Τη δική της via dolorosa, την «οδό του μαρτυρίου» προς τον Γολγοθά για το Brexit τραβούσε χθες η Τερέζα Μέι. Μετρούσε βασανιστικά τις νέες παραιτήσεις τουλάχιστον τεσσάρων υπουργών της. Δεχόταν αλύπητο… μαστίγωμα στο Κοινοβούλιο από το διχασμένο κόμμα της και την αντιπολίτευση για το «νεκρό» -όπως βαφτίστηκε ήδη- προσύμφωνο για τους όρους αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ε.Ε.
Και παράλληλα προετοιμαζόταν να «πολεμήσει» για την πολιτική της επιβίωση στην ηγεσία των κυβερνώντων Τόρις και κατά συνέπεια στην πρωθυπουργία, εν όψει της επικείμενης -όπως όλα δείχνουν- κατάθεσης πρότασης δυσπιστίας εναντίον της από τους εσωκομματικούς υπέρμαχους μιας «σκληρής» εξόδου από το ευρωπαϊκό μπλοκ.
Υστατη διαπραγμάτευση
Κι όλα αυτά καθώς -εκτός απροόπτου- στις 25 Νοέμβρη, στην έκτακτη σύνοδο κορυφής της Ε.Ε. για το Brexit, η Βρετανίδα πρωθυπουργός από πρόδηλη θέση αδυναμίας θα επιχειρήσει, όπως είπε, να κάνει την ύστατη διαπραγμάτευση για να οριστικοποιηθεί και να επικυρωθεί επίσημα το προσχέδιο τεχνικής συμφωνίας, στο οποίο κατέληξαν επί της αρχής Λονδίνο και Βρυξέλλες, ώστε να φέρει αμέσως μετά την τελική πια συμφωνία στη Βουλή των Κοινοτήτων.
Εκεί όμως -με βάση τα έως τώρα δεδομένα- η συμφωνία δείχνει να οδεύει σε παταγώδη καταψήφιση, ανοίγοντας ενδεχομένως τον ασκό του Αιόλου: προσφυγή σε πρόωρες εκλογές ή σε νέο δημοψήφισμα, με τον χρόνο να μετρά πλέον επικίνδυνα αντίστροφα για την 29η Μαρτίου. Ημερομηνία κατά την οποία η Μέι επιμένει πως θα πατήσει το… κουμπί του Brexit, με ή χωρίς συμφωνία διαζυγίου, αν βέβαια βρίσκεται στην εξουσία μέχρι τότε.
Η χθεσινή κάκιστη μέρα για τη Βρετανίδα πρωθυπουργό είχε φανεί από νωρίς το πρωί, όταν άρχισαν να πέφτουν βροχή οι νέες υπουργικές παραιτήσεις, φέρνοντας την -εύθραυστη λόγω διχόνοιας- κυβέρνηση μειοψηφίας της στα πρόθυρα της κατάρρευσης.
Η επαπειλούμενη ανταρσία εκδηλώθηκε τελικά σχεδόν δώδεκα ώρες μετά τη «συλλογική» έγκριση -χωρίς διεξαγωγή ψηφοφορίας- που έλαβε το προσχέδιο συμφωνίας στο μαραθώνιο υπουργικό συμβούλιο της Τετάρτης, στο οποίο τουλάχιστον δέκα μέλη του είχαν εκφράσει τις έντονες διαφωνίες τους.
Η πιο τσουχτερή -πρακτικά και συμβολικά- αποχώρηση ήταν του ευρωσκεπτικιστή υπουργού για το Brexit και πιθανού υποψήφιου διαδόχου της Μέι, Ντόμινικ Ράαμπ, που είχε αναλάβει το κρίσιμο χαρτοφυλάκιο μόλις τον περασμένο Ιούλιο και είχε διαδραματίσει κομβικό ρόλο στη διαπραγμάτευση για το προσχέδιο των 585 σελίδων. Είχε μάλιστα συζητήσει εκτενώς το κείμενο με την πρωθυπουργό ήδη από την Τρίτη, συναινώντας μαζί της πως ήταν το καλύτερο δυνατό…
Η ηλεκτρική καρέκλα
Χθες ωστόσο ο Ράαμπ κατέληξε πως δεν μπορεί να το προωθήσει «με καθαρή συνείδηση», αφού ήταν αποτέλεσμα «εκβιασμού» από την Ε.Ε. και περιέχει δύο «μείζονα και μοιραία ψεγάδια»: «απειλεί» την εθνική ακεραιότητα του Ηνωμένου Βασιλείου (λόγω ενδεχόμενου ειδικού τελωνειακού καθεστώτος στη Βόρεια Ιρλανδία) και μπορεί να οδηγήσει σε «επ’ αόριστον» δέσμευση της χώρας στην τελωνειακή ένωση με την Ε.Ε.
