Μια κορυφαία διάκριση, το Αργυρό Λιοντάρι για τον καλύτερο υποσχόμενο νέο καλλιτέχνη της κεντρικής διεθνούς έκθεσης «May you live in interesting times /Είθε να ζήσεις σε ενδιαφέροντες καιρούς» της 58ης Μπιενάλε της Βενετίας, κέρδισε το Σάββατο το μεσημέρι η 39χρονη Κύπρια Χάρις Επαμεινώνδα. Την είχε επιλέξει ο Ραλφ Ρούγκοφ (διευθυντής της Hayward Gallery του Λονδίνου, πρώτος Βρετανός επιμελητής της Μπιενάλε), όπως και όλους τους συμμετέχοντες στη μοιρασμένη σε Giardini και Arsenale έκθεση.
Η υπερταλαντούχα και με σημαντική ήδη πορεία στην τέχνη Χάριν Επαμεινώνδα ζει και εργάζεται στο Βερολίνο. Γεννήθηκε το 1989 στην Κύπρο, σπούδασε στην Αγγλία, στο Royal College of Art και στο πανεπιστήμιο του Kingston. Το 2007 είχε εκπροσωπήσει την Κύπρο στην Μπιενάλε μαζί με τον Τουρκοκύπριο καλλιτέχνη Μουσταφά Χουλούσι.
Αυτή τη φορά, όμως, εντυπωσίασε την κριτική επιτροπή και κέρδισε ένα από τα λίγα, περιζήτητα βραβεία της Μπιενάλε, χάρη κυρίως στο 30 λεπτών βίντεο «Chimera» (2019), το οποίο, σύμφωνα με το σκεπτικό, «δείχνει ότι το προσωπικό και το ιστορικό μπορούν να συμπυκνωθούν σε έναν ισχυρό, κι όμως χαλαρό, ιστό με πολλαπλά νοήματα».
Τα βραβεία της 58ης Μπιενάλε Βενετίας
Η Χάρις Επαμεινώνδα χρησιμοποιεί «προσεχτικά κατασκευασμένους αστερισμούς από εικόνες, αντικείμενα, κείμενα, σχήματα και χρώματα, που όλα είναι θραύσματα αναμνήσεων, ιστοριών και φανταστικών συνδέσεων». Η βραβευμένη Κύπρια, εκτός από το «Chimera», παρουσιάζει στην Αρσενάλε και την εγκατάσταση μεικτών μέσων VOL. XXVII. 2019, που εμπνέεται από την «Εφεύρεση του Μορέλ» του Αντόλφο Μπιόι Κασάρες.
Aξίζει να θυμηθούμε ότι μια ακόμα Ελληνίδα, που κάνει καριέρα στο εξωτερικό, η αρμενικής καταγωγής Θεσσαλονικιά Αικατερίνη Γεγησιάν, ήταν το 2015, στην 56η Μπιενάλε της Βενετίας, μία από τους 18 Αρμένιους καλλιτέχνες της διασποράς που εξέθεταν στο βραβευμένο με Χρυσό Λιοντάρι Εθνικό Περίπτερο της Δημοκρατίας της Αρμενίας.
Φέτος το Χρυσό Λιοντάρι για το Καλύτερο Εθνικό Περίπτερο πήγε στη Λιθουανία, η οποία με «πειραματικό πνεύμα», όπως τόνισε η κριτική επιτροπή, διάλεξε να παρουσιάσει μια μπρεχτική σύγχρονη όπερα. Το «Sun and Sea» (Marina), ένα πρότζεκτ της σκηνοθέτιδας Rugilė Barzdžiukaitė, σε κείμενο της Vaiva Grainyte και μουσική της Lina Lapelyte, έκανε την πρεμιέρα του το 2017 στην Εθνική Πινακοθήκη Τεχνών της Βίλνας, αλλά ειδικά για την Μπιενάλε μεταφράστηκε στα αγγλικά.
Σε μια πλαζ γεμάτη κορμιά που λιάζονται, πετσέτες, αντηλιακά και κουβαδάκια, επαγγελματίες και ερασιτέχνες, ανάμεσά τους και ντόπιοι, Βενετσιάνοι, τραγουδάνε για καθημερινά, απλά πράγματα, πίσω όμως από τα οποία κρύβεται το τεράστιο πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής και διαφαίνεται μια σκληρή κριτική της άνετης, χαλαρής και αδιάφορης ανθρωπότητας. Από τα υπόλοιπα εθνικά περίπτερα, ειδική μνεία πήρε αυτό του Βελγίου, που προσεγγίζει με χιούμορ τις σχέσεις των ανθρώπων στην Ευρωπαϊκή Ενωση χρησιμοποιώντας μηχανικές μαριονέτες.
Το Χρυσό Λιοντάρι Καλύτερου Καλλιτέχνη της έκθεσης «May you live in interesting times» κέρδισε ο Αμερικανός Αρθουρ Τζάφα για την ταινία του «The White Album», «ποίημα, δοκίμιο και προσωπογραφία μαζί», στο οποίο διαλογίζεται πάνω στο φυλετικό θέμα, εστιάζοντας τόσο στη βία που προκαλεί, όσο και στην τρυφερότητα και αγάπη που μπορεί να τη νικήσει.
Δύο γυναίκες ακόμα ξεχώρισε η κριτική επιτροπή, με εμφανή πολιτική διάθεση, και τους απένειμε εύφημο μνεία. Τη διάσημη Μεξικάνα Τερίζα Μαργκόλις για τις συγκινητικές εγκαταστάσεις με τις οποίες για μια ακόμα φορά καταγγέλλει τις δολοφονίες και τις εξαφανίσεις γυναικών στη χώρα της από τις συμμορίες των ναρκεμπόρων. Και την Οτονπογκ Νκάνγκα από τη Νιγηρία, για ένα έργο που εξερευνά «την πολιτική του σώματος, του χρόνου και της γης».
Οπως είχε ανακοινωθεί από καιρό, το Χρυσό Λιοντάρι Συνολικής Προσφοράς απονεμήθηκε στον Αμερικανό Τζίμι Ντέρχαμ, που έχει τη βάση του στο Βερολίνο. Παρουσίασε στην έκθεση του Ρούγκοφ μια σειρά από γλυπτά αφιερωμένα στα υπό εξαφάνιση θηλαστικά της Ευρώπης, φτιαγμένα από κομμάτια επίπλων, βιομηχανικά υλικά και ύφασμα. Θεωρώντας ότι είναι Τσερόκι, αν και οι ίδιοι οι Τσερόκι δεν το δέχονται, ο Ντέρχαμ συχνά ασχολείται με τους ιθαγενείς και την αποικιοκρατία.
Μια μέρα πριν, την Παρασκευή, εγκαινιάστηκε στον εκθεσιακό χώρο Giardini από την υπουργό Πολιτισμού Μυρσίνη Ζορμπά το Εθνικό μας Περίπτερο, στο οποίο οι Ζάφος Ξαγοράρης, Εύα Στεφανή και Πάνος Χαραλάμπους εκπροσωπούν τη χώρα μας με την έκθεση «Mr. Stigl».
info: διάρκεια Μπιενάλε Βενετίας έως 24 Νοεμβρίου. Κλειστή κάθε Δευτέρα (εκτός από 13 Μαΐου, 2 Σεπτεμβρίου, 18 Νοεμβρίου). Ωρες λειτουργίας Ελληνικού Περιπτέρου: 10 π.μ.-6 μ.μ.
