Το Ελ Νίνιο έφερε εστίες ασθενειών σε όλο τον πλανήτη

Η εκδήλωση του Ελ Νίνιο την περίοδο 2015-2016 έφερε καιρικές συνθήκες που πυροδότησαν περιφερειακές εστίες ασθενειών σε ολόκληρο τον κόσμο, σύμφωνα με νέα μελέτη της NASA, που είναι η πρώτη που αξιολογεί συνολικά τις επιπτώσεις της μεγάλης κλιματικής επίδρασης στη δημόσια υγεία σε παγκόσμια κλίμακα.

Το Ελ Νίνιο είναι ένα ακανόνιστα επαναλαμβανόμενο κλιματικό φαινόμενο που χαρακτηρίζεται από θερμότερες από τις συνήθεις ωκεάνιες θερμοκρασίες στον ισημερινό Ειρηνικό Ωκεανό. Το φαινόμενο δημιουργεί μια κυμαινόμενη επίδραση στις αλλαγές του καιρού σε πολύ εκτεταμένες περιοχές της Γης.

Κατά τη διάρκεια του συμβάντος την περίοδο 2015-2016, οι αλλαγές στις βροχοπτώσεις, οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της Γης και η βλάστηση δημιούργησαν και διευκόλυναν τις συνθήκες μετάδοσης ασθενειών, με αποτέλεσμα την αύξηση των κρουσμάτων της πανώλης και του χανταϊού στο Κολοράντο και το Νέο Μεξικό, της χολέρας στην Τανζανία και του δάγκειου πυρετού στη Βραζιλία και τη Νοτιοανατολική Ασία, μεταξύ άλλων.

Αυτό το Ελ Νίνιο ήταν από τα τρία ισχυρότερα μέσα στα τελευταία 50 χρόνια και, έτσι, οι επιπτώσεις στον καιρό και επομένως στις ασθένειες σε αυτές τις περιοχές ήταν ιδιαίτερα έντονες.

«Αναλύοντας και μοντελοποιώντας τα δορυφορικά δεδομένα για την παρακολούθηση αυτών των κλιματικών ανωμαλιών, μαζί με τα αρχεία δημόσιας υγείας, καταφέραμε να προσδιορίσουμε ποσοτικά αυτή τη σχέση», εξήγησαν οι επιστήμονες του Κέντρου Διαστημικών Πτήσεων Γκόνταρντ.

Με βάση τα μηνιαία στοιχεία που αναλύθηκαν από το 2002 έως το 2016 στο Κολοράντο και το Νέο Μεξικό, προέκυψε ότι ο αριθμός των κρουσμάτων πανώλης έφτασε στο αποκορύφωμά του το 2015, ενώ ο αριθμός των κρουσμάτων χανταϊού κορυφώθηκε το 2016.

Η αιτία της αύξησης των κρουσμάτων με αυτές τις δυνητικά θανατηφόρες ασθένειες ήταν ότι το Ελ Νίνιο οδηγεί σε αύξηση των βροχοπτώσεων και σε ηπιότερες θερμοκρασίες πάνω από τη νοτιοδυτική Αμερική, η οποία ώθησε την ανάπτυξη της βλάστησης, παρέχοντας περισσότερα τρόφιμα για τα τρωκτικά που μεταφέρουν τον χανταϊό.

Το γεγονός αυτό επέφερε έκρηξη του αριθμού των τρωκτικών, κάτι που τα έφερε σε συχνότερη επαφή με τους ανθρώπους, οι οποίοι προσβάλλονται με την ενδεχομένως θανατηφόρα ασθένεια, κυρίως μέσω μόλυνσης από κόπρανα ή ούρα. Καθώς οι ξενιστές των τρωκτικών πολλαπλασιάστηκαν, το ίδιο συνέβη και με τους ψύλλους που έφεραν την πανώλη.

