δυσάρεστο μέχρι μίσους σε όσους προτιμούσαν το σκότος αντί του φωτός. «Αφήστε με να πεθάνω με την ησυχία μου!» ζήτησε, στις τελευταίες του στιγμές, από ιερέα που τον πίεζε να του αποσπάσει «ομολογία πίστης».
Σε όσες πηγές μου ήταν προσιτές, φαίνεται πως αυτό ήταν το πρώτο και τελευταίο ταξίδι του στην Ολλανδία, όπου και έμεινε γύρω στα δυο χρόνια. Εκτοτε είχε κάποιες επαφές, με Ολλανδούς εκδότες του (για τους οποίους δεν είχε και την καλύτερη γνώμη ότι διαχειρίζονταν τα δικαιώματά του εντίμως!). Ενώ η γνώμη του για τους Ολλανδούς διανοούμενος της εποχής του (υπόψη, ότι μιλάμε για την εποχή με το μεγάλο ρεύμα του Διαφωτισμού σε έξαρση) κυμαινόταν από ασήμαντους μέχρι λογοκλόπους. Γενικά για την Ολλανδία, πίστευε ότι είναι χώρα σε μια γωνιά της Ευρώπης, πάνω σε βάρκα που σκαμπανεβάζει, έχει θεό το εμπόριο και μπορεί να πουλήσει ακόμα και το νερό και τον αέρα. Η γνώμη τώρα των Ολλανδών για τη χώρα τους: Ο Θεός έκανε τον κόσμο και οι Ολλανδοί την Ολλανδία!
Μην πάμε στο τεράστιο κεφάλαιο της, πρώτης πολυεθνικής στην Ιστορία, Ολλανδικής Εταιρείας Ανατολικών Ινδιών (1600-1800), που ξεκίνησε, ουσιαστικά, την απομύζηση επικρατειών στην περιφέρεια: ληστρική εκμετάλλευση, απάνθρωπος αποικισμός, νοτιοαφρικανικό απαρτχάιντ με τους Μπόερς, συν δουλεμπόριο· από τις πρώτες διδάξασες η Ολλανδία,. Ποιος «λαγός» της Γερμανίας η Ολλανδία («Εφ.Συν.» Σαββατοκύριακου); Μάλλον το αντίθετο συμβαίνει! Ρίχνοντας μαύρη πέτρα πίσω του ο Βολταίρος είπε το ανεπανάληπτο: «Adieu canaux, adieu canards, adieu canaille». «Αντίο κανάλια, πάπιες, κανάγιες»…
