Συντάξεις δύο ταχυτήτων

Μείζον θέμα διάκρισης λόγω ιθαγένειας, που αντιβαίνει την ευρωπαϊκή νομοθεσία και έρχεται σε αντίθεση με τις αρχές και τον Κανονισμό που διέπει τον Συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, ο οποίος οφείλει να υποβοηθά την κινητικότητα των Ευρωπαίων πολιτών, προκύπτει από τη θέσπιση 40ετούς διαμονής στην Ελλάδα για τη χορήγηση της πλήρους εθνικής σύνταξης. Πρόκειται για τη θέση του Συνήγορου του Πολίτη, όπως κοινοποιήθηκε στη γενική γραμματεία Κοινωνικών Ασφαλίσεων, τον διοικητή του ΕΦΚΑ Χρ. Χάλαρη και τη διοικήτρια του ΟΠΕΚΑ Ξ. Παπασταύρου.

Σύμφωνα με την πολυσέλιδη επιστολή των Γιάννη Σ. Κωστή και Καλλιόπης Λυκοβαρδή, βοηθών Συνηγόρων του Πολίτη, τίθεται εν αμφιβόλω η νομιμότητα του περιορισμού 40ετούς διαμονής στη χώρα προκειμένου να καταβληθεί η εθνική σύνταξη σε ξένους υπηκόους. «Ο περιορισμός αυτός προβλέπεται στον νόμο 4387/16 που προβλέπει περικοπή τμήματος της εθνικής σύνταξης κατά 1/40 για κάθε χρόνο που υπολείπεται των σαράντα (40) ετών διαμονής στην Ελλάδα και σύμφωνα με τον Συνήγορο υποβάλλει τους αιτούντες στην απαίτηση μιας οιονεί αδύνατης απόδειξης» αναφέρουν χαρακτηριστικά προσθέτοντας ότι «όσον αφορά τους ομογενείς από την Αλβανία και όσον αφορά το στοιχείο της νομιμότητας της διαμονής τους, θα πρέπει να ληφθούν υπ’ όψιν τα κενά της νομοθεσίας και οι αντιφάσεις των διοικητικών πρακτικών καθ’ όλη τη διάρκεια της δεκαετίας του ’90».

Ειδικότερα για τους «Ευρωπαίους πολίτες, η νομιμότητα της διαμονής τους δεν εξαρτάται από τη χορήγηση άδειας διαμονής, τα δε σχετικά έγγραφα (βεβαίωση εγγραφής και έγγραφο πιστοποίησης μόνιμης διαμονής) έχουν απλώς αποδεικτικό και όχι συστατικό του δικαιώματος διαμονής χαρακτήρα», σημειώνει η Ανεξάρτητη Αρχή.

«Η μείωση της εθνικής σύνταξης βάσει ετών διαμονής αφενός αλλοιώνει την ίδια την οικονομία του κοινωνικοασφαλιστικού συστήματος, συστατικό στοιχείο του οποίου είναι η θεμελίωση δικαιωμάτων βάσει του χρόνου ασφάλισης, αφετέρου οδηγεί σε πολύ χαμηλές συντάξεις στις περιπτώσεις που δεν συμπληρώνονται 40 έτη κατοικίας στην Ελλάδα και ταυτοχρόνως σε πολύ μεγάλες ανισότητες μεταξύ ασφαλισμένων με τον ίδιο χρόνο ασφάλισης και τις ίδιες συντάξιμες αποδοχές».

Η εφαρμογή του διττού αυτού κριτηρίου μείωσης της εθνικής σύνταξης οδηγεί σε διαφορετική μεταχείριση μεταξύ προσώπων τα οποία έχουν καταβάλει εισφορές για τον ίδιο χρόνο ασφάλισης, με μόνο κριτήριο διαφοροποίησης τον χρόνο διαμονής στη χώρα: π.χ. ασφαλισμένος ο οποίος έχει πραγματοποιήσει 20 έτη ασφάλισης και δεν έχει ποτέ ασκήσει το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας θα λάβει πλήρη την εθνική σύνταξη (384 ευρώ), σε αντίθεση με άλλον ασφαλισμένο ο οποίος έχει επίσης πραγματοποιήσει 20 έτη ασφάλισης αλλά δεν είχε διαμείνει 40 έτη στην Ελλάδα κατά την περίοδο αναφοράς του άρθρου 7 παρ. 2 του ν. 4387/2016.

Η Ανεξάρτητη Αρχή συνέταξε την επιστολή αφού προηγουμένως εξέτασε αναφορές ανασφάλιστων πολιτών και σχετικά με τη μη χορήγηση του Επιδόματος Κοινωνικής Αλληλεγγύης Ανασφάλιστων Υπερηλίκων ή τη μείωση του ποσού του επιδόματος που τους χορηγήθηκε από τον ΟΠΕΚΑ εξετάζοντας το ισχύον νομικό πλαίσιο, τόσο από πλευράς εσωτερικού δικαίου όσο και από πλευράς ευρωπαϊκού δικαίου, καθώς και τις σχετικές εγκυκλίους του υπουργείου Εργασίας & Κοινωνικών Υποθέσεων, της ΓΓΚΑ και του ΕΦΚΑ.

Σημειώνεται ότι τροπολογία για την άρση της αδικίας και τη συμμόρφωση σύμφωνα με το πνεύμα του Συνηγόρου του Πολίτη κατέθεσαν 55 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ. Η τροπολογία προβλέπει το δικαίωμα καταβολής εθνικής σύνταξης στους δικαιούχους εφόσον διαμένουν μόνιμα και νόμιμα στην Ελλάδα για τουλάχιστον 15 έτη και εφόσον συμπληρώνουν το προβλεπόμενο όριο ηλικίας καταβολής της σύνταξης.