Κρίσιμες εκλογές σε υποτονικό κλίμα

Δύο εβδομάδες απομένουν για τη διεξαγωγή του πρώτου γύρου των προεδρικών εκλογών στη Βόρεια Μακεδονία, με τους τρεις υποψηφίους να πραγματοποιούν χθες το πρώτο τους τηλεοπτικό ντιμπέιτ, ενώ στην πρωτεύουσα το προεκλογικό κλίμα είναι πολύ υποτονικό.

Οι πολίτες δείχνουν κουρασμένοι από τις αλλεπάλληλες εκλογικές αναμετρήσεις και την περιπέτεια των συνταγματικών αλλαγών και δείχνουν να τους απασχολούν περισσότερο ζητήματα καθημερινής επιβίωσης. Ελάχιστες είναι οι γιγαντοαφίσες σε κεντρικούς δρόμους των δύο βασικών υποψηφίων, του εθνικού συντονιστή της Βόρειας Μακεδονίας, Στέβο Πεντάροφσκι, ο οποίος υποστηρίζεται από τον κυβερνητικό συνασπισμό των Σοσιαλδημοκρατών και του Αλβανικού κόμματος DUI, και της Γκόρντανα Σιλιάνοβσκα-Ντάβκοβα, η οποία υποστηρίζεται από την αξιωματική αντιπολίτευση, το εθνικιστικό VMRO – DPMNE.

Ο τρίτος υποψήφιος για το προεδρικό αξίωμα, ο καθηγητής Πανεπιστημίου στο Τέτοβο, Μπλέριμ Ρέκα, υποστηρίζεται από τα δύο αντιπολιτευόμενα αλβανικά κόμματα «BESA» και «Συμμαχία για τους Αλβανούς» και δεν έχει ελπίδες να περάσει στον δεύτερο γύρο, ο οποίος θα διεξαχθεί στις 5 Μαΐου.

Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, οι οποίες δεν είναι και πολύ αξιόπιστες, ο Στέβο Πεντάροφσκι έχει ένα προβάδισμα 2-3 μονάδων, με κυβερνητικά στελέχη να εκτιμούν στα Σκόπια πως θα είναι νικητής στον πρώτο γύρο και θα διαδεχτεί τον απερχόμενο πρόεδρο εθνικιστή και αρνητή της Συμφωνίας των Πρεσπών, Γκιόργκε Ιβάνοφ, η πενταετής θητεία του οποίου ολοκληρώνεται στις 12 Μαΐου.

Ο κ. Ιβάνοφ δεν έχει, σύμφωνα με το Σύνταγμα, δικαίωμα να είναι και πάλι υποψήφιος, καθώς έχει εκλεγεί στο ανώτατο αξίωμα της χώρας δύο φορές. Στις προηγούμενες προεδρικές εκλογές που έγιναν τον Απρίλιο του 2014, ο κ. Ιβάνοφ επανεξελέγη πρόεδρος με 55,28% στον δεύτερο γύρο, επικρατώντας του Στέβο Πεντάροφσκι (41,14%). Τότε, οι Σοσιαλδημοκράτες είχαν καταγγείλει πως η εκλογή Ιβάνοφ είχε επιτευχθεί με νοθεία.

Οι επερχόμενες προεδρικές εκλογές έχουν βαρύνουσα πολιτική σημασία και δεν είναι απλά μια ρεβάνς για τον κ. Πεντάροφσκι. Ουσιαστικά θα αποτελέσουν ένα άτυπο νέο δημοψήφισμα για τη Συμφωνία των Πρεσπών και είναι απόλυτη ανάγκη για τον Ζόραν Ζάεφ να εκλεγεί ο υποψήφιος του κυβερνητικού συνασπισμού και να εδραιώσουν οι Σοσιαλδημοκράτες την πολιτική τους ηγεμονία.

Δεύτερος γύρος με παγίδες

Ομως ο δεύτερος γύρος ίσως κρύβει παγίδες που μπορεί να περιπλέξουν το πολιτικό σκηνικό. Για να κερδίσει ο κ. Πεντάροφσκι έχει ανάγκη τις ψήφους των Αλβανών, οι οποίοι δεν έχουν ισχυρό κίνητρο να συμμετέχουν στη διαδικασία. Επίσης, σε περίπτωση που το VMRO – DPMNE εκτιμήσει πως η υποψήφιά του θα χάσει στον δεύτερο γύρο, υπάρχουν ήδη σκέψεις να απέχουν σιωπηλά οι εθνικιστές ψηφοφόροι όπως έκαναν και με το δημοψήφισμα.

Σε αυτή την περίπτωση, ο κ. Πεντάροφσκι θα έχει ως αντίπαλο την αποχή, καθώς για να είναι συνταγματικά έγκυρη η εκλογή του στην προεδρία απαιτείται συμμετοχή 40%. Αν το ποσοστό είναι μικρότερο, τότε χρέη προέδρου θα ασκήσει για ένα εξάμηνο ο Αλβανός πρόεδρος της Βουλής, Ταλάτ Τζαφέρι, και θα επαναληφθούν οι προεδρικές εκλογές.