Βροχές, σεισμοί και… χρόνος είναι οι βασικοί εχθροί των διατηρητέων που δεν συντηρούνται από τους ιδιοκτήτες τους. Αποδείχτηκε διπλά το τελευταίο διάστημα, αφού σημειώθηκαν δυο καταρρεύσεις παλιών κτιρίων σε ιστορικές γειτονιές της πρωτεύουσας, ευτυχώς χωρίς θύματα ή τραυματισμούς. Πριν συμπληρωθούν 48 ώρες από το περιστατικό στον Κεραμεικό, χθες το πρωί μετατράπηκε σε σωρό μπάζων ένα διατηρητέο στην οδό Ιουλίου Σμιθ 16, στο Θησείο.
Η γειτονιά οριοθετείται από τον πεζοδρομημένο άξονα της Διονυσίου Αρεοπαγίτου-Αποστόλου Παύλου και την Αιγινήτου, που ορίζει τον αρχαιολογικό χώρο της Πνύκας, γειτονεύει με τους αρχαιολογικούς χώρους γύρω από την Ακρόπολη και φτάνει ώς τον σταθμό του Ηλεκτρικού στο Θησείο.
Ο μικρός δρόμος πήρε το όνομά του από τον σπουδαίο Γερμανό αστρονόμο Ιούλιο-Φρίντριχ Σμιθ, που ήρθε στην Αθήνα το 1858 και παρέμεινε για 25 χρόνια στο τιμόνι του παρακείμενου Εθνικού Αστεροσκοπείου.
Αποτελεί μία από τις πιο παλιές περιοχές κατοικίας στην Αθήνα και δεν είναι τυχαίο ότι σε αυτή τη μικρή έκταση έχουν κηρυχθεί από το 1985 διατηρητέα 168 κτίρια.
Εξι από αυτά βρίσκονται στην Ιουλίου Σμιθ, ανάμεσά τους και αυτό που κατέρρευσε χθες και είχε κατασκευαστεί το 1886. Ηταν ένα πέτρινο διώροφο, με ξύλινα κουφώματα και σιδερένια πόρτα που οδηγούσε στην εσωτερική αυλή, όπως τα περισσότερα αθηναϊκά σπίτια της εποχής.
Κάτοικοι στην οδό Σμιθ δήλωσαν στην ΕΡΤ ότι οι εξωτερικοί τοίχοι είχαν παρουσιάσει προβλήματα μετά τις τελευταίες βροχές και είχε ειδοποιηθεί ο Δήμος Αθηναίων.
Με βάση το διάταγμα επιτρέπεται η επισκευή και ο εκσυγχρονισμός τους, αρκεί να μην αλλοιώνεται ο αρχιτεκτονικός χαρακτήρας τους και οι εργασίες να έχουν την έγκριση της αρχιτεκτονικής επιτροπής. Σύμφωνα με τον νόμο 1512/1985, η καταγραφή των οικοδομών που χαρακτηρίζονται «επικινδύνως ετοιμόρροπα» ανήκει στον δήμο, που κοινοποιεί την απόφαση στον εισαγγελέα και το αρμόδιο αστυνομικό τμήμα.
Η συντήρησή τους και η λήψη μέτρων προστασίας αποτελεί ευθύνη των ιδιοκτητών τους. Το τελευταίο αποτελεί το αδύναμο σημείο για τη διάσωση των νεοκλασικών, αφού πολλοί ιδιοκτήτες δεν μπορούν να σηκώσουν το μεγάλο βάρος της ανακαίνισης. Υπάρχουν όμως αρκετοί που απλώς περιμένουν την… κατάρρευση των παλιών σπιτιών, για να αξιοποιήσουν το ακίνητο με πιο εύκολο και επωφελή τρόπο.
Δεκάδες τα κτίρια
Με ενημερωτικό σημείωμα ο Δήμος Αθηναίων υπενθυμίζει ότι από το 2011 είχε εντοπίσει δεκάδες παλιά κτίσματα που ήταν σε κακή κατάσταση και δυο χρόνια αργότερα είχε προτείνει λύσεις μέσα από το Σχέδιο Ολοκληρωμένης Αστικής Παρέμβασης, που είχαν συνυπογράψει 17 υπουργεία.
Το 2014 συγκροτήθηκε ομάδα εργασίας με εκπροσώπους του δήμου και του υπουργείου Περιβάλλοντος, που κατέληξε σε σχέδιο νόμου το οποίο όμως δεν κατατέθηκε στη νομοπαρασκευαστική επιτροπή.
Τον Ιούλιο του 2017 συγκροτήθηκε νέα επιτροπή, αλλά η κυβέρνηση επέλεξε να αναθέσει το θέμα στη νεοσύστατη «Ανάπλαση Αθήνας», εναντίον της οποίας ο δήμος έχει καταθέσει προσφυγή στο ΣτΕ.
Η πρόταση νόμου που έχει εκπονήσει ο Δήμος Αθηναίων προϋποθέτει τη σύμφωνη γνώμη των ιδιοκτητών των εγκαταλειμμένων νεοκλασικών. Προβλέπει την προσωρινή δέσμευση του ακινήτου και την αξιοποίησή του από την αυτοδιοίκηση για χρονικό διάστημα που θα απαιτηθεί για την απόσβεση του κόστους αποκατάστασης.
Η δαπάνη των έργων θα καθοριστεί με βάση την τεχνικοοικονομική μελέτη βιωσιμότητας που θα εκπονούν οι υπηρεσίες του και θα τίθεται προς έγκριση στο Μονομελές Πρωτοδικείο.