Πληροφορίες ήθελαν τη Μέι να προτείνει την… ηλεκτρική καρέκλα του υπουργού για το Brexit στον ευρωσκεπτικιστή υπουργό Περιβάλλοντος, Μάικλ Γκόουβ, ο οποίος όμως φέρεται να απαίτησε συνολική επαναδιαπραγμάτευση του προσχεδίου για να μπορέσει να περάσει τελικά από το Κοινοβούλιο.
Είχαν προηγηθεί άλλες τρεις ηχηρές παραιτήσεις: της υπουργού Εργασίας και Συντάξεων Εσθερ Μακβέι, της υφυπουργού για το Brexit Σουέλα Μπρέιβερμαν και του υφυπουργού για τη Βόρεια Ιρλανδία Σάιλες Βάρα.
Ο αριθμός των υπουργών που έχουν παραιτηθεί από τον περασμένο Νοέμβρη ανήλθε πλέον σε δεκαοχτώ, οι δέκα από αυτούς εξαιτίας του Brexit, ενώ οργιάζουν οι φήμες πως θα ακολουθήσουν κι άλλες αποχωρήσεις, όπως της υπουργού Διεθνούς Ανάπτυξης Πένι Μόρντοντ.
Επιστολή δυσπιστίας
Παράλληλα, τα μαχαίρια κατά της Μέι είχαν βγει φόρα παρτίδα στους ταραγμένους κόλπους των Τόρις, καθώς ο βουλευτής και αρχηγός της ομάδας ERG των φανατικών υπέρμαχων του Brexit, Τζέικομπ Ρις-Μος, έστελνε χθες επιστολή στον επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του κόμματος, ζητώντας την κατάθεση πρότασης δυσπιστίας σε βάρος της πρωθυπουργού.
Μέχρι χθες παρέμενε αδιευκρίνιστο αν είχαν συγκεντρωθεί οι απαιτούμενες 48 επιστολές προκειμένου να κινηθεί η σχετική εσωκομματική διαδικασία. Ο Ρις-Μος πάντως προέβλεψε πως θα δρομολογηθεί εντός εβδομάδων και όχι μηνών, προτείνοντας ως πρόσωπα «πολύ ικανά να ηγηθούν ενός αρμόζοντος Brexit» τους δύο άρτι παραιτηθέντες υπουργούς Ράαμπ και Μακβέι, καθώς και τους δύο παραιτηθέντες το καλοκαίρι υπουργούς, Μπόρις Τζόνσον και Ντέιβιντ Ντέιβις.
«Μισοψημένη» συμφωνία
Νωρίτερα, με ιώβεια υπομονή, η πρωθυπουργός δεχόταν επί τρεις ώρες ταπεινωτικό σφυροκόπημα στη Βουλή των Κοινοτήτων, με ηχητικό υπόβαθρο τα γέλια και τις ιαχές «παραιτήσου» από μερίδα βουλευτών.
«Η επιλογή είναι σαφής: μπορούμε να επιλέξουμε να αποχωρήσουμε χωρίς συμφωνία, μπορούμε να ρισκάρουμε να μην υπάρξει καθόλου Brexit ή μπορούμε να επιλέξουμε να ενωθούμε και να στηρίξουμε την καλύτερη συμφωνία που μπορεί να προκύψει από διαπραγμάτευση», προειδοποίησε, αναγνωρίζοντας τις εύλογες ανησυχίες για το προσχέδιο της συμφωνίας που εκφράστηκαν από βουλευτές του κόμματός της.
Ακουσε τα εξ αμάξης για «προδοσία», «υποτέλεια» και «κίνδυνο διάλυσης» του Ηνωμένου Βασιλείου, επέμεινε όμως πως θα δώσει τη μάχη για το Brexit μέχρι τέλους, αρνούμενη ουσιαστικά να παραιτηθεί.
Για κυβερνητικό «χάος» στηλίτευσε τη Μέι ο ηγέτης των αντιπολιτευόμενων Εργατικών Τζέρεμι Κόρμπιν, καλώντας τη να αποσύρει τη «μισοψημένη» συμφωνία. «Νεκρή» την χαρακτήρισαν βουλευτές των Τόρις, όπως κι ο επικεφαλής της Κ.Ο. του σκοτσέζικου SNP Ιαν Μπλάκφορντ.
Την αντίθεσή τους εξέφρασαν ανοιχτά και οι κοινοβουλευτικοί σύμμαχοι της Μέι από το βορειοϊρλανδικό κόμμα DUP, προαναγγέλλοντας εμμέσως πλην σαφώς καταψήφιση της συμφωνίας αν προβλέπει ειδικό καθεστώς για τη Βόρεια Ιρλανδία. Και γαία πυρί μειχθήτω…
