Προεκλογικά… φιρμάνια με θύμα την Αγια-Σοφιά

Προεκλογικών προκλήσεων συνέχεια από τον Τούρκο πρόεδρο Ερντογάν, με προσφιλές πια θέμα του τις απειλές για αλλαγή του καθεστώτος που διέπει την Αγια-Σοφιά, σύμβολο της Ορθοδοξίας και Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς, λίγο πριν ανοίξουν οι κάλπες των κρίσιμων δημοτικών εκλογών της Κυριακής, υπό τη βαριά σκιά της νομισματικής κρίσης και της ύφεσης στην τουρκική οικονομία.

Οχι τυχαία, στις δημοσκοπήσεις είναι πλέον ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας ταπεινωτικής ήττας για το ισλαμοσυντηρητικό κόμμα του, το AKP, στην ίδια την πρωτεύουσα, την Αγκυρα, και πιθανόν και στην Κωνσταντινούπολη, την οικονομική καρδιά της Τουρκίας.

Επιχειρώντας λοιπόν να αποπροσανατολίσει τους ψηφοφόρους του από τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα, ο Ταγίπ Ερντογάν επανήλθε χθες από βήματος προεκλογικής συγκέντρωσης στα σενάρια μετατροπής της Αγια-Σοφιάς από ναό-μουσείο σε τέμενος, πολύ δε βολικά κωφεύοντας στις χθεσινές ξεκάθαρες τοποθετήσεις αξιωματούχων της UNESCO ότι οποιαδήποτε σχετική απόφαση δεν έγκειται στην Αγκυρα, αλλά στη διακυβερνητική Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

«Με ρώτησαν αν θα εξακολουθήσει να είναι επί πληρωμή η είσοδος στην Αγια-Σοφιά. Και τους απάντησα… όχι, μπορούμε να κάνουμε δωρεάν την είσοδο», επανήλθε χθες ο Τούρκος πρόεδρος στις προκλητικές εξαγγελίες της περασμένης Κυριακής. «Και όχι μόνο αυτό. Μπορούμε μετά τις εκλογές να την επαναφέρουμε στο πρότερο καθεστώς. Τι σημαίνει αυτό; Να αναστείλουμε το καθεστώς μουσείου και να την αποκαλούμε πάλι τζαμί».

Πηγή της UNESCO ήταν πάντως σαφής, σχολιάζοντας σχετικά στην τουρκική υπηρεσία του δικτύου Sputnik: «Αφού ετέθη σε εφαρμογή η Σύμβαση Προστασίας της Παγκόσμιας Κληρονομιάς, όλες οι αποφάσεις λαμβάνονται από την Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς», ανέφερε. «Και εάν μια χώρα, που έχει υπογράψει τη σύμβαση, λάβει απόφαση να αλλάξει την επωνυμία ενός μνημείου, οφείλει να θέσει την απόφαση προς έγκριση στην επιτροπή».

Ο Ερντογάν «δεν έχει άλλα χαρτιά στα χέρια του», παρατηρεί στο Middle East Eye ο Τούρκος δημοσιογράφος Ρουσέν Τσακίρ. «Γι’ αυτό και χρησιμοποιεί το πρώτο που του έρχεται στο μυαλό του. Θεωρώ ότι είναι δείγμα απόγνωσης, καθώς αποφάσισε να χρησιμοποιήσει το θέμα της Αγια-Σοφιάς μόλις λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές», και δη στον απόηχο της πολύνεκρης επίθεσης του Αυστραλού ακροδεξιού «τουρκοφάγου» στα δύο τεμένη της Νέας Ζηλανδίας.

Διεκδικώντας εδώ και καιρό άλλωστε ηγεμονικό ρόλο στον μουσουλμανικό κόσμο, ο Ερντογάν καταφέρθηκε χθες σε άλλο σημείο της προεκλογικής ομιλίας του κατά της απόφασης του Αμερικανού προέδρου Τραμπ να αναγνωρίσει μονομερώς την ισραηλινή κυριαρχία στα κατεχόμενα από το ’67 συριακά Υψίπεδα του Γκολάν. «Παραδίδετε στον εισβολέα, το Ισραήλ, τα υψίπεδα του Γκολάν; Και βέβαια θα πάρετε μια απάντηση από την Τουρκία», ανέφερε, χωρίς πάντως να συνδέσει άμεσα το θέμα με εκείνο της Αγια-Σοφιάς.

Στο μεσοδιάστημα, το επιτόκιο ανταλλαγής της λίρας για μία ημέρα (overnight swap rate) διπλασιάστηκε μέσα στο τελευταίο 24ωρο, φτάνοντας χθες στο 600%, καθώς οι τουρκικές τράπεζες άρχισαν να περιορίζουν τις ανταλλαγές νομισμάτων σε επίπεδα πολύ χαμηλότερα από το εποπτικό όριο.

Ετερη αιτία: τουρκικά δημοσιεύματα ανέφεραν ότι η Citigroup και η Deutsche Bank πιθανόν συγκαταλέγονται στις ξένες τράπεζες στις οποίες μπορεί να επιβληθούν ποινές για χειραγώγηση της τουρκικής λίρας, στο πλαίσιο ερευνών που οι τουρκικές αρχές διέταξαν την περασμένη εβδομάδα. Στο στόχαστρό τους βρίσκεται και η αμερικανική επενδυτική JPMorgan Chase & Co.