Σε μια ήπειρο μακρύτερα, στην Τανζανία στην ανατολική Αφρική, ο αριθμός των αναφερόμενων κρουσμάτων χολέρας το 2015 και το 2016 ήταν ο δεύτερος και ο τρίτος υψηλότερος, αντίστοιχα, σε διάστημα 18 ετών από το 2000 έως το 2017. Η χολέρα είναι μια δυνητικά θανατηφόρα βακτηριακή λοίμωξη του λεπτού εντέρου που εξαπλώνεται μέσω της μόλυνσης από κόπρανα των τροφίμων και του νερού. Οι αυξημένες βροχοπτώσεις στην ανατολική Αφρική κατά τη διάρκεια του Ελ Νίνιο επέτρεψαν στα λύματα να μολύνουν τις τοπικές πηγές νερού και του πόσιμου νερού που δεν έχει υποστεί επεξεργασία. Οπως λένε οι επιστήμονες, «η χολέρα δεν εκτοξεύεται γρήγορα, οπότε αν και ενισχύθηκε το 2015-2016, κορυφώθηκε ουσιαστικά το 2017 και το 2018».

Kατά τη διάρκεια του Ελ Νίνιο τα κρούσματα του δάγκειου πυρετού πολλαπλασιάστηκεαν στη Βραζιλία και τη Νοτιοανατολική Ασία. Στη Βραζιλία, ο αριθμός των αναφερόμενων κρουσμάτων για τη δυνητικά θανατηφόρα νόσο που εξαπλώνεται μέσω των κουνουπιών ήταν ο υψηλότερος το 2015, σε σχέση με την περίοδο 2000 έως 2017.

Στη νοτιοανατολική Ασία, δηλαδή στην Ινδονησία και την Ταϊλάνδη, ενώ ο αριθμός των αναφερόμενων κρουσμάτων ήταν σχετικά χαμηλός για ένα έτος Ελ Νίνιο, ήταν ακόμα υψηλότερος από τα ουδέτερα για την εκδήλωση της νόσου χρόνια. Και στις δυο περιοχές το Ελ Νίνιο παρήγαγε υψηλότερες θερμοκρασίες από τις κανονικές στην επιφάνεια της Γης και, επομένως, δημιούργησε ξηρότερες συνθήκες στους οικοτόπους οι οποίες προσέλκυαν τα κουνούπια σε κατοικημένες αστικές περιοχές με υπαίθρια νερά, ιδανικά για την τοποθέτηση αυγών. Καθώς ο αέρας θερμαινόταν, τα κουνούπια αυξάνονταν επίσης και έφταναν πιο γρήγορα στη σεξουαλική ωριμότητα, με αποτέλεσμα την αύξηση των τσιμπημάτων τους.

Η γνώση των δεσμών μεταξύ των γεγονότων του Ελ Νίνιο και των σημαντικών ανθρώπινων και ζωικών ασθενειών που παράγεται από αυτή τη μελέτη των επιστημόνων της NASA θεωρείται κρίσιμη για τον έλεγχο και την πρόληψη των ασθενειών, γεγονός που θα μετριάσει την παγκοσμιοποίησή τους, υποστηρίζουν οι ίδιοι.

Και σημειώνουν ότι αυτά τα στοιχεία χρησιμοποιήθηκαν το 2016 για να αποφευχθεί ένα ξέσπασμα πυρετού στην κοιλάδα Ριφτ στην ανατολική Αφρική, αφού με τον εμβολιασμό των ζώων πιθανότατα αποτράπηκαν χιλιάδες κρούσματα σε ανθρώπους και θάνατοι ζώων.

Πολλές ασθένειες, ιδιαίτερα οι επιδημίες που προκαλούνται από κουνούπια, έχουν ένα χρονικό διάστημα δύο έως τριών μηνών για να ξεσπάσουν μετά από αυτές τις καιρικές αλλαγές. Ετσι, καθίσταται σημαντική η παρακολούθηση των συνθηκών σε διαφορετικές τοποθεσίες, ώστε οι υγειονομικές αρχές να προετοιμάζονται ανάλογα.