Εχουμε δει πολλές φορές να εμφανίζεται ένας συμπατριώτης μας δημόσια κι όλος ο κόσμος να σηκώνεται όρθιος και να χειροκροτεί επί πέντε λεπτά; Κι όμως, έγινε. Τη Δευτέρα που μας πέρασε στο Στάδιο, όταν εμφανίστηκε έστω και καθισμένος στο αμαξίδιο ο Μίκης Θεοδωράκης. Προκύπτει ένα ερώτημα λοιπόν: Γιατί τέτοιος ηλεκτρισμός και δόνηση με την εμφάνιση αυτού του μεγίστου Ελληνα; Επειδή είναι ένας σπουδαίος καλλιτέχνης; Μήπως η παρουσία του στην πολιτική τις δεκαετίες του ’40 και του ’60 και μετά πυροδοτεί τη μνήμη μας; Ή, τέλος, μήπως οι αιρετικές του απόψεις σε πολλά θέματα μας γοητεύουν και μας ξεβολεύουν;
Η εκτίμησή μου είναι πως όλα αυτά συνυπάρχουν σε κάτι πιο βαθύ και πιο μεγαλειώδες. Τιμούμε τον άνδρα για τη γενναιότητά του. Σε όλους τους τομείς. Στην τέχνη του, όταν πρώτος τόλμησε να παντρέψει τους ήχους της λαϊκής μας μουσικής με τα λόγια ποιητών που μας ήταν άγνωστοι και θα φάνταζαν δυσπρόσιτοι και φοβιστικοί. Στην πολιτική του δραστηριότητα, τα χρόνια του ’40 και του ’60, οι περιπέτειες της παρανομίας, της Μακρονήσου, της Ικαρίας, των ατέλειωτων εξοριών. Η δημιουργία της Νεολαίας Λαμπράκη που συνδύασε τους αγώνες για δημοκρατία με την παιδεία και τον πολιτισμό. Η αντίσταση στη δικτατορία, οι φυλακίσεις, οι εξορίες ξανά, ο περιορισμός κατ’ οίκον και, τέλος, οι αναρίθμητες συναυλίες διαμαρτυρίας σε όλο τον κόσμο από το 1970 έως το 1974.
Ακολούθησαν οι θέσεις του για την εδραίωση της μεταπολίτευσης, με κραδασμούς, με χλεύη, πολλές φορές και με επιθέσεις. Ηρθε όμως ο χρόνος που όλα τα βαθμολογεί και τα αξιολογεί για να πιστοποιήσει ότι ο λόγος του Θεοδωράκη και κυρίως οι πράξεις του λειτούργησαν συνθετικά για ένα λαό που ρέπει, τρόπον τινά, προς τον διχασμό και την περιχαράκωση. Πολύ σωστά ο Κώστας Γεωργουσόπουλος στην ομιλία του ανέφερε τη λέξη γένος. Ναι. Το γένος υπηρέτησε ο Θεοδωράκης και το εξέφρασε.
Είναι ένα μεγάλο σημείο αναφοράς. Είχα την τιμή να υπάρχω για κάποια χρόνια συνεργάτης του και συνομιλητής του. Είμαι ευγνώμων γι’ αυτό. Και πάνω απ’ όλα ανακάλυψα ότι ο Θεοδωράκης δεν είναι μόνο αυτό που φαίνεται. Είναι ο λυρισμός του και η ευαισθησία του. Είναι όλα καταγεγραμμένα στο έργο του. Υποχρέωσή μας είναι να τα (ξανα)ανακαλύψουμε. Είναι τυχαίο που ενώ ήταν καθηλωμένος στο αμαξίδιο φάνταζε ψηλότερος απ’ όλους;
